Οι συμμετέχουσες πόλεις στην ευρωπαϊκή αποστολή για τις 100 Κλιματικά Ουδέτερες και Έξυπνες πόλεις έως το 2030, δηλαδή 20 χρόνια πριν τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές πόλεις, καλούνται στο παρόν στάδιο να υποβάλλουν το Κλιματικό Σύμφωνο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να αρχίσουν να υλοποιούν τις προτεινόμενες δράσεις, προκειμένου να επιτύχουν τον στόχο και να λειτουργήσουν ως κόμβοι καινοτομίας.
Η αρχή για τη διαμόρφωση του Κλιματικού Συμφώνου περιλαμβάνει τέσσερις βασικούς άξονες (τον πολεοδομικό σχεδιασμό και την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων, τον αστικό σχεδιασμό και το πράσινο, τις μεταφορές και τη βιώσιμη κινητικότητα και την κυκλική οικονομία), οι οποίοι τέθηκαν στο επίκεντρο σε ανοικτή εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο δημαρχείο των Ιωαννίνων, παρουσία ειδικών και υπηρεσιακών παραγόντων, εκπροσώπων φορέων και πολιτών.
Το «στοίχημα» της κλιματικής ουδετερότητας απαιτεί την ενεργοποίηση όλων, με τον δήμαρχο Δημήτρη Παπαγεωργίου να τονίζει πως απαιτείται ομαδική προσπάθεια. «Η πόλη μας πορεύεται προς τις 100 κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις της Ευρώπης μέχρι το 2030 και αυτή η διαδρομή δεν αφορά μόνο την εκάστοτε δημοτική αρχή, αλλά όλους τους φορείς και τους κατοίκους της πόλης μας, σε μια ομαδική προσπάθεια για ένα καλύτερο μέλλον», υπογράμμισε.
Για μια μεγάλη ευκαιρία του δήμου, «ώστε να δημιουργηθεί μια σύγχρονη και βιώσιμη πόλη, κλιματικά ουδέτερη και ανθεκτική, που ακολουθεί τις καλύτερες παγκόσμιες πρακτικές, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί και αναδεικνύει τα μοναδικά χαρακτηριστικά της», έκανε λόγο ο πολεοδόμος μηχανικός MSc, European Climate Pact Ambassador, μέλος της επιστημονικής επιτροπής Εμπειρογνωμόνων της Γενικής Γραμματείας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ σε θέματα Κλιματικής Ουδετερότητας Παναγιώτης Βουλέλλης.
Πολεοδομικός σχεδιασμός και ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων
Ο κ. Βουλέλλης και η μηχανικός περιβάλλοντος, PhD, εκ μέρους της εταιρίας «Lever – Σύμβουλοι Ανάπτυξης ΑΕ» Χριστιάνα Πολύζου, αναφέρθηκαν στις βασικές προτάσεις που αφορούν τον πολεοδομικό σχεδιασμό και την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων. Αυτές περιλαμβάνουν αναδάσωση και φυτεύσεις με ενδημικά είδη, είδη που είναι ανθεκτικά στην κλιματική αλλαγή και που προσφέρουν τη μέγιστη απορρόφηση άνθρακα προστασία και ενίσχυση χλωρίδας και πανίδας, ανανέωση και ενίσχυση περιαστικού πρασίνου, βιώσιμες γεωργικές πρακτικές, ολοκλήρωση πολεοδομικού σχεδιασμού, εξασφάλιση κοινόχρηστων και κοινοφελών χώρων μέσω του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα, ενεργειακούς ελέγχους και πιστοποίηση, εταιρείες Ενεργειακών Υπηρεσιών (ESCOs), αναβαθμίσεις φακέλου κτιρίου, Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα, αναβαθμίσεις HVAC (χρήση τεχνολογιών για τον έλεγχο της θερμοκρασίας, της υγρασίας και της καθαρότητας του αέρα σε έναν κλειστό χώρο), αναβαθμίσεις φωτιστικών εγκαταστάσεων, συμμετοχή και εμπλοκή της κοινότητας, γεωθερμικά, ηλιοθερμικά, φωτοβολταϊκά συστήματα, συστήματα Διαχείρισης Ενέργειας Κτιρίων (BEMS) και σχολικές εγκαταστάσεις με σχεδόν μηδενική ενεργειακή κατανάλωση.
Αστικός σχεδιασμός και πράσινο
Στον άξονα του αστικού σχεδιασμού και το πράσινο αναφέρθηκαν οι καθηγητές Αρχιτεκτονικού & Αστικού Σχεδιασμού του τμήματος Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Πατρών Ιωάννης Αίσωπος και Γεώργιος Πανέτσος. Οι βασικές προτάσεις αφορούν σε εγκάρσιες συνδέσεις και πράσινες διαδρομές πόλης – λίμνης (π.χ. διαδρομή που συντίθεται από τις διαδοχικές οδούς Χ. Πελερεν και Σ. Βαβέτσου και την υφιστάμενη σκάλα και τις οδούς Κουντουριώτου και Ελιγιά), κατακόρυφες συνδέσεις (δημόσιες σκάλες και ανελκυστήρες) που συνδέουν την παραλίμνια περιοχή με το εσωτερικό του Κάστρου και την οδό Γερβασίου με τα «Λιθαρίτσια», αναδασώσεις στο περιαστικό δάσος και το Νησί, ανασχεδιασμό του πάρκου «Λιθαρίτσια», εμπλουτισμό της χλωρίδας και οργάνωση διαδρομής στην Κιάφα αναφορικά με το αστικό πράσινο, δημιουργία πράσινης παραλίμνιας διαδρομής πεζών, ποδηλάτων και μέσων μικροκινητικότητας (ηλεκτρικά ποδήλατα), διαδρομή περιμετρικά του Κάστρου, με διαμόρφωση του δαπέδου, εμπλουτισμό της υφιστάμενης βλάστησης και δημιουργία κήπων και χώρων ξεκούρασης, μεταξύ άλλων. Ακόμη προτείνονται θεματικές περιοχές θρησκευτικών διαδρομών (η διαδρομή που είχε προταθεί για ένταξη στο Ταμείο Ανάκαμψης) και διαδρομών εμπορίου (ασημουργεία, εργαστήρια κ.λπ.), αλλά και μεγάλης κλίμακας βιώσιμα δίκτυα αστικής συγκοινωνίας (λιμνιαία αστική συγκοινωνία με ηλεκτρικά πλοιάρια ή πλοιάρια με φωτοβολταϊκά στέγαστρα και τελεφερίκ που θα συνδέει για παράδειγμα, το περιαστικό δάσος, τη βόρεια πλευρά του Κάστρου, το Νησί, την Ντραμπάτοβα και τους Λιγκιάδες.)
