Η αποστολή στο μοναδικό από τα βαθιά σπήλαια του οροπεδίου της Αστράκας που τοποθετείται εντός της Ζώνης προστασίας του Εθνικού Πάρκου, εντός του φαραγγιού του Βαθύλακκου, πραγματοποιήθηκε από τις 27 Ιουνίου έως τις 5 Ιουλίου, ενώ είχαν προηγηθεί διερευνητική αποστολή και προαποστολή.
Σύμφωνα με την έκθεση της αποστολής, το οροπέδιο της Αστράκας αποτελεί ένα μοναδικό σπηλαιολογικό πάρκο με βαθιά κατακόρυφα σπήλαια άνω των 400 μέτρων σε άμεση σύνδεση με το φαράγγι του Βίκου. Η «Τρύπα του Όρνιου» παρουσιάζει ιδιαιτερότητες, που την ξεχωρίζουν από τα υπόλοιπα βάραθρα, καθώς η είσοδός δεν είναι στην επιφάνεια του εδάφους αλλά διανοίγεται σε βάθος 72 μέτρων εντός του φαραγγιού του Βαθύλακκου και η πρόσβαση γίνεται μόνο με χρήση σχοινιών. Η κατάβαση στο φαράγγι του Βαθύλακκου είναι εντυπωσιακή και διακρίνεται η ένωση του με το φαράγγι του Βίκου. Επίσης, η είσοδος δε διανοίγεται στο ψηλότερο σημείο του βαράθρου αλλά σε τοίχωμα του, 22 μέτρα χαμηλότερα από το ταβάνι.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό του σπηλαίου είναι οι συχνές εναλλαγές κατακόρυφων καταβάσεων με μαιάνδρους, στους οποίους εμφανίζονται αρκετά στενώματα. Η θερμοκρασία του σπηλαίου μετρήθηκε στιγμιαία στο δάπεδο του P89 στα -157 μέτρα στους 7,8 βαθμούς Κελσίου. Παρόλο που δεν εντοπίστηκε μεγάλη ροή του νερού παρά μόνο σταγονορροή, εμφανίζει μεγάλες ποσότητες λάσπης κυρίως στους μαιάνδρους.
Από την είσοδο του βαράθρου και μετά, από ένα πηγάδι 66 μέτρων το σπήλαιο καταλήγει σε ένα πολύ στενό και μικρό μαίανδρο, ο οποίος οδηγεί σε δύο πηγάδια συνολικού βάθους 130 μέτρων και φτάνει στην αρχή του μεγάλου μαιάνδρου στα -198 μέτρα βάθους. Μετά από εναλλαγές μικρών και στενών καταβάσεων και οριζόντιων περασμάτων ο μαίανδρος φτάνει στα -240 μέτρα βάθος.
Μια κατάβαση 19 μέτρων και μετά μια δεύτερη 67 μέτρων οδηγεί σε άλλο μαίανδρο στα -321 μέτρα βάθους. Οι δύο επόμενες καταβάσεις, 46 και 48 μέτρων, διακόπτονται από ένα στενό μικρό μαίανδρο στα -365 μέτρα βάθους. Στα -415 μέτρα εμφανίζεται άλλος μαίανδρος ο οποίος οδηγεί σε καταβάσεις 13, 55 και 70 μέτρων. Στο δάπεδο του P70 στα -556 μέτρα μια μικρή κατάβαση πέντε μέτρων οδηγεί σε στενό οριζόντιο μαίανδρο 11 μέτρων. Μικρές καταβάσεις οδηγούν στον τελικό μαίανδρο του βαράθρου.
Συνολικά, χρησιμοποιήθηκαν 1100 μέτρα σχοινιού και πάνω από 130 μέταλλα (πλακέτες με κρίκους ή AS), τοποθετήθηκαν 85 εκτονούμενα βύσματα ενώ χρησιμοποιήθηκαν 32 spit και 14 διαμπερή και φυσικα δεσίματα.
Η γένεση του σπηλαίου
Η Τύμφη είναι το κυριότερο παγετωνικό βουνό της Πίνδου, με ενδείξεις εκτεταμένων παγετώνων κατά το Πλειστόκαινο (2,5 εκ – 12.000 χρόνια). Ο παγετώνας της Αστράκας (478.000-424.000) ήταν μάλιστα από τους μεγαλύτερους της περιοχής. Η περιοχή της Αστράκας αποτελείται από ασβεστόλιθους λεπτοπλακώδεις έως μεσοπλακώδεις με κερατολιθικές και σχιστομαργαϊκές (φλύσχης) παρεμβολές δείχνοντας εναλλαγές ημιπελαγικής και πελαγικής ιζηματογένεσης και σχηματίστικαν πριν 65-35 εκ χρόνια (Παλαιόκαινο – Μειόκαινο). Το οροπέδιο της Αστράκας εμφανίζεται έντονα καρστικοποιημένο με εκτεταμένη παρουσία επιφανειακού και υπόγειου καρστ.
Η έντονη τεκτονική πριν 2 εκ – 12 χιλ χρόνια (Πλειστόκαινο) προκάλεσε γρήγορες ανοδικές κινήσεις των πετρωμάτων δημιουργώντας ορεινούς όγκους επιρρεπείς σε συνθήκες έντονης διάβρωσης. Ειδικότερα στο ανώτερο Πλειστόκαινο η υποχώρηση των παγετώνων απελευθέρωσε μεγάλες ποσότητες νερού οι οποίες διάβρωσαν ταχύτατα τους ασβεστολιθικούς σχηματισμούς πάνω στα ίχνη ρηγμάτων δημιουργώντας το φαράγγι του Βίκου αλλά και του Βαθύλακου. Η παγετωνική αυτή τήξη τροφοδότησε την καρστική διάβρωση, σχηματίζοντας βαθιά σπήλαια και επεκτείνοντας υπόγεια δίκτυα. Τα βαθιά σπήλαια της Αστράκας βρίσκονται κοντά στο παγετωνικό μέτωπο, και ευθυγραμμίζονται με ζώνες απορροής λιωμένου παγετωνικού νερού.
Φαίνεται λοιπόν ότι ο παγετώνας διαμόρφωσε το τοπίο της Αστράκας και παράλληλα με το φαράγγι ξεκίνησε το σχηματισμό του βαράθρου της Τρύπας του Όρνιου με την δημιουργία μεγάλων κατακόρυφων καταρρακτών που διακόπτονται από μαιάνδρους. Οι μαίανδροι πιθανόν να σχετίζονται με την τις ποτάμιες αναβαθμίδες των φαραγγιών σε διαφορετικά υψόμετρα που φανερώνουν τις μεταβολές του ποταμού στο Πλειστόκαινο.
Βρείτε την αναφορά στη διεύθυνση https://zenodo.org/records/16758586 και το βίντεο της αποστολής εδώ
