Ethnofarmakologia
ΕπικαιρότηταΑίθουσα Σύνταξης

Πρόκληση η ανάκτηση της γνώσης του παρελθόντος

Στην «αποκατάσταση» των παρεξηγημένων παραδοσιακών θεραπευτών, μεταξύ των οποίων και οι γνωστοί βικογιατροί, που δρούσαν στην περιοχή της Ηπείρου αξιοποιώντας τον φυτικό φαρμακευτικό πλούτο της περιοχής, συμβάλει η σύγχρονη εθνοφαρμακολογία.

Η Ελλάδα είναι ένας ιδανικός τόπος για την ανάδειξη δραστικών ουσιών των θεραπευτικών φυτών, που αποτελούν ένα σημαντικό τμήμα της καθημερινής φαρμακολογίας, ενώ η περαιτέρω μελέτη της λαϊκής θεραπευτικής παράδοσης μπορεί να ανοίξει και νέους δρόμους.

Στην κατεύθυνση αυτή πραγματοποιείται στα Γιάννενα του 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο Εθνοφαρμακολογίας με τίτλο «Από τους Βικογιατρούς στη σύγχρονη φυτοθεραπεία», το οποίο άνοιξε με την ομιλία του προσκεκλημένου ερευνητή Παραδοσιακής Θεραπευτικής Ιατρικής του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Harvard Άλαν Τουέιντ.

Η έρευνα του κ. Τουέιντ καταδεικνύει τη σχέση των λαϊκών θεραπευτών στο Ζαγόρι, αλλά και σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, με την ιπποκρατική ιατρική, καταγράφοντας σειρά φυτών, που χρησιμοποιούνται για την καθημερινή καλή υγεία, όχι για εξειδικευμένες θεραπείες. «Η σύγχρονη φαρμακολογία το κάνει και πρέπει να στραφεί στο παρελθόν, γιατί λειτουργεί», σημείωσε σε δηλώσεις του ο κ. Τουέιντ, προσθέτοντας πως –σε καθημερινά ζητήματα – τα φυτά δίνουν θεραπευτική ισορροπία, δηλαδή δεν προκαλούν άλλη βλάβη προκειμένου να θεραπεύσουν κάτι. «Είναι τα τέλειο εργαλείο για την καθημερινότητα, όχι για εξειδικευμένες περιπτώσεις φυσικά», σημείωσε και πρόσθεσε πως η Ελλάδα, είναι ιδανική γι’ αυτό. «Είναι η ιδανική χώρα για επιστροφή σε έναν απλό τρόπο ζωής με αρμονία», τόνισε.

Η ανάδειξη της παράδοσης, που άρχισε να «σβήνει» με την ανάπτυξη της δυτικής ιατρικής και τη διακοπή της λειτουργίας των τοπικών θεραπευτών, μπορεί σε κάποιο βαθμό να έρθει στο φως μέσα από τη συνεργασία ιστορικών της επιστήμης της ιατρικής και σύγχρονων φαρμακολόγων, όπως σημείωσε ο καθηγητής Ιστορίας των Επιστημών στο ΕΚΠΑ Πέτρος Μπούρας Βαλλιανάτος.

«Το σημαντικότερο που πρέπει να πούμε, είναι ότι πρέπει να δημιουργηθούν συνεργασίες ιστορικών, που ασχολούνται με την ιστορία της ιατρικής, με επιστήμονες, που ασχολούνται με την έρευνα στα φυτά. Πρέπει να ενταθεί η συνεργασία αυτή και το συνέδριο μας βοηθά να έρθουμε σε επαφή μεταξύ μας και να προωθήσουμε τη μελέτη των φυτών και πώς την γνώση που υπήρχε και υπάρχει περιορισμένα σήμερα, μπορούμε να την αξιοποιήσουμε για την ανακάλυψη φαρμάκων και εναλλακτικών θεραπειών», ανέφερε, σημειώνοντας πως υπάρχουν ακόμη σήμερα γραπτά κείμενα, γιατροσόφια και πραγματείες, που παραμένουν ανέκδοτες.

«Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι πώς μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε εμείς σήμερα αυτή τη γνώση που υπήρχε τότε», τόνισε προσθέτοντας ότι υπάρχει ένα «κενό» στην παράδοση που ερχόταν από την εποχή του Βυζαντίου, γιατί η δυτική ιατρική σταμάτησε τους λαϊκούς θεραπευτές στα χωριά, οι οποίοι όμως έφερναν γνώση από την αρχαιότητα, διυλισμένη βέβαια μέσα από διάφορες διαδικασίες και επιρροές που δέχθηκαν. «Εμείς σήμερα δυστυχώς έχουμε απολέσει αυτή την προφορική παράδοση, που υπήρχε στον ελληνικό χώρο μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα, και προσπαθούμε να χρησιμοποιήσουμε τα κείμενα που έχουν αφήσει πίσω τους, που πολλά από αυτά είναι ανέκδοτα. Έχουμε τα γιατροσόφια, έχουμε τα κείμενα, και εδώ στην Ήπειρο υπάρχουν πολλά, και θέλουμε ιστορικούς να ασχοληθούν και να δώσουν τη γνώση στους επιστήμονες», ανέφερε.

Στην έναρξη του Συνεδρίου ο περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης αναφέρθηκε αφενός στον πλούτο φαρμακευτικών φυτών της περιοχής, αλλά και στη στήριξη της Περιφέρειας προς το Πανεπιστήμιο με στόχο την έρευνα και την ανάδειξή του.