Ένας αέρινος και πολύ ταχύς ποδοσφαιριστής που κάλυπτε την αριστερή πλευρά αλλά και έβαζε γκολ. Δίπλα σε άλλους σπουδαίους παίκτες της εποχής, όλοι τους από την Άρτα, δημιούργησαν μια πολύ δυνατή ομάδα, την ιστορική Αναγέννηση, που ακόμα και σήμερα εμπνέει σεβασμό στον ευρύτερο χώρο του ελληνικού ποδοσφαίρου, ασχέτως αν παίζει σε μικρές κατηγορίες.
Ο Κώστας Ευταξίας υπήρξε ένας σημαντικός και ιδιαίτερα δημοφιλής ποδοσφαιριστής, προσιτός στον κόσμο και ιδιαίτερα ταπεινός. Μιλάμε για τον αγαπημένο «Αστραχάν» των Αρτινών φιλάθλων.
Ο κύριος Ευταξίας μας υποδέχθηκε στο καφέ Maxim στην Άρτα, ένα αγαπημένο του στέκι τα τελευταία 40 χρόνια. Και εκεί μας ξεδίπλωσε πολλές ιστορίες από το παρελθόν, στα 11 χρόνια που αγωνίστηκε στη θρυλική Αναγέννηση, από το 1965 μέχρι το 1976, σε μια μεγάλη συνέντευξη στο «ΦΩΣ». Ήταν οι δύσκολες εποχές που δούλευε ελαιοχρωματιστής στις οικοδομές και από εκεί πήγαινε κατευθείαν στο γήπεδο για αγώνες ή για προπονήσεις. Αυτό δεν τον πτόησε στο να είναι από τους καλύτερους παίκτες σε μια ιδιαίτερα καλή και ανταγωνιστική ομάδα. Παρά τα χρόνια που πέρασαν ο Κώστας Ευταξίας είναι αθλητικός τύπος, δεν αποχωρίζεται την αγαπημένη του φλορέτα, και σταθερός στα αγαπημένα του στέκια στην Άρτα.
Κύριε Κώστα, πώς ξεκίνησες το ποδόσφαιρο;
Όλα τα παιδιά εκείνη την εποχή, παίζαμε μπάλα στις γειτονιές και στις αλάνες. Ακόμα και το καλοκαίρια που πηγαίναμε για μπάνιο στο Μενίδι, μαζευόμασταν όλα τα παιδιά και μετά το κολύμπι παίζαμε μπάλα σε έναν ξέφωτο χώρο.
Παιδί της αλάνας δηλαδή.
Ναι σε μια λάκα, όπως λέμε εδώ στην Άρτα, παίζαμε μπάλα.
Η γειτονιά σου ποια ήταν;
Εκεί κοντά στην εκκλησία της Παρηγορήτισσας παίζαμε ποδόσφαιρο. Ότι μπάλα βρίσκαμε την κλοτσούσαμε, ακόμα και τενεκέδες.
Πώς προέκυψε η Αναγέννηση;
Εντελώς τυχαία, εκεί που παίζαμε μπάλα με είδε κάποιος παράγοντας της Αναγέννησης και είπε να πάω για προπόνηση. Θυμάμαι, ήταν 15 Αυγούστου 1965, και η Αναγέννηση έδινε φιλικό παιχνίδι στο χωριό Κομμένο, για να τιμηθεί η μνήμη των 317 κατοίκων που σκότωσαν οι Γερμανοί στις 16 Αυγούστου 1943. Σε αυτό το παιχνίδι, αν και δεν είχα ούτε καν ποδοσφαιρικά παπούτσια, πήγα πολύ καλά. Ήταν και πολύς κόσμος στο γήπεδο.
