Υπάρχουν ιστορίες φαντασίας που χτίζουν βασίλεια, μύθους, προφητείες και ήρωες με υψηλές ηθικές αρχές. Και υπάρχουν κι εκείνες που παίρνουν όλα αυτά, τα πετούν μέσα στη λάσπη, τα ποτίζουν με αίμα, τα τυλίγουν με μαύρο χιούμορ και μας θυμίζουν πως το fantasy δεν χρειάζεται πάντα να είναι ευγενές για να είναι ενδιαφέρον. Το Barbaric: Θανάσιμα Παραπτώματα του Michael Moreci, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Anubis, σε μετάφραση του Ορέστη Μανούσου και εικονογράφηση του Nathan Gooden, ανήκει ξεκάθαρα σε αυτή τη δεύτερη, πιο άγρια κατηγορία.
Δεν έχουμε εδώ έναν κλασικό ήρωα. Έχουμε έναν βάρβαρο που κουβαλά μια κατάρα. Ο Όουεν είναι καταδικασμένος να κάνει το καλό σε όση ζωή τού απομένει. Και μόνο αυτή η ιδέα αρκεί για να δώσει στη σειρά την ιδιότυπη ταυτότητά της. Γιατί το καλό, στα χέρια του Όουεν, δεν μοιάζει με αγιοσύνη. Μοιάζει με τιμωρία. Με βάρος. Με ειρωνεία της μοίρας. Με κάτι που πρέπει να κάνει, ακόμη κι αν όλο του το ένστικτο θα προτιμούσε να το αποφύγει.
Το Barbaric: Θανάσιμα Παραπτώματα ξεκινά από μια εξαιρετικά δυνατή και σαρκαστική σύλληψη: ένας βίαιος, σκληρός, σχεδόν αχαλίνωτος πολεμιστής αναγκάζεται να λειτουργήσει με ηθικούς φραγμούς. Όχι επειδή ξαφνικά έγινε καλύτερος άνθρωπος. Όχι επειδή φωτίστηκε εσωτερικά. Αλλά επειδή είναι καταραμένος. Η ίδια η καλοσύνη γίνεται δεσμά. Και αυτό είναι το πρώτο μεγάλο χτύπημα του έργου πάνω στα στερεότυπα του ηρωικού fantasy.
Ο Όουεν δεν είναι ο ευγενής σωτήρας που έρχεται να αποκαταστήσει την τάξη. Είναι ένας άνθρωπος βουτηγμένος στη βία, με παρελθόν, θυμό και μια εμφανή απέχθεια απέναντι στους περιορισμούς. Το γεγονός ότι πρέπει να βοηθά όποιον του ζητά βοήθεια δεν τον εξευγενίζει αμέσως. Αντιθέτως, κάνει την πορεία του πιο κωμικοτραγική. Γιατί το έργο δεν ρωτά απλώς αν ένας κακός άνθρωπος μπορεί να κάνει καλές πράξεις. Ρωτά κάτι πιο ύπουλο: αν μια καλή πράξη έχει την ίδια αξία όταν γίνεται από ανάγκη και όχι από επιλογή.
Δίπλα του βρίσκεται το τσεκούρι του, που δεν είναι απλώς όπλο. Είναι η πιο παράλογη, αιμοδιψής και ταυτόχρονα λειτουργική ηθική πυξίδα που θα μπορούσε να έχει ένας τέτοιος χαρακτήρας. Το τσεκούρι μιλά, διψά για αίμα, έχει πρόβλημα με το αλκοόλ και λειτουργεί ως διαρκής υπενθύμιση ότι το Barbaric δεν παίρνει ποτέ τον εαυτό του υπερβολικά σοβαρά. Και αυτό είναι ευτυχία για την αφήγηση. Γιατί αν αυτή η ιστορία γραφόταν με βαρύγδουπο ύφος, θα κινδύνευε να γίνει καρικατούρα. Αντίθετα, επιλέγει συνειδητά την υπερβολή, την ειρωνεία και το αιματοβαμμένο χιούμορ.
