Η υλοποίηση του πιλοτικού εκπαιδευτικού προγράμματος, από τα Πανεπιστήμια Θεσσαλίας, Δυτικής Αττικής και Δυτικής Μακεδονίας, για την ανάπτυξη δεξιοτήτων που σχετίζονται με τη χειροτεχνία τα τελευταία τρία περίπου χρόνια, και κυρίως το στρατηγικό σχέδιο ανασύστασης και ανάπτυξης της ελληνικής χειροτεχνίας που εκπονήθηκε, δείχνυν ότι τέχνες, όπως η κεραμική, η υφαντική και η ξυλογλυπτική – για τις δύο τελευταίες υπάρχει παράδοση στον νομό Ιωαννίνων, μπορούν να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας και να στηρίξουν οικονομικά τον πληθυσμό, συμβάλλοντας και στην αντιμετώπιση του μεγάλου δημογραφικού προβλήματος που αντιμετωπίζουν περιοχές όπως η Ήπειρος.
Αυτό είναι το συμπέρασμα της πολύωρης ημερίδας, που διοργανώθηκε με αφορμή την ολοκλήρωση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων υφαντικής στο Μέκειο Οικοτροφείο και ξυλοτεχνίας στο Μέτσοβο, δύο από τις 19 δομές που δημιουργήθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα.
Το παρών στην εκδήλωση, κατά την διάρκεια της οποίας, πέρα από τις δυνατότητες, αναδείχθηκαν και τα εμπόδια, έδωσε και η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, όπως έχει κάνει σε όλες τις αντίστοιχες ημερίδες του προγράμματος. Η κ. Μενδώνη μετέφερε τη βούληση της κυβέρνησης και του πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη το πρόγραμμα της χειροτεχνίας να συνεχιστεί, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν οριστικές αποφάσεις για τον τρόπο και τη χρηματοδότησή του, μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης, από το οποίο χρηματοδοτήθηκε η πιλοτική φάση.
Αυτό θα εξαρτηθεί και από τη διαβούλευση του σχεδίου στρατηγικής ανασύστασης της χειροτεχνίας, που θα τεθεί σε διαβούλευση, ενώ, όπως δεσμεύθηκε η κ. Μενδώνη, το Υπουργείο θα αναλάβει την πρωτοβουλία να τεθεί το ζήτημα στο πλαίσιο μιας διυπουργικής συνεργασίας, αφού απαιτούνται παρεμβάσεις και πρωτοβουλίες από μια σειρά υπουργείων, προκειμένου να υλοποιηθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, αλλά και με αποτελέσματα προς όφελος των χειροτεχνών. «Αυτό είναι το στοίχημα. Επιθυμούμε να συνεχίσουμε, πρέπει να βρούμε πώς», σημείωσε η κ. Μενδώνη. Παράλληλα, εξέφρασε τη βεβαιότητα πως, με τη συνεργασία της Περιφέρειας Ηπείρου και των Δήμων, θα υπάρξει συνέχεια και στην περιοχή.
Ενδιαφέροντα στοιχεία από την καταγραφή και αποτύπωση της χειροτεχνίας στις περιοχές που επιλέχθηκαν, μεταξύ των οποίων η Ήπειρος, μετέφερε η συντονίστρια του προγράμματος, καθηγήτρια Επιχειρηματικότητας, Καινοτομίας και Τεχνολογιών Παραγωγής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Γλυκερία Καραγκούνη.
Στην Ήπειρο, παρά την παράδοση στην υφαντική, είναι λιγότεροι από τα δάχτυλα του ενός χεριού εκείνοι που ασχολούνται επαγγελματικά ή άτυπα, με τον κίνδυνο να «εξαφανιστούν» οι τέχνες αυτές. Μόλις δύο επιχειρηματίες στην υφαντική, επτά μη επιτηδευματίες, αλλά και οι μοναχές της Μονής Καστρίτσας, που «κάνουν εξαιρετικό έργο», όπως ανέφερε η κ. Καραγκούνη, σημειώνοντας και τη Ριζάρειο Σχολή. Το θετικό είναι πως οι δύο επιχειρήσεις, ατομικές, ιδρύθηκαν την τελευταία δεκαετία. Πέρα από το ανθρώπινο δυναμικό, πρόβλημα αποτελεί και η έλλειψη πρώτων υλών, δηλαδή μαλλιού, αλλά και βιοτεχνίες νηματοποίησης.
