Αν οι πυρκαγιές της 12ης Αυγούστου δεν άφηναν πίσω τους χιλιάδες καμένες εκτάσεις, κατοικίες, επιχειρήσεις και καλλιέργειες, θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια μελέτη περίπτωσης για τις αρμοδιότητες και τις δυνατότητες που έχουν σήμερα το επιτελικό κράτος και οι φορείς της αυτοδιοίκησης να αντιμετωπίσουν τα φαινόμενα, που πληθαίνουν και γίνονται όλο και πιο καταστροφικά λόγω της κλιματικής κρίσης.
Με τις ανεπάρκειες σε προσωπικό και μέσα να είναι δεδομένες, είτε αριθμητικά είτε σε επίπεδο κατανομής, πολλά είναι εκείνα που απαιτούνται προκειμένου ο κρατικός μηχανισμός εν συνόλω να είναι σε θέση να αντιμετωπίζει ακραία φαινόμενα, με καταστροφικά αποτελέσματα.
Ευτυχώς, στην περίπτωση των πυρκαγιών στην Ήπειρο δεν υπήρξαν ανθρώπινες απώλειες και αυτό είναι σημαντικό. Από εκεί και πέρα όμως, η «συνήθεια» στις καταστροφές δεν μπορεί να αποτελεί μονόδρομο και πέρα από την αυτοθυσία των πυροσβεστών, κατοίκων και εθελοντών, και την αδιαμφισβήτητη προσπάθεια και καλή συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, που έχει κατακτηθεί εδώ και χρόνια με κόπο, κάθε συμβάν θα πρέπει να οδηγεί στις αναγκαίες αλλαγές.
Κάποιες από αυτές, εντασσόμενες ή όχι στην αναμενόμενη αντιπαράθεση εντός του πλαισίου ενός πολιτικού οργάνου, επισημάνθηκαν στην έκτακτη συνεδρίαση του περιφερειακού συμβουλίου Ηπείρου της Τετάρτης, με διάρκεια σχεδόν τριών ωρών.
Με σκοπό την ενημέρωση για τις πυρκαγιές και τις συνέπειές τους στην έναρξη της συνεδρίασης παραβρέθηκαν ο Συντονιστής Πυροσβεστικών υπηρεσιών Δυτικής Μακεδονίας, Ηπείρου και Ιονίων Νήσων, υποστράτηγος Χριστόφορος Μπόκας και η Επιθεωρήτρια Εφαρμογής Δασικής Πολιτικής Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας Μαρία Τσιατούρα. Και οι δύο τόνισαν ότι, παρά τις ακραίες καιρικές συνθήκες, αποφεύχθηκαν οι απώλειες ανθρώπινων ζωών, ευχαρίστησαν όλους όσοι συνέδραμαν στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών, ενώ, απαντώντας σε σχετικές ερωτήσεις, σημείωσαν πως «ποτέ δε θα είναι αρκετοί» οι ανθρώπινοι πόροι και τα μέσα.
«Ποιος δε θέλει περισσότερους πυροσβέστες;», ρώτησε ρητορικά ο κ. Μπόκας, ενώ σημείωσε ενδεικτικά πως η αντιμετώπιση των πυρκαγιών βασίζεται κατά 80% στην πρόληψη και 20% στην καταστολή.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε η κ. Τσιατούρα, η φωτιά έκαψε έκταση 34.000 στρ., εκ των οποίων 22.000 στρ. δασική, 1400 στρ. δασωμένοι αγροί και η υπόλοιπη γεωργικές καλλιέργειες.
Η ίδια τόνισε ότι όλες οι εκτάσεις κηρύχτηκαν αναδασωτέες, ενώ έχει γίνει αίτημα προς το «Πράσινο Ταμείο» για χρηματοδότηση αντιδιαβρωτικών και αντιπλημμυρικών έργων στους πληγέντες οικισμούς. Παράλληλα, με σχετικές εγκυκλίους, έχει απαγορευθεί το κυνήγι και η βόσκηση στις καμένες εκτάσεις. Σημείωσε δε πως από το 2022, στο πλαίσιο του προγράμματος Antinero, έχει γίνει καθαρισμός στο δάσος Φιλιππιάδας και βρίσκεται στο 90% της υλοποίησης το αντίστοιχο έργο στη λίμνη Ζηρού, με χρηματοδότηση από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης.
