Το ιστορικό συνέδριο, με τίτλο «Λιγκιάδες 1943 – Ιστορία και Μνήμη», τελεί υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα και θα ξεκινήσει στο Γενικό Αρχείο του Κράτους – Ιστορικό Αρχείο Ηπείρου, την Πέμπτη 2 Οκτωβρίου, στις 6 το απόγευμα. Στις 8 το βράδυ, στον ίδιο χώρο, θα γίνουν τα εγκαίνια της έκθεσης τεκμηρίων με θέμα «Τα Γιάννενα και η Ήπειρος στην Κατοχή και την Αντίσταση 1940–1944», που διοργανώνουν το Γενικό Αρχείο Μουσείο Ηπείρου, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και η τοπική κοινότητα Λιγκιάδων. Χαιρετισμούς στην εκδήλωση θα απευθύνουν εκπρόσωποι της Περιφέρειας Ηπείρου, του Δήμου Ιωαννιτών, της κοινότητας Λιγκιάδων, της Πρυτανείας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, της Κοσμητείας της Φιλοσοφικής Σχολής, της Διεύθυνσης των ΓΑΚ Ηπείρου και του Δικτύου Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών Ελλάδος.
Παράλληλα θα πραγματοποιηθούν πλούσιες εκδηλώσεις μνήμης.
Η πρωτοβουλία για τις εκδηλώσεις ανήκει στον πρόεδρο της Τ.Κ. Λιγκιάδων Κωνσταντίνο Φούκα και υλοποιείται σε συνεργασία με την Περιφέρεια Ηπείρου, τον Δήμο Ιωαννιτών, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, το Δίκτυο Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών Ελλάδος και τον Πολιτιστικό Σύλλογο Λιγκιάδων.
Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων θα πραγματοποιηθεί επίσης ειδική συνεδρίαση του Δικτύου Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών, με θέμα τις γερμανικές αποζημιώσεις, ενισχύοντας τον αγώνα για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και τη διεκδίκηση δικαίωσης.
Η κορύφωση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 5 Οκτωβρίου, με την επίσημη τελετή μνήμης και την κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο των Λιγκιάδων.
Το πρόγραμμα του Συνεδρίου
Η πρώτη συνεδρία με θέμα «Τα γερμανικά αρχεία για την Κατοχή και την Αντίσταση στη Ήπειρο και η 1η Μεραρχία Ορεινών Καταδρομών» θα γίνει πριν τα εγκαίνια της έκθεσης στο ΓΑΚ- Μουσείο Ηπείρου, στις 6 το απόγευμα της Πέμπτης. Την προεδρία έχει ο επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Νίκος Αναστασόπουλος. Ομιλητές είναι ο αναπληρωτής καθηγητής του ΑΠΘ Στράτος Δορδανάς με εισήγηση «Ο Hubert Lanz και την GFP 621 του πολέμου και της ειρήνης», ο δρ Κοινωνιολογίας του ΕΑΠ Βαγγέλης Τζούκας με θέμα «Η λογική των “αντιανταρτικών” επιχειρήσεων στα γραπτά του στρατηγού Lanz», ο ερευνητής της Ακαδημίας Αθηνών Δημήτρης Αποστολόπουλος με εισήγηση «Οι Λιγκιάδες στο επίκεντρο μίας αμείλικτης επιχείρησης αντεκδίκησης: η γερμανική οπτική», και η υποψήφια διδάκτορας Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας Παναγιώτα Γκάτσιου με θέμα «Γερμανικές αρχές κατοχής και καταναγκαστική εργασία στην Ήπειρο 1943-1944»
Την Παρασκευή 3 Οκτωβρίου οι εργασίες του συνεδρίου θα συνεχιστούν στους Λιγκιάδες, στο ξενοδοχείο The View. Από τις 10 το πρωί έως τις 12 το μεσημέρι πραγματοποιείται η δεύτερη συνεδρία με θέμα «Η Ήπειρος από τον Μεσοπόλεμο στη δεκαετία του 1940». Προεδρεύει η αναπληρώτρια καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Άννα Μανδυλαρά. Θα μιλήσουν ο αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Λάμπρος Φλιτούρης και ο επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Νίκος Αναστασόπουλος για την πολεμική προπαρασκευή των Ιωαννίνων, η διδάκτωρ Ιστορίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Αγγελική Ντίνου με θέμα «Η στρατευμένη νεολαία του Μεταξά. Από τους “εν εξάλλω ενθουσιασμώ” επετειακούς πανηγυρισμούς στη δοκιμασία του πολέμου» και ο υποψήφιος διδάκτορας Ιστορίας Χρήστος Παπαϊωάννου με θέμα «Από την Άμυνα στην Επίθεση: Αντιμετωπίζοντας την ιταλική εισβολή στην Ήπειρο».
