Η σύμβουλος αστικού σχεδιασμού, πρώην μέλος του Mission Board «100 Κλιματικά ουδέτερες πόλεις έως το 2030» και αντιδήμαρχος Βιέννης για θέματα αστικής ανάπτυξης, μεταφορών, προστασίας του κλίματος και ενεργειακού σχεδιασμού (2010-2019) Μαρία Βασιλάκου, μιλώντας στον Η.Α., επισημαίνει πως σημασία δεν έχει μόνο η… επιστροφή στην Ιθάκη, αλλά και το ταξίδι προς αυτή.
Η κ. Βασιλάκου είχε βρεθεί το 2023 στο Νησί των Ιωαννίνων, όπου υπογράφηκε η ίδρυση του Δικτύου Συνεργασίας έξι ελληνικών πόλεων και της Λεμεσού για την κλιματική ουδετερότητα ClimaNet, το οποίο πρόσφατα άλλαξε νομική οντότητα, ενώ δεν κατάφερε να βρεθεί στην πόλη για να συμμετέχει στις εργασίες του TechFuse 2025, όπως είχε προγραμματιστεί.
Παρακολουθώντας στενά τις εξελίξεις στην Ελλάδα και σε όλες τις χώρες της Ευρώπης σχετικά με την πορεία της Αποστολής, αισιοδοξεί πως η Ευρώπη θα συνεχίσει να πρωτοπορεί στις δράσεις για το Κλίμα, πολύ δε περισσότερο μετά τη «στροφή» που καταγράφει η πολιτική των ΗΠΑ.
Η αποστολή των 100 Κλιματικά Ουδέτερων και Έξυπνων πόλεων, στην οποία συμμετέχει και η πόλη των Ιωαννίνων, έχει ξεκινήσει. Πόσο σημαντικό είναι το εγχείρημα και πού βρισκόμαστε δύο χρόνια μετά; Προχωράει με τον ρυθμό που θα θέλατε;
Το εγχείρημα αυτό είναι κατά τη γνώμη μου ένα από τα πιο ουσιαστικά όσον αφορά το μέλλον των πόλεων και, κατ’ επέκταση, την ποιότητα ζωής για τις μελλοντικές γενιές. Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ήδη η πλειοψηφία του πληθυσμού του πλανήτη ζει σε πόλεις και ότι, σε λίγα χρόνια από τώρα, το ποσοστό που ζει στις πόλεις, θα έχει ξεπεράσει το 80%. Επιπλέον, οι πόλεις είναι υπεύθυνες για το μεγαλύτερο ποσοστό εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
Ταυτόχρονα, όμως, είναι και εκείνο το σημείο, στο οποίο μπορούμε, με τον πιο αποδοτικό τρόπο, να περιορίσουμε τις εκπομπές και ταυτόχρονα να δώσουμε ώθηση στην οικονομία. Αυτό, λοιπόν, σημαίνει πως ό,τι επιτύχουμε στις πόλεις, είναι ακριβώς η επιτυχία την οποία ελπίζουμε όλοι. Έτσι ώστε να μπορέσουμε μέσα στα επόμενα χρόνια, στις επόμενες δεκαετίες, να πετύχουμε αυτό που λέμε «turnaround». Να αλλάξει η κατεύθυνση, η ρότα των πραγμάτων προς το καλύτερο. Το γεγονός ότι τα Ιωάννινα είναι μία από αυτές τις 100 πόλεις, 112 για να είμαστε ακριβείς, που έχουν ξεκινήσει αυτή την προσπάθεια, είναι τιμητικό και είναι ταυτόχρονα και μία εξαιρετική ευκαιρία για τα Γιάννενα.
Καταρχάς ό,τι έχουμε πετύχει τα τελευταία δύο χρόνια, είναι σημαντικό και εντυπωσιακό. Γιατί οι πόλεις, που παίρνουν μέρος στην αποστολή, έχουν πλέον σχεδιάσει, έχουν ολοκληρώσει τον σχεδιασμό τους, έχουν ολιστικά σχέδια κλιματικής δράσης, έχουν επενδυτικά πλάνα, έχουν συζητήσει με τους τοπικούς φορείς και έχουν στις περισσότερες περιπτώσεις και δεσμεύσεις από πλευράς τοπικών φορέων να συμβάλλουν στην προσπάθεια αυτή. Άρα δεν είναι μια προσπάθεια που κάνει ο Δήμος μόνος του, αλλά είναι μια προσπάθεια, στην οποία συμμετέχουν, μία σειρά φορείς και ενδιαφερόμενα μέρη και πολίτες. Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στο σημείο, που έχει ολοκληρωθεί πλέον ο σχεδιασμός και ταυτόχρονα στην εκκίνηση της υλοποίησης.
