Τον λόγο πήρε πρώτος ο Σπύρος Παππάς, η ψυχή της Κάβας 800, άνθρωπος που εδώ και χρόνια δραστηριοποιείται στην ανάδειξη του κρασιού στην πόλη και βρίσκεται πίσω από τη διοργάνωση της έκθεσης από την πρώτη της χρονιά. Παρουσιάζοντας τη Μερόπη Παπαδοπούλου, στάθηκε στη συμβολή της στη δημόσια καλλιέργεια λόγου γύρω από το κρασί -όχι μόνο ως αντικείμενο γευσιγνωσίας αλλά ως πολιτισμικό πεδίο.
Η Μερόπη Παπαδοπούλου, δημοσιογράφος με μακρά παρουσία στον χώρο, δημιουργός και σύμβουλος έκδοσης του περιοδικού «Οινόχοος» της Καθημερινής, έθεσε εξαρχής το πλαίσιο: όχι τεχνικό μάθημα, αλλά μια περιήγηση στον τόπο μέσα από τα κρασιά του -μια αφήγηση που συνδέει ιστορία, τοπίο και εμπειρία.
Ο ηπειρωτικός αμπελώνας ως περιβάλλον
Η Ήπειρος δεν προσφέρει εύκολη αμπελουργία. Το υψόμετρο, οι έντονες βροχοπτώσεις και οι θερμοκρασιακές μεταβολές δημιουργούν απαιτητικές συνθήκες. Οι πλαγιές επιβάλλουν χειρωνακτική καλλιέργεια -αυτό που συχνά αποκαλείται «ηρωική αμπελουργία»- ενώ τα πετρώδη εδάφη και η βαθιά ριζοβολία των φυτών συμβάλλουν στη δομή των κρασιών, προσδίδοντάς τους εκείνη την ένταση που συνηθίζεται να περιγράφεται ως ορυκτότητα.
Η ιστορική αφήγηση που συνόδευσε τη γευσιγνωσία συνέδεσε τη σημερινή παραγωγή με τη μακρά παρουσία του κρασιού στην περιοχή: από την αρχαιότητα και τις τελετουργικές χρήσεις έως τη διατήρησή του σε μοναστηριακά περιβάλλοντα. Στη συνέχεια ήρθαν οι μαρτυρίες των περιηγητών -μεταξύ αυτών και του Λόρδου Βύρωνα, που επισκέφθηκε τη Ζίτσα στις αρχές του 19ου αιώνα και κατέγραψε εντυπώσεις για το τοπίο και το κρασί της. Στη νεότερη εποχή, πρωτοβουλίες όπως εκείνες του Ευάγγελου Αβέρωφ συνέβαλαν καθοριστικά στη σύγχρονη εξέλιξη της οινοποιίας της περιοχής, ενώ σημείο αναφοράς παραμένει η αναγνώριση της Ζίτσας ως ζώνης ΠΟΠ με τη Ντεμπίνα -τη λευκή ποικιλία που έχει ταυτιστεί με τον ηπειρωτικό αμπελώνα.
Η Ντεμπίνα στο επίκεντρο
Με θεματική εστίαση στις διαφορετικές εκφράσεις της, η Ντεμπίνα κυριάρχησε στα ποτήρια του master class -όχι μόνο ως ποικιλία αλλά ως φορέας μιας ολόκληρης αμπελουργικής ταυτότητας. Η φρεσκάδα, η καθαρότητα και η ευελιξία της ξεδιπλώθηκαν μέσα από διαφορετικές οινοποιητικές προσεγγίσεις, αναδεικνύοντας τη σχέση της με το φαγητό, τον τόπο και την καθημερινότητα που τη γέννησε.
Οι δοκιμές περιλάμβαναν διαφορετικά στυλ και πρακτικές οινοποίησης, υπογραμμίζοντας γιατί αποτελεί βασικό στήριγμα του μοναδικού ΠΟΠ της Ηπείρου. Δίπλα της δοκιμάστηκε ροζέ κρασί, προσφέροντας μια ακόμη όψη του τοπικού αμπελώνα, ενώ η παρουσία πορτοκαλί κρασιού -αποτέλεσμα παρατεταμένης εκχύλισης- κατέδειξε τη διάθεση διερεύνησης σύγχρονων πρακτικών.