Ακολουθεί από τις 12.30 έως τις 2 το μεσημέρι η τρίτη συνεδρία με θέμα «Πόλεμος και Αντίσταση στη δεκαετία του 1940» υπό την προεδρία του κ. Φλιτούρη. Θα μιλήσουν η διδάκτωρ Ιστορίας του ΑΠΘ Βασιλική Λάζου με θέμα «Το όπλο της πείνας. Ο λιμός ως μέσο καθυπόταξης της κοινωνίας», η επίκουρη καθηγήτρια του ΑΠΘ Μαρία Καβάλα για τους Εβραίους των Ιωαννίνων και τη μεραρχία Εντελβάις, ο διδάκτωρ Ιστορίας Βάιος Καλογριάς με θέμα «Η επιλεκτική μνήμη των θυτών: Ο στρατηγός Hubert Lanz και οι Kameraden της Μεραρχίας Ορεινών Καταδρομών» και ο επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ηλίας Σκουλίδας με θέμα «Κατοχές και Αντιστάσεις στα “δυτικά Βαλκάνια”: προς μία κοινή τυπολογία».
Το απόγευμα της ίδιας ημέρας (18.00-20.00) πραγματοποιείται η τέταρτη συνεδρία με θέμα «Ναζιστικά εγκλήματα πολέμου: ιστορία, μνήμη και διαχείριση του τραύματος». Την προεδρία έχει ο δημοσιογράφος Αλέξανδρος Παπαδόπουλος. Ομιλητές είναι η αναπληρώτρια καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εσθήρ Σολομών με θέμα «Η διαχείριση της μνήμης της Κατοχής στα Γιάννενα: τα υπόγεια της Ζωσιμαίας Σχολής», η διδάκτωρ Ιστορίας και Διδακτικής της Ιστορίας Ζέτα Παπανδρέου με θέμα «Μαρτυρικοί τόποι, ναζιστικά εγκλήματα πολέμου και αξιώσεις για ηθική δικαίωση και αποκατάσταση», η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Πατρών Έλλη Λεμονίδου με θέμα «Μιλώντας για τα τραύματα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στη γενιά του Tik Tok – ένα δύσκολο στοίχημα» και ο καθηγητής του Ιονίου Πανεπιστημίου Γιώργος Παπαϊωάννου με θέμα «Μουσείο και Μαρτυρική Μνήμη τον 21ο αιώνα: πραγματικότητες και προκλήσεις σε έναν κόσμο μαζί φυσικό και ψηφιακό».
Το Σάββατο 4 Οκτωβρίου, επίσης στο ξενοδοχείο The View, θα πραγματοποιηθεί η πέμπτη συνεδρία (10.00 – 11.30) με θέμα «Λιγκιάδες 1943». Προεδρεύει ο καθηγητής και πρώην πρύτανης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Τριαντάφυλλος Αλμπάνης. Θα μιλήσουν ο ιστορικός ερευνητής Αλέκος Ράπτης για την 1η μεραρχία ορεινών καταδρομών Εντελβάις και το Ολοκαύτωμα των Λιγκιάδων, η επιμελήτρια του Μουσείου Θυμάτων Ναζισμού Διστόμου Αμαλία Παπαϊωάννου με θέμα «Η αμφίβολη μνήμη ενός αμφίβολου γεγονότος: βιασμοί γυναικών από άνδρες των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής στις μαζικές», η αναπληρώτρια καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Άννα Μανδυλαρά με θέμα «Μακρύ ταξίδι της Μνήμης μέσα στη Λήθης Λιγκιάδες, 1943 – 2025» και ο πρόεδρος της τοπικής κοινότητας Λιγκιάδων Κώστας Φούκας για τις «Αποδείξεις ενός εγκλήματος: τεκμήρια του σήμερα». Θα παρουσιαστούν επίσης μαρτυρίες των Ελευθέριου Γεράκου, Ιωάννη Ζώτου, Γεώργιου Λιούρη, Αναστάσιου Λώλη, Παναγιώτη Μπαμπούσκα, Στέφανου Σιαφάκα, Νικολάου Παππά και Νικολάου Φούκα.