Και μετά, τι έγινε;
Προπονητής στην Αναγέννηση ήταν ο παλιός διεθνής παίκτης του Πανιωνίου, ο Κώστας Σωτηριάδης, γνωστός ως «Κωστάρας». Ρώτησε τους παράγοντες που με βρήκαν και όταν έμαθε ότι δεν είχα καν δελτίο, ζήτησε αμέσως να υπογράψω την επόμενη ημέρα. Όπως μου είπε μετά, μέχρι που τον πέρασε από το μυαλό να με κλείσουν σε ένα δωμάτιο, μέχρι να βγάλω φωτογραφίες και να υπογράψω δελτίο. Εγώ τότε, δεν είχα πατήσει στα 17 μου χρόνια.
Σε ποιο παιχνίδι έκανες ντεμπούτο;
Ξεκίνησα τη σεζόν 1965-66, στην ερασιτεχνική τότε Β’ Εθνική, που γινόταν σε ομίλους. Το πρώτο παιχνίδι ήταν με τον ΠΑΣ Πρέβεζα, στο οποίο σημείωσα και γκολ. Ήμουν ο πιο μικρός σε ηλικία ποδοσφαιριστής.
Ποιοι ήταν τότε οι μεγάλοι παίκτες της Αναγέννησης που είχες από μικρός ως ινδάλματα;
Ήταν καλοί παίκτες, οι περισσότεροι από τις παλιές ομάδες Αετό, Παναμβρακικό, Ολυμπιακό, οι οποίες συγχωνεύτηκαν το 1960 και έγινε η Αναγέννηση. Ήταν πολλά σημαντικά ονόματα, όπως Αμβράζης, Ρέντζος, Παπαγεωργίου, Τζαχρήστας, Ζέρβας και άλλοι.
Τι θέση έπαιζες κύριε Κώστα;
Ήμουν αριστερό εξτρέμ, πάντα εκεί έπαιζα. Ήμουν πολύ γρήγορος παίκτης, αλλά είχα μόνο αριστερό πόδι, το δεξί το είχα για….περπάτημα. Ορισμένοι προπονητές προσπαθούσαν να με μάθουν να παίζω και με το δεξιό αλλάζοντας τα παπούτσια, βάζοντας στο αριστερό πόδι δεξί παπούτσι και στο δεξιό πόδι αριστερό παπούτσι.
Λένε ότι ήσουν πολύ ταχύς αλλά έβαζες και γκολ.
Κάποιοι φίλαθλοι έλεγαν ότι είχα το ίδιο στυλ με τον Παρίδη του ΠΑΟΚ, γιατί ήμουν βραχύσωμος, γρήγορος και έμπαινα εύκολα στα αντίπαλα καρέ. Είχα τον τρόπο να τους φεύγω και από την εξωτερική πλευρά αλλά και από την εσωτερική, εκεί που δεν το περίμεναν. Και τότε τα μπακ ήταν πολύ σκληρά. Έπεφτε πολύ κλοτσιά. Ναι, έβαζα και γκολ, είμαι στους έξι κορυφαίους σκόρερ της Αναγέννησης. Αν έπαιζα σήμερα, που βγαίνουν οι άμυνες ψηλά, θα έκανα παπάδες! Με την ταχύτητα θα τους έβγαινα στην πλάτη και δεν θα μπορούσαν να με πιάσουν.
Ποιοι ήταν οι πιο σκληροτράχηλοι αντίπαλοι;
Όλοι οι αμυντικοί ήταν σκληροί. Ήταν χάλια και τα γήπεδα, με χαλίκια, πέτρες, χώμα. Έπεφτες κάτω και γδερνόσουν παντού, έτρεχε αίμα. Και όταν έβρεχε, η μπάλα με τη λάσπη γινόταν πολύ βαριά, σε έσπαγε το κεφάλι.
Πες μας καμιά ιστορία με τις μονομαχίες στα γήπεδα.
Ο Γραμμενιάτης του ΠΑΣ με έπαιζε δυνατά. Σε ένα άλλο ματς στο Κορωπί, που ήταν πολύ δύσκολη έδρα, με τραβούσε ο αντίπαλος από το μανίκι για να με σταματήσει, εγώ έφυγα στην περιοχή, έβαλα γκολ, και αυτόν τον έμεινε στο χέρι το μανίκι της φανέλας μου.
