Δημόσιος αστικός χώρος λέγεται ο χώρος της πόλης στον οποίο όλοι βρισκόμαστε μόλις αφήσουμε πίσω μας τον προσωπικό, ιδιωτικό μας χώρο. Στον χώρο αυτόν -στους δρόμους, στις πλατείες, στα πάρκα της πόλης- περνάμε ένα σημαντικό μέρος του χρόνου μας. Τις περισσότερες φορές διασχίζουμε και προσπερνούμε αυτούς τους χώρους χωρίς να τους δίνουμε ιδιαίτερη σημασία, απλά γιατί πηγαίνουμε κάπου αλλού. Άλλες φορές επιλέγουμε να βρεθούμε σε αυτούς ειδικά τους χώρους για ιδιαίτερους λόγους ο καθένας μας, π.χ. για να συναντήσουμε κάποιον, να παρακολουθήσουμε μια εκδήλωση, να χαλαρώσουμε από την κούραση της ημέρας, να διαδηλώσουμε ή έτσι, χωρίς άλλη αιτία παρά μόνο για να νοιώσουμε την πόλη και τους ανθρώπους της, για να νιώσουμε και εμείς κομμάτι του κόσμου αυτού.
Ο αστικός δημόσιος χώρος πρέπει να χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένες ιδιότητες. Πρέπει να είναι άνετος (π.χ. να έχει μεγάλα πεζοδρόμια που να μας προσφέρουν σκίαση το καλοκαίρι και να φωτίζονται κατάλληλα τις νύχτες), να μας προσφέρει χαλάρωση (π.χ. να παρέχει τόπους καθίσματος και ξεκούρασης) αλλά και τη δυνατότητα για άσκηση και δραστηριότητες (π.χ. πάρκα και γήπεδα που θα διαχωρίζονται από οχλούσες πηγές όπως είναι τα κυκλοφορούντα οχήματα), να μας διευκολύνει στην ανάγκη μας να νιώσουμε κομμάτι του περιβάλλοντός μας όπως συμβαίνει π.χ. όταν κοιτάζουμε απλά τους άλλους ή στην ανάγκη μας να αλληλεπιδράσουμε με άλλα άτομα που βρίσκονται σε αυτόν, όπως συμβαίνει, για παράδειγμα, στις συναθροίσεις και τις πορείες ή τα μουσικά δρώμενα. Ένας δημόσιος αστικός χώρος πρέπει επίσης να έχει σχεδιαστεί από ειδικούς, αρχιτεκτονικά άρτια, καλαίσθητα και με υψηλή αισθητική, ενώ οφείλει να τυχαίνει συνεχούς φροντίδας έτσι ώστε να παραμένει λειτουργικός (δρόμοι χωρίς λακκούβες, πεζοδρόμια χωρίς σπασμένες πλάκες, πλατείες χωρίς ερπετά). Η καλαισθησία και η υψηλή λειτουργικότητα ενός αστικού δημόσιου χώρου δεν καθορίζει μόνο την καλή χρήση των δημόσιων χώρων. Επιδρά επιπρόσθετα ευεργετικά στην συναισθηματική κατάσταση και στην συμπεριφορά των πολιτών που τον νέμονται, προάγει την γενικότερη αισθητική τους και διαμορφώνει πρότυπα υγιούς και υψηλής λειτουργικότητας συμβίωσης.