Την εκδήλωση χαιρέτισαν ο πρωτοσύγκελος της Ιεράς Μητρόπολης Ιωαννίνων κ. Θωμάς Ανδρέου, ο περιφερειάρχης Αλέξανδρος Καχριμάνης, ο αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ξενοφών Μπήτσικας, η προϊσταμένη της Υπηρεσίας Κυπριακής Χειροτεχνίας του Υφυπουργείου Πολιτισμού Κύπρου Μαρία Αναξαγόρα, η δήμαρχος Μετσόβου Μαρία Χριστίνα Αβέρωφ, ο αν. προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ιωάννης Χουλιαράς και ειδική γραμματέας του Δ.Σ. του Μέκειου Οικοτροφείου Νέλλυ Τζιμογιάννη.
Χαιρετισμό απέστειλαν η βουλευτής Μαρία Κεφάλα και ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Χαράλαμπος Μπιλλίνης, ενώ, μεταξύ άλλων, παραβρέθηκαν η επίτιμη Έφορος Αρχαιοτήτων Βαρβάρα Παπαδοπούλου, ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού Ιωαννίνων Μηνάς Πασχόπουλος και η αντιδήμαρχος Παιδείας και Πολιτισμού του Δήμου Ζίτσας Κατερίνα Μπαλάφα.
Τις εμπειρίες και την οργάνωση των δομών που λειτούργησαν στο Μέκειο αλλά και στο Μέτσοβο, μετέφεραν ο σχεδιαστής υφασμάτων, εκπαιδευτής Βασίλης Βλάχος και η διοικητική υπεύθυνη Άρτεμις Μπίτου, αντίστοιχα, παρουσία και πολλών εκπαιδευομένων του προγράμματος.
Τη δική της εμπειρία, συγκινημένη για το σημερινό εγχείρημα να έρθει στο επίκεντρο η υφαντική και γενικότερα η ελληνική χειροτεχνία, μετέφερε η αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Εγνατία Ηπείρου και πρώην πρόεδρος του Παγκόσμιου Οργανισμού Χειροτεχνίας Έλενα Αβέρωφ.
Κατά την επίσκεψή της Γιάννενα, η κ. Μενδώνη επισκέφθηκε τη δομή στο Μέκειο και συνομίλησε με εκπαιδευτές και εκπαιδευόμενους.
Φάκελος από τους αργυροτεχνίτες για Π.Γ.Ε.
Την παρότρυνση προς τους φορείς της αυτοδιοίκησης αλλά και την ιδιωτική πρωτοβουλία να κινηθούν για τη διεκδίκηση της αναγνώρισης παραδοσιακών χειροτεχνιών ως Προϊόντα Γεωγραφικής Ένδειξης (Π.Γ.Ε.), σύμφωνα με ευρωπαϊκή νομοθεσία του 2023, έκαναν η διευθύντρια, ομότιμη ερευνήτρια του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών Αικατερίνη Καμηλάκη και ο πρόεδρος του Τμήματος Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής Γεώργιος Παναγιάρης.
Μάλιστα, στις αρχές Δεκεμβρίου πρόκειται να ανοίξει η διαδικασία κατάθεσης φακέλων στο Υπουργείο Ανάπτυξης, ενώ θα ακολουθήσει, εντός του 2026 πιθανότατα, κύκλος ενημερώσεων και στη χώρα μας, κάτι που έχει ξεκινήσει από φέτος σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Σε παρέμβασή του, ο πρόεδρος του Σωματείου Αργυροτεχνιτών Ιωαννίνων Κώστας Ζερβός έκανε γνωστό πως το σωματείο ήδη έχει υποβάλλει φάκελο για την αναγνώριση της γιαννιώτικης ασημουργίας ως Προϊόν Γεωγραφικής Ένδειξης.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί πως και η κ. Καραγκούνη ανέφερε ότι, εφόσον το εκπαιδευτικό πρόγραμμα συνεχιστεί σε κανονική και όχι πιλοτική φάση, θα επεκταθεί και γεωγραφικά και σε αντικείμενα, με την ασημουργία –μεταλλοτεχνία να είναι «υποψήφια».
Επίσης, την επιθυμία αυτή μετέφερε και το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων δια του αντιπρύτανη κ. Μπήτσικα, ο οποίος αναφέρθηκε στις δράσεις και τα προγράμματα που υλοποιεί το ίδρυμα σε συνεργασία με τους ασημουργούς. Παράλληλα, ζήτησε και τη συμμετοχή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων στο πρόγραμμα, κάτι στο οποίο συνηγόρησε και ο περιφερειάρχης, στην τοποθέτησή του, προσθέτοντας και το ΜΕΚΔΕ του Μετσόβιου Πολυτεχνείου που λειτουργεί στο Μέτσοβο.