«Ξεχώριζαν τα ντέρμπι με τα Γιάννινα»
Κάποια παιχνίδια που έμειναν στη μνήμη σου;
Όταν το 1969 πηγαίναμε για να βγούμε στην Α’ Εθνική, όλα τα παιχνίδια ήταν φωτιά. Μετά θυμάμαι τα μεγάλα ντέρμπι με τον ΠΑΣ Γιάννινα και τον Παναιτωλικό. Αλλά με τα Γιάννινα τα παιχνίδια είχαν ξεχωριστό ενδιαφέρον. Όταν παίξαμε τον Νοέμβριο του 1972 με τον ΠΑΣ, που είχε φέρει τους έξι παίκτες από την Αργεντινή, το γήπεδο είχε γεμίσει τρεις ώρες πριν αρχίσει το παιχνίδι. Μέχρι πάνω στο βουνό είχε κόσμο. Κάναμε μια ώρα να μπούμε στο γήπεδο, δεν μας άφηνε ήσυχους ο κόσμος.
Γιατί έγιναν σε αυτό το παιχνίδι τα επεισόδια;
Κερδίσαμε εμείς 1-0 με γκολ του Τάκη Κουτσογεώργου. Εγώ δεν κατάλαβα τι έγινε, μόλις τελείωσε το ματς πήγα στα αποδυτήρια, γιατί έμπαινε μέσα ο κόσμος και γινόταν πανικός. Κάποια στιγμή μας είπε κάποιος ότι στον αγωνιστικό χώρο μπήκαν οι φίλαθλοι και των δύο ομάδων και πέφτει πολύ ξύλο. Ευτυχώς έπιασε μια σφοδρή καταιγίδα, δεν έβλεπες τη μύτη σου από τη βροχή, και σκόρπισε ο κόσμος. Διαφορετικά θα είχαμε θύματα. Πραγματικά σε αυτό το ματς βοήθησε ο Θεός με τη βροχή που έριξε και γλίτωσε ο κόσμος.
Ήταν το κλασικό ντέρμπι της Ηπείρου.
Εμείς δεν είχαμε να χωρίσουμε με τους παίκτες τίποτα. Με τους περισσότερους ήμασταν φίλοι. Με τον Βασίλη τον Μάντζιο, που τον είχα και αντίπαλο, διατηρήσαμε φιλία όλα τα χρόνια. Ήταν οι τοπικοί ανταγωνισμοί, σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας συνέβαινε αυτό με τα ντέρμπι γειτονικών πόλεων. Μετά το 1973 με 1974, ο ΠΑΣ ανέβηκε στην Α’ Εθνική και ξέφυγε από τα δικά μας επίπεδα.
Άλλα σημαντικά παιχνίδια;
Φοβερό παιχνίδι έγινε τη Δευτέρα του Πάσχα στο γήπεδο του Πανιωνίου στη Νέα Σμύρνη με την Καλλιθέα. Ήταν για το ειδικό ερασιτεχνικό πρωτάθλημα, ανεβήκαμε πάλι στη Β’ Εθνική και την επόμενη σεζόν, 1969-70 φτάσαμε μια ανάσα από την Α’ Εθνική, τερματίσαμε στη 3η θέση. Με την Καλλιθέα παίξαμε στη Νέα Σμύρνη και φέραμε ισοπαλία 1-1. Όλη η Άρτα είχε κατεβεί στην Αθήνα. Πάνω από δέκα χιλιάδες κόσμο είχε η Αναγέννηση.
Ποιοι προπονητές έκαναν τη μεγάλη Αναγέννηση;
Ο Σωτηριάδης μας έμαθε αρκετά πράγματα από τακτική, ήταν και ο ίδιος πολύ καλός προπονητή. Στις προπονήσεις έλεγε στον τερματοφύλακα Χουλιάρα σε ποια γωνία θα ρίξει το πέναλτι και το έβαζε γκολ. Μετά ήρθε ο Καρποδίνης, επίσης καλός προπονητής, ο Σιδηρόπουλος, ο Δημητίογλου και αρχές δεκαετίας του ’70 είχαμε τον Ανδρέα Παπαεμμανουήλ του Παναθηναϊκού. Όλοι έβαλαν και ένα λιθαράκι για να χτιστεί αυτή η σημαντική ομάδα.