Υπάρχουν πόλεις όπου οι δημόσιοι χώροι τους δεν χαρακτηρίζονται από τις παραπάνω ιδιότητες. Σκουπίδια και πάσης φύσεως άχρηστα αντικείμενα βρίσκονται σωρευμένα εδώ και εκεί αφού δεν αποκομίζονται με ικανοποιητικό ρυθμό. Ο αέρας τους είναι βρώμικος, μολυσμένος ή φορτωμένος με πολλές τοξικές ουσίες χωρίς να υπάρχει κάποιο σχέδιο αντιμετώπισης του προβλήματος. Πρασιές και όμορφα κάποτε παρκάκια αγριεύουν αφρόντιστα ενώ ακαθαρσίες ζώων βρίσκονται παντού, μερικές φορές ακόμα και αγέλες ολόκληρες αδέσποτων ζώων. Οι τοίχοι της πόλης και οι στύλοι των δρόμων είναι φορτωμένοι με αφίσες που ποτέ κανείς δεν πήρε άδεια, ούτε πλήρωσε για να ανεβάσει, αλλά ούτε και κατέβασε. Ανύπαρκτη φροντίδα για την κινητικότητα των ΑμεΑ, ενώ σπασμένες πλάκες στα πεζοδρόμια και λακκούβες στα οδοστρώματα γίνονται παγίδες για πεζούς και οχήματα. Τα κιγκλιδώματα στα πεζοδρόμια ή τα οδικά σήματα και τα στέγαστρα των στάσεων των λεωφορείων είναι ημικατεστραμένα και ξεχασμένα αυτοκίνητα βρίσκονται παρκαρισμένα στα πεζοδρόμια εμποδίζοντας την διέλευση από αυτά. Κι όλα αυτά να συμβαίνουν σε ένα ημίφως στις καλύτερες περιπτώσεις, για να μην πούμε σε συνθήκες πλήρους συσκότισης, αφού δεν υπάρχει επαρκής φωτισμός ακόμα και κεντρικών σημείων της πόλης. Σε κάποιες πόλεις, πάλι, λόγω των πολλών αυτοκινήτων που κυκλοφορούν υπάρχει και τεράστιο πρόβλημα στάθμευσης τους. Σε άλλες πόλεις, πάλι, λόγω του ότι ο δημόσιος χώρος έχει υπερ-ιδιωτικοποιηθεί και έχει αποκτήσει ένα κυρίαρχο εμπορικό σκοπό (δημόσιοι χώροι καταλυμένοι από τραπεζοκαθίσματα ή μεγάλα εμπορικά κέντρα), δεν απομένουν πλέον επαρκείς διαθέσιμοι δημόσιοι χώροι για να τους ζήσουν οι κάτοικοι τους. Σε άλλες πάλι πόλεις, ο παραδοσιακός τρόπος ζωής των κατοίκων τους (π.χ. η βόλτα στην κεντρική πλατεία της πόλης τους) έχει αποστερηθεί και συνήθειες ετών έχουν ανατραπεί από χρόνιες καθυστερήσεις περάτωσης κάποιων τεχνικών έργων, οδηγώντας τους κατοίκους της σε μια χρόνια αίσθηση ξενισμού και ανεστιότητας. Σε άλλες πάλι πόλεις λείπει το όραμα για το μέλλον, π.χ. ένα πολεοδομικό σχέδιο που θα επιτρέψει στους κατοίκους της να φανταστούν την πόλη τους σε βάθος χρόνου και να προβλέψουν δραστηριότητες για τις ζωές τους. Ή η μεθοδική καλλιέργεια των στοιχείων της συλλογικής μνήμης τους που θα τους επιτρέψει να χτίσουν συλλογική ταυτότητα με αυτοπεποίθηση για το μέλλον.
Όλες οι πόλεις αυτές, πάντως, που χαρακτηρίζονται από ανισορροπία μεταξύ κίνησης, χώρων συνάντησης και αγοράς, από αισθητική υποβάθμιση και αποδιοργάνωση, από αφροντισιά, αταξία και χάος, προκαλούν συνέπειες σε ευρύτερο κοινωνικό επίπεδο, συνέπειες που ανατροφοδοτούν και την φυσική και την κοινωνική αταξία και την παραβατικότητα. Από έρευνες είναι γνωστό ότι το πλέον αποτελεσματικό μέτρο καταπολέμησης της ατομικής και κοινωνικής παραβατικότητας στον αστικό χώρο είναι η αντιμετώπιση τους με την αισθητική αναβάθμιση του δημόσιου αστικού περιβάλλοντος!