Αλ. Καχριμάνης: «Εμείς είμαστε στα μετόπισθεν…»
Μια αναλυτική περιγραφή για την πορεία των πυρκαγιών, που έπληξαν τις τελευταίες εβδομάδες την Ήπειρο, και τα πιθανά αίτια, στα οποία εντάσσονται εμπρησμοί και σπίθες από καλώδια του δικτύου ηλεκτροδότησης, έκανε ο περιφερειάρχης Αλέξανδρος Καχριμάνης.
Από τα σημεία της τοποθέτησής του ξεχωρίζουν δύο, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το μέλλον. Το ένα είναι το γεγονός πως οι Περιφέρειες (και οι υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας που διαθέτουν) βρίσκονται «τρίτες» στον κρίκο της αλυσίδας, δηλαδή αμέσως μετά το Πυροσβεστικό Σώμα ιεραρχικά έρχονται οι δήμοι, που δε διαθέτουν οργανωμένα Γραφεία Πολιτικής Προστασίας στην πλειοψηφία τους και δεν έχουν «ούτε τις δυνατότητες, ούτε την εμπειρία», όπως ανέφερε.
Το δεύτερο έχει να κάνει με τα μέτρα πρόληψης και κυρίως με την ανάγκη για διαπλάτυνση των αντιπυρικών ζωνών, κάτι που απαιτεί νομοθετική ρύθμιση, αλλά και την ευθύνη του ΔΕΔΔΗΕ για αποψίλωση κατά μήκος του δικτύου.
Ο περιφερειάρχης αναφέρθηκε και στις πρόσθετες πρωτοβουλίες που ανέλαβε η Περιφέρεια, για διάθεση μέσων μεταφοράς βαρέων οχημάτων, εγκατάσταση γεννητριών ώστε να αποκατασταθεί η λειτουργία αντλιοστασίων οικισμών που έχουν πληγεί από τις πυρκαγιές κ.ά.
«Η ταραχή πάντα δημιουργεί πρόβλημα. Θέλει καλύτερη οργάνωση και ενημέρωση των κατοίκων μια φορά το χρόνο», κατέληξε ο κ. Καχριμάνης, καλώντας και τους ντόπιους να «περιφρουρούν» τις περιοχές τους, όταν οι συνθήκες είναι επικίνδυνες.
Για μια πιο τις πιο δύσκολες καταστάσεις στα 40 χρόνια που βρίσκεται στην Πολιτική Προστασία, με εξαίρεση τη φονική πυρκαγιά στην Αγία Μαρίνα Πωγωνίου το 2000, έκανε λόγο ο Διευθυντής Πολιτικής Προστασίας Περιφέρειας Ηπείρου Δημήτρης Μαυρογιώργος, σημειώνοντας το δύσκολο έργο της εκκένωσης των οικισμών, αλλά και τα προβλήματα στην ηλεκτροδότηση και υδροδότηση.
«Το “παιχνίδι” χάθηκε όταν η φωτιά έφυγε από τον Γυμνότοπο και πέρασε την Ιόνια Οδό και μετά κατέβηκε στον κάμπο ανεξέλεγκτα, λόγω των ανέμων. Ήταν δύσκολη η κατάσταση, κάναμε το παν για να σώσουμε πρώτα τον κόσμο και μετά τις περιουσίες», τόνισε.
Απόδοση ευθυνών και κριτική
Το παρών στη συνεδρίαση έδωσε και ο βουλευτής Ιωαννίνων του ΚΚΕ Νίκος Έξαρχος, ο μοναδικός που παραβρέθηκε, αν και οι προκλήσεις για τις συνεδριάσεις του περιφερειακού συμβουλίου κοινοποιούνται σε όλους τους βουλευτές, όπως και τους δημάρχους της Ηπείρου, από τους οποίους παραβρέθηκαν μόνοι οι δήμαρχοι Ν. Σκουφά Κ. Παπασιώζος και Πωγωνίου Κ. Καψάλης.
