Η υφαντική συνομιλεί με τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία

Η έκθεση «Διαχρονικές Υφές | Ο Διάλογος των Ιωαννίνων» εντάσσεται στο πλαίσιο των εορταστικών εκδηλώσεων για τα «Ελευθέρια 2026», υπογραμμίζοντας τη βαθιά και διαχρονική σχέση της πόλης με την τέχνη, τη χειροτεχνία και τη δημιουργική συνέχεια της ιστορίας της. Παράλληλα, στο πλαίσιο της έκθεσης, η Σχολή Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων συμμετέχει ενεργά, αναπτύσσοντας εκπαιδευτικές και ερευνητικές δράσεις γύρω από την ίδια θεματική ενότητα.
Η έκθεση αποτελεί συνέχεια και εξέλιξη ενός πολυεπίπεδου εικαστικού εγχειρήματος, που διερευνά τη δυναμική σχέση της παραδοσιακής υφαντικής με τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία. Ένα εγχείρημα που δεν αντιμετωπίζει την παράδοση ως στατικό κατάλοιπο του παρελθόντος, αλλά ως ζωντανό υλικό, ικανό να ενεργοποιηθεί εκ νέου μέσα από σύγχρονες καλλιτεχνικές πρακτικές.
Η διαδρομή της έκθεσης ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο των 59ων Δημητρίων, σε διάλογο με την υφαντική παράδοση της Χαλκιδικής, συνεχίστηκε στη Λάρισα με αναφορά στη θεσσαλική υφαντική κληρονομιά, και καταλήγει στα Γιάννενα, όπου ο διάλογος εμπλουτίζεται ουσιαστικά μέσα από την ηπειρώτικη και μετσοβίτικη υφαντική παράδοση. Κάθε στάση του πρότζεκτ δεν αναπαράγει μια ενιαία αφήγηση, αλλά λειτουργεί ως πεδίο μετατόπισης, επανανοηματοδότησης και νέας ανάγνωσης.
Στην παρουσίαση των Ιωαννίνων, 21 σύγχρονοι δημιουργοί συνομιλούν με τα παραδοσιακά υφαντά, αντλώντας έμπνευση από τεχνικές, μοτίβα, υλικότητες και συμβολισμούς. Η υφαντική προσεγγίζεται όχι μόνο ως χειροτεχνική πρακτική, αλλά ως εννοιολογικό πεδίο, ως διαδικασία χρόνου, μνήμης και σχέσης. Τα σύγχρονα έργα δε λειτουργούν ερμηνευτικά απέναντι στα ιστορικά υφαντά, αλλά συγκροτούν μαζί τους ένα πλέγμα συσχετισμών, που αναδεικνύει τη συνέχεια και τη μεταμόρφωση της πολιτιστικής εμπειρίας.
Συμμετέχουν οι καλλιτέχνες Γιώτα Ανδριάκαινα, Κατερίνα Βέλλιου, Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος, Κατερίνα Ζαφειροπούλου, Μαρία Ζησοπούλου, Δημήτρης Ζουρούδης, Νίκος Ιωσήφ, Νίκος Κανόγλου, Κεζ, Κωνσταντίνος Κοϊνός, Κική Κολυμπάρη, Έλενα Κυρκιλή, Ευδοκία Κύρκου, Χρήστος Κωτσούλας (Capten), Αλέξανδρος Μαγκανιώτης, Ισμήνη Μπονάτσου, Διονύσης Παππάς, Γιάννης Ροδοβίτης, Ειρήνη Σκανδάλου, Ευγενία Φαλιαρίδου και Φίκος.
Την επιμέλεια – οργάνωση της έκθεσης έχουν οι Κατερίνα Απ. Βέλλιου και ο Βασίλης Αγ. Καραμπάτσας. Όπως αναφέρει η κ. Βέλλιου, «οι “Διαχρονικές Υφές” προσεγγίζουν την υφαντική όχι ως αναφορά στο παρελθόν, αλλά ως ενεργό τρόπο σκέψης και δημιουργίας. Τα παραδοσιακά υφαντά δε λειτουργούν ως τεκμήρια, αλλά ως ζωντανές δομές μνήμης, μέσα από τις οποίες η σύγχρονη καλλιτεχνική πράξη επανεξετάζει τον χρόνο, τη χειρονομία και τη συλλογική εμπειρία. Η ύφανση αναδεικνύεται ως κοινή γλώσσα που διατρέχει διαφορετικούς τόπους και εποχές, ενεργοποιώντας τη δυνατότητα της συνέχειας και του μετασχηματισμού».
«Οι «Διαχρονικές Υφές» συγκροτούν ένα ανοιχτό ταξίδι δημιουργίας στο οποίο η υφαντική τέχνη και η σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία συνομιλούν μέσα από διαδοχικές μετακινήσεις και παρουσιάσεις. Μια ανοιχτή, εν εξελίξει διαδικασία, στην οποία η άυλη πολιτιστική κληρονομιά συναντά το παρόν ως ενεργό πεδίο υλικότητας και πολιτισμικής συνέχειας. Κάθε νέος τόπος προσθέτει ένα ακόμη νήμα στο συλλογικό αυτό ύφασμα, επιβεβαιώνοντας ότι η παράδοση μεταδίδεται, αλλά ταυτόχρονα μεταπλάθεται από κάθε γενιά», αναφέρει από την πλευρά του ο κ. Καραμπατσάς.
Τον θεωρητικό άξονα της έκθεσης πλαισιώνουν ειδικά κείμενα, που εστιάζουν τόσο στην ιστορική και κοινωνική διάσταση της υφαντικής όσο και στη σχέση της με τη σύγχρονη καλλιτεχνική πρακτική. Το κείμενο «Η Υφαντική στην Ήπειρο» υπογράφει ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Βασίλης Νιτσιάκος, ενώ το θεωρητικό κείμενο «Έργα Σύγχρονης Τέχνης» υπογράφει ο θεωρητικός τέχνης – art director δρ. Γεώργιος Ορφανίδης. Τέλος, την τεκμηρίωση της «Υφαντικής του Μετσόβου» έχει αναλάβει η Αλεξάνδρα Μπίσα.