Από τις 12 έως τις 2 το μεσημέρι θα διεξαχθεί στρογγυλό τραπέζι με θέμα «Η διεκδίκηση των γερμανικών αποζημιώσεων και οφειλών προς την Ελλάδα και τα Μαρτυρικά Χωριά», με συντονιστή τον δημοσιογράφο Φιλήμονα Καραμήτσο.
Συμμετέχουν ο περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης, ο δήμαρχος Ιωαννιτών Θωμάς Μπέγκας, η νομική εκπρόσωπος της κοινότητας Λιγκιάδων για τις γερμανικές αποζημιώσεις Ζωή Κωνσταντοπούλου, η δικηγόρος και διαχειρίστρια του Αρχείου Ιωάννη Ε. Σταμούλη Χριστίνα Σταμούλη, ο πρώην πρόεδρος της διακομματικής κοινοβουλευτικής επιτροπής Τριαντάφυλλος Μηταφίδης, ο δήμαρχος Καλαβρύτων και πρόεδρος του Δικτύου Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών Ελλάδος Αθανάσιος Παπαδόπουλος, ο δήμαρχος Διστόμου Ιωάννης Σταθάς, ο δήμαρχος Χορτιάτη Ιγνάτιος Καϊτεζίδης, ο δήμαρχος Παραμυθιάς Αθανάσιος Ντάνης, ο πρόεδρος ΦΟΔΣΑ Κεντρικής Μακεδονίας και πρόεδρος δημοτικού συμβουλίου Πυλαίας-Χορτιάτη Γεράνης Μιχαήλ, ο δήμαρχος Δοξάτου Δράμας Γεώργιος Βογιατζής, ο πρόεδρος της μαρτυρικής κοινότητας Λιγκιάδων Κωνσταντίνος Φούκας, η πρόεδρος της μαρτυρικής κοινότητας Κλεισούρας Καστοριάς Κωνσταντίνα Χήτα και ο πρόεδρος της μαρτυρικής κοινότητας Δροσοπηγής Φλώρινας Μιχάλης Μάρος.
Παράλληλες εκδηλώσεις
Στις 6.30 απόγευμα του Σαββάτου 4 Οκτωβρίου θα τελεστεί επιμνημόσυνη δέηση στο παλιό κενοτάφιο-οστεοφυλάκιο του ιερού ναού Αγίου Γεωργίου Λιγκιάδων. Αμέσως μετά θα εγκαινιαστεί έκθεση αρχειακού φωτογραφικού υλικού για την ιστορία των Λιγκιάδων, με δύο θεματικές ενότητες: την πνευματική και πολιτιστική κληρονομιά του χωριού και τα εγκλήματα πολέμου της μεραρχίας Εντελβάις μαζί με τη δράση των αντιστασιακών οργανώσεων στην περιοχή. Στις 8 το βράδυ θα ακολουθήσει λαμπαδηφορία στους δρόμους του χωριού και στις 9.30 το βράδυ μουσική συναυλία αφιερωμένη στα 100 χρόνια από τη γέννηση του Μίκη Θεοδωράκη και του Γρηγόρη Μπιθικώτση, με τη Λαϊκή Ορχήστρα του Γρηγόρη Μπιθικώτση και καλλιτεχνική διεύθυνση του Γρηγόρη Γ. Μπιθικώτση.
Οι εκδηλώσεις θα ολοκληρωθούν την Κυριακή 5 Οκτωβρίου στους Λιγκιάδες, με επιμνημόσυνη δέηση στον ιερό ναό Αγίου Γεωργίου και κεντρική ομιλία στον χώρο του Ηρώου, όπου θα πραγματοποιηθεί το προσκλητήριο νεκρών και η κατάθεση στεφάνων.