Πώς δημιουργήθηκε εκείνη την εποχή η μεγάλη Αναγέννηση που δύο φορές έχασε στα τελευταία παιχνίδια την άνοδο στην Α’ Εθνική;
Ήταν όλα τα παιδιά από την Άρτα. Παιδιά από τις αλάνες και από ομάδες γειτονικών χωριών. Όλοι οι ποδοσφαιριστές ήταν Αρτινοί. Ήταν τρεις τέσσερις καλές φουρνιές παικτών, γι’ αυτό η Αναγέννηση μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’70 κρατήθηκε σε υψηλά επίπεδα.
Ποια εποχή φτάσατε μια ανάσα από την Α’ Εθνική;
Πάντα η Αναγέννηση ήταν από τη μέση και πάνω. Αλλά τη σεζόν 1969-70 για ένα μεγάλο διάστημα ήμασταν στην κορυφή και τερματίσαμε τρίτοι και τη σεζόν 1971-72 μέχρι την 29η αγωνιστική είχαμε την πρώτη θέση και χάσαμε τα τρία παιχνίδια στη σειρά, με την Κόρινθο εκτός και τον Ίκαρο στην Άρτα και με τον Παναυπλιακό εκτός. Εκεί χάσαμε ουσιαστικά την κατηγορία.
«Χωρίς γήπεδο πώς θα παίζαμε Α’ Εθνική;»
Έγινε κάτι περίεργο και στράβωσε αυτή η προσπάθεια; Ξέρεις, πάντα υπάρχουν φήμες και σενάρια.
Δεν έγινε τίποτα περίεργο. Απλώς η Αναγέννηση, ενώ αγωνιστικά άξιζε να ανεβεί στην Α’ Εθνική, είχε καλύτερη ομάδα από την Καλαμάτα που κέρδισε την κατηγορία, αλλά δεν ήταν έτοιμη για αυτό το άλμα. Δεν είχαμε τις υποδομές για να παίξουμε στην Α’ Εθνική, ούτε τα χρήματα. Βασικά δεν είχαμε γήπεδο με τις τότε προδιαγραφές της Α’ Εθνικής. Θα έπρεπε να παίξουμε στα Γιάννινα. Ούτε η πόλη μπορούσε οικονομικά να στηρίξει ομάδα στην Α’ Εθνική.
Ορισμένοι το έχουν ακόμα παράπονο που δεν ανέβηκε η Αναγέννηση στην Α’ Εθνική.
Είπα προηγουμένως, ότι αγωνιστικά το άξιζε. Τώρα τι έγινε και δεν πήραμε κάποια κρίσιμα παιχνίδια, δεν μπορώ να πω κάτι. Σίγουρα αν ανεβαίναμε στην Α’ Εθνική θα γράφαμε ιστορία. Άλλη ευκαιρία δεν μας ξαναδόθηκε από τότε και ούτε πρόκειται να δοθεί.
Υπάρχει περίπτωση να γίνει κάτι παρόμοιο και τώρα ή στο μέλλον;
Με εκείνη τη μεγάλη Αναγέννηση η Άρτα έζησε μεγάλες στιγμές, ο κόσμος την ακολουθούσε παντού. Το μέλλον κανένας δεν το γνωρίζει, αλλά το βλέπω ακατόρθωτο. Γιατί δεν έγινε τόσα χρόνια; Πριν από δέκα χρόνια, ήταν μεγάλο λάθος που δεν έδωσαν την Αναγέννηση στον Οδυσσέα Δράκο που είχε ανεβάσει την ΑΕ Καραϊσκάκης στη Β’ Εθνική. Αν έπαιζε τότε η Αναγέννηση στη Β’ Εθνική θα ήταν πολύ καλύτερα τα πράγματα τώρα στο ποδόσφαιρο της Άρτας.