Μέσα στα επόμενα χρόνια, για να μπορέσουμε να πετύχουμε τον στόχο μας, θα πρέπει όντως να μπορέσουμε να κινητοποιήσουμε όλους αυτούς τους φορείς, οι οποίοι πήραν μέρος στον σχεδιασμό και δεσμεύτηκαν, και ταυτόχρονα το μεγάλο στοίχημα, που έχουν όλες οι πόλεις αυτή τη στιγμή να κερδίσουν, είναι η ενεργοποίηση του πολίτη, στο τοπικό επίπεδο.
Ο χρόνος μετρά πλέον αντίστροφα. Είμαστε πολύ κοντά στο 2030. Οι εθνικές αρχές και η ευρωπαϊκή ηγεσία έχουν αγκαλιάσει το εγχείρημα; Υπάρχει προβληματισμός για το αν θα υπάρξει ένα «πισωγύρισμα» λόγω των διεθνών εξελίξεων και τη μετακίνηση πόρων σε άλλους τομείς;
Αυτό που διαπιστώνω εγώ, είναι ότι η Αποστολή έχει στήριξη. Έχει στήριξη και σε ευρωπαϊκό επίπεδο από πλευράς Κοινοβουλίου, αλλά και από πλευράς Κομισιόν. Έχει στήριξη και στο εθνικό επίπεδο. Στην Ελλάδα, π.χ. πλευράς Υπουργείου Περιβάλλοντος. Bλέπω πλέον πραγματικά εντυπωσιακές εξελίξεις. Στη Ρουμανία ξεκίνησε ήδη μια Εθνική Αποστολή, στην οποία παίρνουν μέρος δέκα πόλεις, με σημαντική χρηματοδότηση. Στην Ελλάδα, οι έξι πόλεις μαζί με τα Γιάννενα και τη Λεμεσό της Κύπρου, ίδρυσαν το ClimaNet, ως κοινή νομική οντότητα, που θα συμβάλλει ουσιαστικά στην υλοποίηση της προσπάθειας, αλλά και στη μεταφορά τεχνογνωσίας προς άλλου ελληνικούς και κυπριακούς δήμους που το επιθυμούν. Άρα βλέπουμε ότι αυτή η προσπάθεια που ξεκίνησε, στην ουσία αρχίζει να επεκτείνεται και σε άλλες πόλεις. Αυτός ακριβώς ήταν ο στόχος. Από πλευράς Κομισιόν υπάρχει στήριξη όχι μόνο πολιτική, αλλά και ουσιαστική. Αν σκεφτούμε τους City Advisors (Σύμβουλοι Πόλεων), οι οποίοι δουλεύουν με τις πόλεις αυτή τη στιγμή, αν σκεφτούμε τη στήριξη που υπάρχει για την προσέλκυση επενδυτικού ενδιαφέροντος και για να κάνουμε, αυτό που λέμε, το ταίριασμα των πόλεων με επενδυτές, αλλά και την υποστήριξη που υπάρχει από πλευράς Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, όλα αυτά είναι πολύ σημαντικά κομμάτια.
Θεωρώ δε, ότι οι εξελίξεις αυτή τη στιγμή σε παγκόσμιο επίπεδο και η στάση, ειδικά, των ΗΠΑ, ίσως και να λειτουργήσει, σαν επιταχυντής για την προσπάθεια αυτή. Η Ευρώπη συνειδητοποιεί όλο και περισσότερο ότι ο ρόλος ακριβώς που θελήσαμε, από όταν ελήφθη η απόφαση για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, να είμαστε παγκόσμιοι πρωτοπόροι για το κλίμα, εδραιώνεται πλέον. Και σίγουρα η ευρωπαϊκή οικονομία και βιομηχανία συνειδητοποιεί ότι πρέπει να προχωρήσουμε προς οικολογικές καθαρές λύσεις, εκτός και αν θέλουμε να χαρίσουμε στην κυριολεξία όλο αυτό το κομμάτι της προόδου και του μέλλοντος της οικονομίας και της βιομηχανίας στην Κίνα, η οποία ήδη προχωράει απερίσπαστη με ταχύτατους ρυθμούς προς αυτή την κατεύθυνση. Ήδη η Κίνα έχει γίνει το νούμερο ένα στην ηλεκτροκίνηση. Άρα, συνειδητοποιούμε ότι όλες αυτές οι εξελίξεις στο παγκόσμιο επίπεδο, στην πραγματικότητα λειτουργούν ως επιταχυντής στην προσπάθεια αυτή.