Ο κ. Έξαρχος απέδωσε ευθύνες στην κυβερνητική πολιτική για τις καταστροφικές πυρκαγιές, οι οποίες, όπως είπε, δεν είναι πρωτόγνωρες, αλλά επαναλαμβάνονται όλα τα τελευταία χρόνια. «Μετράμε σαν χώρα νεκρούς και εκτάσεις καμένες. Κανείς δεν μπορεί να είναι ανυποψίαστος και να κρυφτεί πίσω από τη λογική της κλιματικής κρίσης, των μποφόρ κλπ. Ίσα ίσα, αφού γνωρίζουμε για την κλιματική αλλαγή, πρέπει να λάβουμε περισσότερα μέτρα. Υπάρχουν ευθύνες, υπάρχουν υπεύθυνοι και είναι η κυβέρνηση και η πολιτική της που τα υποτάσσει όλα στη λογική κόστους – οφέλους», σημείωσε και αναφέρθηκε στις ελλείψεις προσωπικού στο Πυροσβεστικό Σώμα, αλλά και στην απουσία μέτρων πρόληψης.
Την απουσία προληπτικών μέτρων, πόρων και προσωπικού σημείωσε ο επικεφαλής της παράταξης «Κοινό των Ηπειρωτών» Γιάννης Στέφος, εκφράζοντας παράλληλα προβληματισμό για την σχέση μεταξύ των καμένων εκτάσεων και των αιολικών πάρκων.
Με αφορμή και τις τοποθετήσεις από την πλευρά των παρευρισκόμενων δημάρχων για αδυναμία των δήμων να ανταποκριθούν, λόγω έλλειψης πόρων και προσωπικού, ζήτησε από την Περιφέρεια να στηρίξει με προσωπικό και μέσα τους δήμους, προκαλώντας την αντίδραση της συμπολίτευσης που επικαλέστηκε τον νόμο. «Δεν μπορούμε να κρυβόμαστε πάντα πίσω από το νομικό πλαίσιο», απάντησε ο κ. Στέφος.
Πλήρη ανασχεδιασμό της Πολιτικής προστασίας ζήτησε ο επικεφαλής της παράταξης «Ήπειρος Όλον» Στέφανος Ζούμπας, αναφερόμενος σε ελλείψεις και απουσία σχεδιασμού, τονίζοντας πως δε λειτουργούν πλέον οι λογικές και πρακτικές του παρελθόντος, και απαιτείται ένας ξεκάθαρος σχεδιασμός. Παράλληλα, άφησε αιχμές για την μη παρουσία αεροπλάνων την πρώτη ημέρα της πυρκαγιάς.
Την ανεπάρκεια του κράτους να προστατεύσει την περιουσία των πολιτών τόνισε ο επικεφαλής της «Λαϊκής Συσπείρωσης» Γιώργος Πρέντζας, ο οποίος σημείωσε πως η συζήτηση θα είχε αξία αν δινόταν έμφαση στο τι δεν έγινε και όχι στο τι έγινε, για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών. «Ως μέρος του μηχανισμού του κράτους, αναλαμβάνει η Περιφέρεια την ευθύνη;», διερωτήθηκε ο κ. Πρέντζας, που αναφέρθηκε και στο 112, μέσω του οποίου, όπως άφησε να εννοηθεί, η κρατική ευθύνη μετατρέπεται σε ατομική.
Την ανάγκη λήψης μέτρων, ώστε να μην επαναληφθούν τα ίδια φαινόμενα, ζήτησε ο επικεφαλής της παράταξης «Ορίζοντες Ηπείρου» Σπύρος Υφαντής, επισημαίνοντας την αδυναμία των δήμων να ανταποκριθούν.
«Αποτύχατε αυτή τη φορά», σημείωσε χαρακτηριστικά ο επικεφαλής της παράταξης «Φως» Λάμπρος Γεωργόπουλος, απευθυνόμενος στον Διευθυντή Πολιτικής Προστασίας Δ. Μαυρογιώργο, ενώ νωρίτερα έδωσε έμφαση στην δημιουργία μικρών αεροπορικών πεδίων για την εξυπηρέτηση και των αεροπλάνων πυρόσβεσης, την «προσεκτική» χρήση του 112, αλλά και τις ελλείψεις στις αντιπυρικές ζώνες.