Υπήρχε τότε παρασκήνιο;
Πάντοτε στο ελληνικό ποδόσφαιρο υπάρχει παρασκήνιο. Υπήρχε από ανέκαθεν και υπάρχει και τώρα.
Εσένα σε πλησίασαν ποτέ για να σου ζητήσουν κάτι;
Βεβαίως, δεν θέλω να πω από ποια ομάδα. Παίζαμε στη Β’ Εθνική. Μου είπαν «πάρε εκατό χιλιάδες δραχμές γιατί αν δεν θα τα πάρεις εσύ θα τα πάρει άλλος». Μόνο που δεν τους πλάκωσα στις κλοτσιές. Εγώ θέλω να περπατώ μέχρι σήμερα με το κεφάλι ψηλά στους δρόμους της Άρτας. Είναι μικρός ο κόσμος και όλα μαθαίνονται. Φτωχόπαιδο ήμουνα, δούλευα στις οικοδομές και πήγαινα για μπάλα, αλλά με καθαρό το μέτωπο και με τιμιότητα.
Δουλειά στις οικοδομές και μετά ποδόσφαιρο;
Εμείς παίζαμε για τη φανέλα και για τον κόσμο. Δεν παίρναμε χρήματα. Ήμουν ελαιοχρωματιστής και δούλευα σε οικοδομές. Κατέβαινα από τις σκαλωσιές και με το ποδήλατο ή το μηχανάκι πήγαινα κατευθείαν για προπόνηση. Και μπορούσα να βγάλω τέσσερα ημίχρονο όχι δύο. Δεν είναι εύκολο πράγμα αυτό αλλά είχα τις δυνάμεις να το κάνω. Μια φορά, παίζαμε Τετάρτη αγώνα στην Άρτα, είχε πάει μεσημέρι και εγώ ακόμα δούλευα. Είχε φτάσει η ώρα να πάει η ομάδα στο γήπεδο και εγώ δεν είχα τελειώσει τη δουλειά. Με αναζητούσε ο προπονητής. Ήρθαν στην οικοδομή κάποιοι συμπαίκτες μου να μου υπενθυμίσουν ότι πρέπει να πάμε στο γήπεδο. Δεν το επέτρεπε το αφεντικό, αν έφευγα νωρίτερα θα έχανα το μεροκάματο. Πήγα κατευθείαν στο γήπεδο με τα ρούχα της δουλειάς, με μια τυρόπιτα στο στόμα, για να παίξω αγώνα Β’ Εθνικής. Αν το πεις αυτό στους σημερινούς ποδοσφαιριστές δεν θα σε πιστέψουν.
Πες μας καμία ωραία ιστορία από τα ταξίδια στα εκτός έδρας παιχνίδια;
Πηγαίναμε συνήθως με λεωφορεία και σε μακρινές πόλεις όπως Σπάρτη, Καλαμάτα, φτάναμε πολλές φορές και στις 10 με 11 το βράδυ του Σαββάτου. Σε ένα ματς στη Χίο, την άνοιξη του 1966, πήγαμε με καράβι από τον Πειραιά. Είχε μεγάλη θαλασσοταραχή, το καράβι πήγαινε πάνω κάτω. Φτάσαμε το πρωί στη Χίο ανήμερα του αγώνα. Πήγαμε στο ξενοδοχείο και όλοι ήμασταν ζαλισμένοι από το κούνημα του καραβιού. Νιώθαμε ότι κουνιέται και το ξενοδοχείο. Κοιμηθήκαμε λίγες ώρες, παίξαμε το απόγευμα και στη συνέχεια πήγαμε στο λιμάνι για να πάρουμε το καράβι της επιστροφής. Σε αεροπλάνο ανέβηκα για πρώτη φορά όταν πήγαμε το 1969 στη Ρόδο για να παίξουμε με τον Ανταγόρα Κω. Όχι μόνον εγώ αλλά και άλλοι συμπαίκτες μου ταξίδευαν πρώτη φορά με αεροπλάνο. Γι’ αυτό βγάλαμε και αναμνηστικές φωτογραφίες πριν από την πτήση.