Ο κόσμος του Barbaric είναι βίαιος, βρόμικος και χαοτικός. Δεν έχει την καθαρότητα ενός παραμυθιού ούτε την υψηλή ατμόσφαιρα μιας ηρωικής εποποιίας. Είναι ένας κόσμος όπου η σωτηρία μπορεί να έρθει με σπασμένα κόκαλα, κομμένα κεφάλια και ατάκες που κινούνται ανάμεσα στο έξυπνο και στο ωμά προκλητικό. Αυτό σημαίνει πως το βιβλίο δεν είναι για όλους. Παρότι η ηλικιακή ένδειξη είναι 13+, χρειάζεται καθαρά να ειπωθεί ότι το ύφος του είναι σκληρό, αιματηρό και αρκετά κυνικό. Δεν πρόκειται για ανάλαφρη περιπέτεια φαντασίας. Πρόκειται για dark fantasy με διάθεση παρωδίας, βίας και μαύρης κωμωδίας.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του έργου είναι ότι κάτω από την ωμότητα υπάρχει πραγματικό αφηγηματικό ερώτημα. Πώς μπορεί ένας άντρας που έχει ορκιστεί ή, σωστότερα, έχει καταδικαστεί να κάνει το καλό, να συνεχίζει να σκοτώνει χωρίς έλεος; Το Barbaric παίζει συνεχώς πάνω σε αυτή την αντίφαση. Ο Όουεν βοηθά, αλλά συχνά βοηθά με τον πιο αιματοβαμμένο τρόπο. Κάνει το σωστό, αλλά όχι απαραίτητα με καθαρή ψυχή. Σώζει, αλλά καταστρέφει. Υπηρετεί το καλό, αλλά δεν γίνεται ποτέ αθώος.
Αυτό δίνει στο κόμιξ μια πιο σύνθετη γεύση απ’ ό,τι φαίνεται αρχικά. Στην επιφάνεια, ο αναγνώστης μπορεί να απολαύσει τη δράση, τις ατάκες, την ταχύτητα, την υπερβολή. Κάτω από όλα αυτά όμως υπάρχει μια ειρωνική ματιά πάνω στην ηθική. Το έργο δεν μας χαρίζει έναν ήρωα που ξέρει τι είναι σωστό. Μας δίνει έναν αντιήρωα που αναγκάζεται να κινηθεί προς το σωστό, ενώ μέσα του αντιστέκεται. Και αυτή η εσωτερική τριβή κάνει τον Όουεν πολύ πιο ενδιαφέροντα από έναν απλό μυώδη πολεμιστή με μεγάλο όπλο.
Η σχέση του με τις μάγισσες προσθέτει ακόμη ένα στρώμα έντασης. Ο Όουεν τις απεχθάνεται, τις αποφεύγει όπου μπορεί, αλλά το παρελθόν και η κατάρα του τον δένουν μαζί τους. Στο fantasy, οι μάγισσες συχνά λειτουργούν ως φορείς γνώσης, δύναμης, φόβου και τιμωρίας. Εδώ έχουν κάτι από όλα αυτά, αλλά μέσα από ένα πιο άγριο, πιο σαρκαστικό φίλτρο. Δεν είναι απλώς φιγούρες μυστηρίου. Είναι μέρος του μηχανισμού που έχει διαλύσει την προηγούμενη ζωή του ήρωα και τον έχει αναγκάσει να κινηθεί σε έναν δρόμο που δεν διάλεξε.