Οπότε υπάρχει αισιοδοξία για την επίτευξη των στόχων, έστω και αργότερα.
Πιστεύω πως ναι. Βέβαια, άλλες πόλεις νωρίτερα, άλλες αργότερα. Άλλες θα το καταφέρουν όντως, δηλαδή την επίτευξη του στόχου ολοκληρωμένα, άλλες μπορεί να το επιτύχουν σε κάποιους τομείς, αλλά όχι σε όλους. Το θέμα είναι πρώτον να ξεκινήσουμε. Δεύτερον, να σημειώσουμε πρόοδο και, τρίτον, να μοιραστούμε τις καλές λύσεις, τις καλές πρακτικές και την πρόοδο αυτή, την τεχνογνωσία που θα αναπτύξουμε, με άλλες πόλεις σε ολόκληρη την Ευρώπη και ειδικά βέβαια και σε εθνικό επίπεδο. Τέταρτον, να μη χάσουμε από τα μάτια μας, από τον ορίζοντα, τον στόχο του 2040. Γιατί στην ουσία προς τα εκεί κατευθυνόμαστε και οι πόλεις αυτές, οι 112 πόλεις, απλώς ανέλαβαν τον ηγετικό ρόλο, τον ρόλο του πρωτοπόρου, να οδηγήσουν προς τα εκεί όλους τους υπόλοιπους. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η αποστολή ξεκίνησε με κάποια χρόνια καθυστέρηση, λόγω της Covid-19. Άρα το 2030 δεν πρέπει να λειτουργεί στα μάτια μας σαν ένα είδος φόβητρου, αλλά είναι στόχος και όραμα. Και αν δούμε τα Κλιματικά Σύμφωνα των πόλεων, βλέπουμε ότι όλα στην ουσία στοχεύουν στην επίτευξη του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας εντός το πολύ μίας δεκαετίας. Κάποια από αυτά θα μπορούν να το πετύχουν και σε λιγότερο από δέκα χρόνια.
Σημασία, από ό,τι καταλαβαίνω, δεν έχει μόνο ο στόχος, αλλά η πορεία προς τον στόχο, ακόμα και αν δεν καταφέρουμε την απόλυτη ουδετερότητα. Όσα βήματα έχουμε κάνει μέχρι τότε, θα είναι όφελος για τους πολίτες και για τις πόλεις.
Είναι σαν το ποίημα του Ελύτη, η «Ιθάκη». Είναι το ταξίδι. Είναι φυσικά και η Ιθάκη. Αλλά και η Ιθάκη είναι όραμα και στόχος ταυτόχρονα. Άρα, εγώ πιστεύω ότι όλη αυτή η προσπάθεια, όπως είπα και πριν, είναι εξαιρετική. Και αν σκεφτούμε ότι σε δέκα χρόνια από τώρα το αργότερο, η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη, τα Ιωάννινα, η Καλαμάτα, η Κοζάνη και τα Τρίκαλα θα έχουν πετύχει τον στόχο αυτό, αυτό σημαίνει ότι πάνω από το μισό του ελληνικού πληθυσμού θα βρίσκεται ήδη πολύ κοντά στο στόχο της κλιματικής ουδετερότητας, διότι ήδη – πέρα από την Αποστολή- και πολλά νησιά προσπαθούν συστηματικά. Ήδη ξεκίνησε και το Δίκτυο ClimateNet, βάζοντας τα θεμέλια για την μετέπειτα μεταφορά τεχνογνωσίας και σε άλλους ελληνικούς δήμους. Το ClimateNet, εκτός από το γεγονός ότι συστάθηκε ως καινούργια οντότητα, πάει μαζί με το ανάλογο μνημόνιο, το οποίο έχει υπογραφεί από πάνω από 80 ελληνικούς δήμους. Άρα βλέπουμε ότι και στην Ελλάδα ξεκινάει όλη αυτή η προσπάθεια να παίρνει momentum.Και αυτό ακριβώς το momentum που έχουμε αυτή τη στιγμή, αυτό πρέπει και να στηρίξουμε όλοι, όσο πιο πολύ μπορούμε.