Οι συμπαίκτες σου λένε ότι ήσουν παίκτης με πολύ νεύρο. Πόσες φορές έχεις αποβληθεί;
Αποβλήθηκα μόνο μία φορά, στο παιχνίδι στη Σπάρτη με τον τοπικό Λεωνίδα. Και δεν αποβλήθηκα για αντιαθλητικό παιχνίδι ή να χτυπήσω αντίπαλο, αλλά για εξύβριση στον διαιτητή. Με έπαιζαν σκληρά, με έχουν σχίσει πολλές φορές τη φανέλα, αλλά δεν ήμουν ποτέ βρόμικος.
«Ο Κωστάρας με έβγαλε Αστραχάν»
Ποιος σε έβγαλε «Αστραχάν»; Οι παλιοί φίλαθλοι στην Άρτα ακόμα και σήμερα έτσι σε αποκαλούν.
Όταν ξεκίνησα να παίζω στην Αναγέννηση, παιζόταν στους κινηματογράφους ένα έργο με τον Βέγγο και τον Μπάρκουλη και έκαναν λόγο για ένα άλογο που έτρεχε στον Ιππόδρομο και το έλεγαν Αστραχάν. Και επειδή ήμουν γρήγορος παίκτης, ο προπονητής Σωτηριάδης, ο λεγόμενος «Κωστάρας», φώναξε σε έναν αγώνα «τρέξε Αστραχάν» και έτσι μου έμεινε το παρατσούκλι. Μέχρι και προσκλητήριο γάμου ήρθε στο σπίτι μας γράφοντας «αξιότιμη οικογένεια Κώστα Αστραχάν» αντί να γράψουν Ευταξία!
Πόσα χρόνια αγωνίστηκες στην Αναγέννηση;
Έντεκα χρόνια. Σταμάτησα σε ηλικία 28 ετών. Όπως γράφει το βιβλίο με την ιστορία της Αναγέννησης είμαι έκτος σκόρερ όλων των εποχών. Υπήρξαν και σεζόν που αναδείχθηκα πρώτος σκόρερ. Στην ουσία με έδιωξαν.
Για πες, τι έγινε;
Υπήρχε ένας παράγοντας που ήθελε από μένα να κάνω εκβιασμό στον πρόεδρο Σιόντη και να του ζητήσω χρήματα. Εγώ δεν το έκανα και δεν μου το συγχώρησε. Όταν άλλαξε η διοίκηση, με τον τρόπο του, λέγοντας στον προπονητή να μην με βάζει, με τελείωσε από την ομάδα.
Είχες μεταγραφικές προτάσεις;
Με είχαν ζητήσει ο ΠΑΣ Γιάννινα, ο Παναιτωλικός και ο Παπαεμμανουήλ έλεγε να με πάει στον Παναθηναϊκό. Τότε δεν έπαιρνες εύκολα μεταγραφή, δεν σε έδινε η ομάδα. Μπορούσαν ακόμα να σου καρφιτσώσουν το δελτίο και να σου κόψουν το ποδόσφαιρο. Μέχρι και ο Παναγούλιας, όταν ήταν εκλέκτορας των εθνικών ομάδων, ήρθε να με δει στην Άρτα. Μου το έκρυψαν από τη διοίκηση. Οι αντίπαλοι παίκτες με είπαν καλή επιτυχία και όχι οι συμπαίκτες μου. Υπήρχαν και ζήλιες.
Παρακολουθείς τη σημερινή Αναγέννηση;
Όχι δεν πάω στο γήπεδο. Τα παιδιά προσπαθούν αλλά μέχρι εκεί.
Κλείνοντας, θέλεις κάτι άλλο να προσθέσεις;
Να είμαστε καλά και να θυμόμαστε και τις ωραίες στιγμές του παρελθόντος. Η Αναγέννηση έγραψε Ιστορία, ήταν σπουδαία ομάδα. Της εύχομαι τα καλύτερα για τη συνέχεια.