Η γραφή του Michael Moreci έχει ρυθμό και αυτοπεποίθηση. Δεν σέρνει την αφήγηση, δεν προσποιείται ότι γράφει υψηλή λογοτεχνία και δεν κρύβει τι θέλει να κάνει. Θέλει να πάρει τον βάρβαρο του παλιού sword and sorcery, να τον βάλει απέναντι σε μια κατάρα ηθικής, να του δώσει ένα μεθυσμένο, αιμοδιψές τσεκούρι και να τον πετάξει σε έναν κόσμο όπου το καλό δεν είναι ποτέ καθαρό. Αυτό είναι το μεγάλο του ατού: ξέρει ακριβώς τι είναι. Και όταν ένα έργο ξέρει τι είναι, ακόμη και η υπερβολή του αποκτά συνοχή.
Το μεγαλύτερο προτέρημα του βιβλίου είναι η ενέργειά του. Έχει κάτι ανυπότακτο. Δεν προσπαθεί να γίνει ευπρεπές, ούτε να κερδίσει τον αναγνώστη με λεπτότητα. Σε αρπάζει από τον γιακά και σου λέει: αυτός είναι ο κόσμος μου, αντέχεις να μπεις; Αυτή η ωμότητα μπορεί να ξενίσει, αλλά είναι και το στοιχείο που το κάνει να ξεχωρίζει μέσα σε μια αγορά όπου πολλά fantasy έργα επαναλαμβάνουν με ασφάλεια τα ίδια μοτίβα.
Ο Όουεν είναι ένας αντιήρωας με αρκετό χάος μέσα του ώστε να κρατήσει το ενδιαφέρον. Δεν γίνεται αγαπητός επειδή είναι καλός. Γίνεται ενδιαφέρων επειδή δεν είναι. Και αυτό είναι πιο έντιμο από πολλές υπερηρωικές ή φανταστικές αφηγήσεις που ντύνουν τους χαρακτήρες με ψεύτικη ηθική καθαρότητα. Ο Όουεν είναι βρόμικος, θυμωμένος, καταραμένος και συχνά δυσάρεστος. Όμως ακριβώς γι’ αυτό η καταδίκη του να κάνει το καλό αποκτά αφηγηματική αξία. Δεν είναι εύκολη λύτρωση. Είναι ποινή.
Το Barbaric: Θανάσιμα Παραπτώματα είναι ένα κόμιξ που ξέρει να διασκεδάζει μέσα στο σκοτάδι του. Δεν ζητά συγχώρεση για τη βία του, δεν μαλακώνει τον τόνο του και δεν προσποιείται πως οι ήρωες σώζουν πάντα τον κόσμο με καθαρά χέρια. Αντιθέτως, δείχνει ότι ακόμη και το καλό μπορεί να γίνει με τρόπους άσχημους, ακραίους και ηθικά αμφίβολους. Και ίσως εκεί βρίσκεται η πιο πικρή του αλήθεια: ο κόσμος δεν σώζεται πάντα από αγνούς ανθρώπους. Μερικές φορές σώζεται από εκείνους που κανείς δεν θα εμπιστευόταν, αν δεν τους είχε πρώτα καταραστεί η μοίρα.
Δεν είναι ανάγνωσμα για όσους αναζητούν ήπιες διαδρομές φαντασίας. Είναι για αναγνώστες που αντέχουν το αίμα, την ειρωνεία, την υπερβολή και τους χαρακτήρες που περπατούν πάνω στη λεπτή γραμμή ανάμεσα στο γελοίο και στο τραγικό. Και μέσα σε αυτή τη γραμμή, το Barbaric βρίσκει τη δική του ταυτότητα: άγριο, θρασύ, βίαιο, αστείο και αρκετά έξυπνο ώστε να μη μένει μόνο στην καφρίλα.
Τελικά, το ερώτημα που αφήνει δεν είναι αν ο Όουεν μπορεί να γίνει καλός άνθρωπος. Ίσως αυτό να είναι υπερβολικά απλό για έναν τέτοιο κόσμο. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν ένας άνθρωπος που ξέρει να σκοτώνει καλύτερα απ’ όσο ξέρει να ζει, μπορεί ποτέ να υπηρετήσει το καλό χωρίς να το βάψει πρώτα με αίμα.
