Τα δομικά προβλήματα της ελληνικής αυτοδιοίκησης, το θολό τοπίο των χρηματοδοτήσεων, αλλά και η ετεροβαρής στόχευση στη μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων ή δανειοδότησης, δημιουργούν προβληματισμούς και επιφυλάξεις για την επιτυχία του εγχειρήματος, που εκ των πραγμάτων είναι αρκετά φιλόδοξο, με δεδομένο πως οι 100 πόλεις θα πρέπει να οδηγηθούν στην κλιματική ουδετερότητα μέχρι το 2030, σε έξι χρόνια δηλαδή, και 20 χρόνια πριν τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές πόλεις.
Ο Δήμος Ιωαννιτών, αναζητώντας τον βηματισμό του, αναγνωρίζει τις προοπτικές, αλλά και τα εμπόδια, με τα οποία ήρθε «αντιμέτωπος» κατά την ετήσια διάσκεψη των πόλεων της Αποστολής στη Βαλένθια της Ισπανίας, όπου συμμετείχε με αντιπροσωπεία και επικεφαλής τον δήμαρχο Θωμά Μπέγκα, σε συνδυασμό και με την ακινησία σε επίπεδο κεντρικής πολιτείας.
Οι προβληματισμοί και η ανάγκη συντονισμού περιγράφονται, μάλιστα, στην πρόσκληση του κ. Μπέγκα προς τις υπόλοιπες ελληνικές πόλεις της Αποστολής, σε συνάντηση εργασίας την Πέμπτη στα Γιάννενα, αλλά και αποτυπώθηκαν στη συνέντευξη τύπου που παραχώρησε, μαζί με τον αντιδήμαρχο Προγραμματισμού Θωμά Γιωτίτσα και την ειδική σύμβουλο Έλενα Σιόντη. Στη συνάντηση εργασίας θα παρουσιαστούν τα σχέδια δράσης των Ιωαννίνων, Κοζάνης, Τρικάλων, Καλαμάτας και Θεσσαλονίκης, και θα συζητηθεί το υπό σύσταση Δίκτυο Συνεργασίας «ClimaNet».
Η συνάντηση εργασίας στα Γιάννενα είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς θα ακολουθήσει στις 18 Ιουλίου η επίσκεψη της συμβούλου της πόλης, που έχει οριστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με σκοπό την αποτύπωση της τρέχουσας κατάστασης και την επικαιροποίηση του οδικού χάρτη με ρεαλιστικά δεδομένα, έτσι ώστε να προχωρήσει μπροστά το εγχείρημα.
«Αυτή τη στιγμή, τα χρηματοδοτικά εργαλεία, με τα οποία καλούμαστε να επιτύχουμε τους στόχους του προγράμματος, είναι ακριβώς τα ίδια με αυτά που έχουν όλοι οι δήμοι στην χώρα, χωρίς καμία προτεραιότητα για τους δήμους του συμφώνου ή κάποια διαφορετική μεταχείριση», κατέληξε ο κ Μπέγκας.
Πρόσθετα εμπόδια προκύπτουν –στην περίπτωση των Ιωαννίνων τουλάχιστον- από την υποστελέχωση των υπηρεσιών και την έλλειψη επικαιροποιημένης κατάρτισης, καθώς η διεκδίκηση χρηματοδοτήσεων απαιτεί ώριμες μελέτες, την έλλειψη θεσμικού πλαισίου που να ρυθμίζει τη χρηματοδότηση απευθείας στους δήμους, τις δυσκίνητες και χρονοβόρες διαδικασίες του κεντρικού κράτους, όπως ανέφερε ο κ. Μπέγκας, και τέλος, την αμηχανία που υπάρχει σε επίπεδο τεχνοκρατών της Ε.Ε., οι οποίοι αναμένουν πού θα κινηθεί πολιτικά η Ευρώπη μετά τις τελευταίες ευρωεκλογές.
«Εμείς από την πλευρά μας, ως δημοτική αρχή, είμαστε αποφασισμένοι να εργαστούμε σκληρά πάνω σε αυτή την ατζέντα, η οποία στην ουσία της ούτως ή άλλως αποτελούσε προτεραιότητά μας από το 2019. Είμαστε διατεθειμένοι να εκπαιδευτούμε, να βγούμε από την πεπατημένη, να συνεργαστούμε με πολίτες και φορείς, αλλά και να διεκδικήσουμε, καθώς, με τα σημερινά δεδομένα, πέρα από τις θεωρητικά εξαιρετικές προθέσεις, δεν εξασφαλίζονται οι απαραίτητοι πόροι», σημείωσε ο κ. Μπέγκας.