Βλάχικο -από τη λήθη στην επαναφορά
Ξεχωριστή θεματική αφιερώθηκε στο Βλάχικο, ποικιλία που για δεκαετίες είχε παραμεριστεί από εμπορικές επιλογές. Η επαναφορά της οφείλεται σε επίμονους παραγωγούς και πειραματισμούς κυρίως στην περιοχή των Ιωαννίνων και του Μετσόβου.
Περιγράφηκε ως κρασί χαμηλών τόνων αλλά με σταθερή παρουσία, με ορεινή οξύτητα και αρωματικό χαρακτήρα που κινείται από το πιπέρι έως τα κόκκινα φρούτα. Η προσωποποίησή του -λιγομίλητος αλλά ουσιαστικός χαρακτήρας- αποτύπωσε εύστοχα την αντίληψη που το συνοδεύει.
Εκδοχές από οινοποιεία όπως το Κατώγι Αβέρωφ και τη Zoinos ανέδειξαν τη σύγχρονη προσέγγιση της ποικιλίας, συνδυάζοντας φρούτο, οξύτητα και ελεγχόμενη χρήση βαρελιού, ενώ συζητήθηκαν και προτάσεις συνδυασμού με τρόφιμα που ενισχύουν τη δομή της.
Συνδέσεις πέρα από την περιοχή
Η συζήτηση άγγιξε και συνεργασίες που δείχνουν τη διαρκή συνομιλία της Ηπείρου με την υπόλοιπη ελληνική σκηνή, όπως η παρουσία του Απόστολου Θυμιόπουλου στο σχήμα της Οινοποιίας Γκλίναβος. Η κατεύθυνση που διαγράφεται παραπέμπει σε μια προσέγγιση συγγενή με εκείνη που έχει αναπτύξει στη Νάουσα -μεταφέροντας τεχνογνωσία, εμπειρία και μια συγκεκριμένη οινοποιητική φιλοσοφία σε έναν διαφορετικό γεωγραφικό και αμπελουργικό ορίζοντα.
Μια εμπειρία που δείχνει προς τα εμπρός
Η συνάντηση άφησε πίσω της κάτι περισσότερο από γευστικές σημειώσεις -μια αίσθηση ότι το κρασί παραμένει ένας από τους πιο ζωντανούς τρόπους αφήγησης του τόπου. Συμπυκνώνει το τοπίο, τον κόπο της καλλιέργειας και τη σύγχρονη δημιουργική αναζήτηση, διατηρώντας τη σχέση ανθρώπου και γης ενεργή και απτή.
Ταυτόχρονα αναδείχθηκε και η προοπτική. Η ποιότητα του προϊόντος προσελκύει πλέον παίκτες της αγοράς που δεν βρίσκονται εδώ τυχαία -η παρουσία μορφών όπως ο Απόστολος Θυμιόπουλος είναι ενδεικτική αυτής της δυναμικής. Η εξέλιξη, ωστόσο, δεν εξαρτάται μόνο από την παραγωγή. Προϋποθέτει συνέργειες, πρωτοβουλίες προβολής και σταθερή διοργάνωση δράσεων -όχι μόνο από ιδιώτες αλλά και με ενεργή συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης- ώστε το κρασί της περιοχής να αποκτήσει την αναγνωρισιμότητα που αντιστοιχεί στην ποιότητά του.
Η συνάντηση έκλεισε με μια υπόσχεση για τη συνέχεια: η Μερόπη Παπαδοπούλου προανήγγειλε ένα επόμενο master class αφιερωμένο στο τσίπουρο -φυσική συνέχεια για έναν τόπο όπου η κουλτούρα του αμπελιού δεν ολοκληρώνεται στο κρασί, αλλά συνεχίζεται στην απόσταξη και στη συλλογική εμπειρία γύρω από αυτήν.