Μεταφορές και βιώσιμη κινητικότητα
Σε ό,τι αφορά τις μεταφορές και τη βιώσιμη κινητικότητα, τις προτάσεις ανέπτυξαν ο ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ, Πολεοδόμος – Συγκοινωνιολόγος Θάνος Βλαστός και η αγρονόμος τοπογράφος μηχανικός, συγκοινωνιολόγος, MSc Πολεοδόμος, ερευνήτρια Μονάδας Βιώσιμης Κινητικότητας ΕΜΠ Μαρία Σίτη. Οι κεντρικές προτάσεις αφορούν σε ενίσχυση περπατήματος και ποδηλάτου (πεζόδρομοι, πεζοδρόμια, ποδηλατόδρομοι, δρόμοι ήπιας κυκλοφορίας), ενίσχυση αστικής συγκοινωνίας (λεωφορείο, μικρό λεωφορείο, τραμ, τελεφερίκ κ.α.) με διαδρόμους αποκλειστικής κίνησης ή διαδρόμους προτεραιότητας της συγκοινωνίας, ενίσχυση λιμναίας συγκοινωνίας, «καθαρά» οχήματα και ζώνες περιορισμού εισόδου συμβατικών οχημάτων, μέσα κοινής χρήσης (car-sharing, bike-sharing), καθαρές εμπορευματικές μεταφορές (ζώνη περιορισμού εισόδου τροφοδοσίας, καθαρά οχήματα, κέντρα εφοδιαστικής κ.α.), πράσινα οχήματα διανομής και κίνητρα, ηλεκτρικά ΙΧ και σταθμούς φόρτισης.
Κυκλική οικονομία
Τέλος, σειρά προτάσεων για την κυκλική οικονομία έθεσε η κ. Πολύζου. Μεταξύ άλλων, προτείνονται δράσεις, που σε κάποιο βαθμό έχουν ξεκινήσει η δρομολογηθεί, όπως χωριστή συλλογή βασικών ρευμάτων (χαρτί, πλαστικό, γυαλί, μέταλλο), Πράσινα Σημεία, διαχείριση Επικίνδυνων Αποβλήτων, καφέ κάδους, αλλά και άλλες όπως η ανάπτυξη δικτύου οικιακής κομποστοποίησης, οργάνωση χωριστής συλλογής σε δημοτικά κτίρια, προγράμματα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού και των επιχειρήσεων, οργάνωση της διαχείρισης ΑΕΚΚ (Απόβλητα εκσκαφών, κατασκευών και κατεδαφίσεων), ενίσχυση του παρόντος δικτύου ή δημιουργία δικτύου χωριστής συλλογής, εκτός από ρούχα και υποδήματα, για βρώσιμα λίπη και έλαια, γυαλί (γαλάζιοι κώδωνες), ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές, μπαταρίες, χαλιά, στρώματα, υφάσματα, έπιπλα, παιχνίδια, βιβλία, οργάνωση της διαχείρισης άλλων αποβλήτων όπως ελαστικά, οχήματα, λιπαντικά έλαια, φαρμακευτικά προϊόντα, θερμοκηπιακά πλαστικά, σωλήνες άρδευσης, ηλεκτρικά πατίνια και ηλεκτρικά ποδήλατα, εφαρμογή ψηφιακών εργαλείων στη συλλογή και διαχείριση απορριμμάτων, εφαρμογή κυκλικής οικονομίας στον τομέα της αργυροχρυσοχοΐας, πιλοτική εφαρμογή κυκλικής οικονομίας στο Νησί της Παμβώτιδας, μαζί με την ενεργειακή αυτονομία, αξιοποίηση υπολειμμάτων και παραπροϊόντων από τις βιομηχανίες στην ευρύτερη περιοχή, π.χ. τυροκομεία, πτηνοτροφεία, ελαιοτριβεία, βιομηχανίες τροφίμων (π.χ. για ζωοτροφή ή για παραγωγή ενέργειας), αξιοποίηση και διανομή τροφίμων που περισσεύουν από σούπερ μάρκετ, καφέ, εστιατόρια, παραγωγή ενέργειας και κομπόστ από τη διαχείριση των αποβλήτων και υποστήριξη των επιχειρήσεων του ιδιωτικού τομέα για την υιοθέτηση μοντέλων κυκλικής παραγωγής.
Τα συμπεράσματα της εκδήλωσης συνόψισε ο δικηγόρος με ειδίκευση το ∆ίκαιο Περιβάλλοντος και Πολεοδομίας Κωνσταντίνος Καρατσώλης.