Έμφαση στη μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων
Ο δήμος Ιωαννιτών, ο οποίος έχει εγκεκριμένο σχέδιο δράσης και επενδυτικό σχέδιο, είναι μια από τις 112 πόλεις με εγκεκριμένο το Κλιματικό Σύμφωνο, έχει λάβει το ευρωπαϊκό σήμα πιστοποίησης και είναι ενταγμένος στο πιλοτικό πρόγραμμα Pilot Cities, μέσω του οποίου θα επιλεγούν γειτονιές του δήμου για να λειτουργήσουν ως «πιλότοι» ενεργειακής ουδετερότητας για το σύνολο του δήμου. Επίσης, έχει υπογραφεί το Κλιματικό Σύμφωνο μεταξύ φορέων, επιχειρήσεων και ιδιωτών σε τοπικό επίπεδο.
Ωστόσο, το τοπίο για τις χρηματοδοτήσεις παραμένει θολό, καθώς πρόκειται για έναν συνδυασμό δημοτικών πόρων, πόρων από το κεντρικό κράτος και ευρωπαϊκών προγραμμάτων, αλλά και μόχλευσης ιδιωτικών κεφαλαίων, που αντιστοιχεί και στο μεγαλύτερο ποσοστό, 80%.
Σύμφωνα με τον αντιδήμαρχο, υπάρχουν ήδη τέσσερις διαφορετικοί τρόποι εξεύρεσης πόρων. Χαμηλότοκα δάνεια με επιδότηση ως 75% του επενδυτικού σχεδίου από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, με προτεραιότητα στις πόλεις που έχουν λάβει το σήμα της Ε.Ε. για τη συμμετοχή τους στο εγχείρημα των 100 κλιματικά ουδέτερων πόλεων, δημιουργία δημοτικών ειδικών ταμείων με τη συμμετοχή και του ιδιωτικού τομέα, μέσω του Climanet, του φορέα δηλαδή των έξι ελληνικών πόλεων μέσω του οποίου θα διαμορφώνονται κοινά προγράμματα και θα υποβάλλονται για χρηματοδότηση στο κράτος, και μέσω «συνασπισμών» μικρών πόλεων με κοινά χαρακτηριστικά και παρεμφερή προγράμματα για διεκδίκηση κοινών χρηματοδοτήσεων.
Ο κ. Γιωτίτσας σημείωσε την αδυναμία, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οριστικοποίησης ενός κοινού χρηματοδοτικού μοντέλου σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τον Δήμο Ιωαννιτών να προτείνει τη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού ταμείου, για την χρηματοδότηση όλων των πόλεων, αλλά και την αδράνεια έως… την αδιαφορία της πολιτείας να στηρίξει τους ελληνικούς δήμους που συμμετέχουν.
«Έτσι, είναι πολύ βασικό να κινητοποιήσουμε τους εταίρους μας, τις τοπικές δυνάμεις και να ωριμάσουμε μελέτες. Πάνω σε αυτό δουλεύουμε και τους επόμενους μήνες θα έχουμε και κάποιες ανακοινώσεις για συγκεκριμένα έργα», κατέληξε ο κ. Γιωτίτσας.
Στοίχημα η συμμετοχή
Τέλος, η ειδική σύμβουλος του δημάρχου Έλενα Σιόντη στάθηκε περισσότερο στο τεχνικό επίπεδο της συμμετοχής του δήμου στις εργασίες του συνεδρίου, επισημαίνοντας πως τα προβλήματα, που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι πόλεις, είναι σε πολλά σημεία κοινά, χωρίς να υπάρχει ένας οριζόντιος χειρισμός που να ανταποκρίνεται σε όλες τις ανάγκες.
«Αυτό που ήταν βασικός πυλώνας σε όλες τις επιτυχημένες πρακτικές, ήταν η εμπλοκή των κατοίκων στη διαμόρφωση των λύσεων και, ακόμη περισσότερο, η σε βάθος χρόνου συμμετοχή τους στη διατήρηση των παρεμβάσεων. Συμμετοχικά εργαστήρια, δραστήριοι σύλλογοι γειτονιάς, ενεργειακές κοινότητες, σύμπραξη της τοπικής αγοράς με τον Δήμο και πολλά άλλα, αποτελούν τα εργαλεία, με τα οποία εξασφαλίζεται η επιτυχία και η βιωσιμότητα των παρεμβάσεων», σημείωσε και πρόσθεσε πως τα Γιάννενα, λόγω μεγέθους, είναι μια πόλη των σχεδόν 15 λεπτών, στόχο για τον οποίο αγωνίζονται οι μεγαλύτερες πόλεις. «Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι είμαστε ήδη μια πόλη όπου ο κόσμος εξυπηρετείται περπατώντας στο κέντρο, οπότε, υιοθετώντας λίγο διαφορετικές καθημερινές συνήθειες όλοι μας, μπορούμε άμεσα να δούμε αποτελέσματα στη μείωση των ρύπων από τα οχήματα», σημείωσε και κατέληξε λέγοντας πως θεμελιώδης προϋπόθεση για την πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα, είναι η διάθεση για αλλαγές, που θα έχουν ως στόχο τη συλλογική ευημερία μακροπρόθεσμα.
