Παρασκευή, 3 Απριλίου 2015
|
Ηπειρωτικός Αγών

Αρμονικές συνυπάρξεις στη Δημοτική Πινακοθήκη

Η σημαντική έκθεση «Κεραμεικά του Ελληνικού χώρου – Από το 18ο στον 20ο αιώνα», που αυτή την περίοδο (19/2/ έως 3/5/2015) παρουσιάζεται στη Δημοτική Πινακοθήκη Ιωαννίνων, προκάλεσε το έντονο ενδιαφέρον του κοινού της πόλης μας. Ο μεγάλος αριθμός επισκεπτών επιβεβαιώνει αυτό το ενδιαφέρον. Τα πολυάριθμα και εξαιρετικής τέχνης εκθέματα, εγχώρια και επείσακτα, αποτελούν τμήμα της πλούσιας συλλογής του συμπολίτη μας Φώτη Ραπακούση, γνωστού συλλέκτη τόσο στην Ελλάδα όσο και στις βαλκανικές και άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Αποτέλεσμα των αναζητήσεων και της μεθοδικότητάς του είναι η δημιουργία δύο μόνιμων εκθέσεων, σε ξεχωριστό χώρο του Δημοτικού Μουσείου Ιωαννίνων στο Κάστρο και στο «σπίτι του Αλή Πασά» στο νησί της λίμνης Παμβώτιδας. Και οι δυο ήταν αποτέλεσμα δημιουργικής συνεργασίας του με το Δήμο Ιωαννιτών και με την 8η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων. Για τη δεύτερη χρειάστηκε και η συνεργασία με την Ιερά Μητρόπολη Ιωαννίνων στην οποία ανήκει το κτιριακό συγκρότημα στο οποίο στεγάζεται.

Προηγούμενη - Επόμενη

Τα κύρια χαρακτηριστικά

Τρία είναι τα σημαντικά χαρακτηριστικά της έκθεσης. Το πρώτο σχετίζεται με την ευρηματική σύνδεσή της με την ιστορία της παραγωγής κεραμεικών, καθώς και με τους θαλάσσιους και χερσαίους δρόμους εμπορίου και επικοινωνίας προς δυσμάς και ανατολάς του ελληνικού και του ηπειρωτικού χώρου. Ο επισκέπτης διαπιστώνει χωρίς δυσκολία αυτή τη σύνδεση τόσο από τις ενότητες των εκθεμάτων όσο και από το συνοπτικό αλλά εξαιρετικά κατατοπιστικό ενημερωτικό φυλλάδιο, με κείμενο που έγραψε ο φιλόλογος – ιστορικός και πρώην βουλευτής Μιχάλης Παντούλας. Με όρους οικονομικής ιστορίας η προσέγγιση αυτή έχει ξεχωριστή σημασία αν αναλογιστούμε ότι, οι περισσότερες αρχαίες θέσεις στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων και σε άλλες περιοχές της Ηπείρου εντοπίστηκαν χάρη στην παρουσία εγχώριας κεραμικής, κυρίως χειροποίητης ή κατασκευασμένης σε τοπικά βιοτεχνικά εργαστήρια, όπως προκύπτει από πολλές αρχαιολογικές έρευνες (βλ. ενδεικτικά: Κ. Γραβάνη, «Η αρχαιολογική έρευνα στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων» και στην παρατιθέμενη βιβλιογραφία). Το δεύτερο είναι η φιλική, για τον επισκέπτη, διάταξη των εκθεμάτων η οποία είναι αποτέλεσμα της πρωτότυπης ιδέας του Μενέλαου Παπαδόπουλου, υπαλλήλου – συντηρητή της Δημοτικής Πινακοθήκης και βασίζεται σε δυο άξονες. Στις διακριτές ενότητες των εκθεμάτων με κριτήρια την προέλευση, την τεχνοτροπία και διακόσμηση, την χρηστικότητα, κλπ και στην αρμονική συνύπαρξή τους με έργα της μόνιμης συλλογής της Δημοτικής Πινακοθήκης. Το τρίτο και ιδιαίτερα σημαντικό αφορά την οργάνωση εκπαιδευτικού προγράμματος αγγειοπλαστικής, στον όροφο της Δημοτικής Πινακοθήκης το οποίο αποτελεί μια εθελοντική προσφορά της συμπολίτισσας Δήμητρας Σταύρου αρχιτέκτονος - κεραμίστριας και απευθύνεται σε μαθητές όλων των βαθμίδων της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Μέχρι την ώρα που γράφονταν τούτο το κείμενο, περισσότερα από δεκαπέντε σχολεία είχαν λάβει μέρος στο πρόγραμμα. Πρόκειται για μια από τις πολλές δράσεις εξωστρέφειας της Πινακοθήκης που είχαν ξεκινήσει κατά την προηγούμενη δημοτική περίοδο.

Η συγκεκριμένη δομή της έκθεσης απελευθερώνει τον επισκέπτη από τεχνοκρατικούς όρους και αναλύσεις και του επιτρέπει να αφεθεί στην ομορφιά των εκθεμάτων και να απολαύσει εξαιρετικές δημιουργίες απλής και διακοσμημένης κεραμικής τέχνης μιας μακράς περιόδου δύο και πλέον αιώνων.

Συνυπάρξεις

Στην πρώτη ενότητα με τίτλο, «με αφορμή μια στάμνα, εκτίθεται στο δάπεδο της αίθουσας πληθώρα κεραμεικών, κυρίως χρηστικών, όπως πλακίδια τοίχου, ολλανδικές μποτίλιες ποτών, πιάτα, δοχεία, κανάτες, τσότρες, απολήξεις, κλπ και ο επισκέπτης προσλαμβάνει μια πρώτη γενική εικόνα για τον πλούτο της έκθεσης. Η ενότητα των ισλαμικών, από την Κιουτάχεια και το Ισνίκ (Σμύρνη) έχει ως κύριο χαρακτηριστικό την αρμονική συνύπαρξη των εξαιρετικών εκθεμάτων με τα ξύλινα θυρόφυλλα της συλλογής Αλεξάνδρου Πάλλη, διακοσμημένα με περίτεχνα ισλαμικά μοτίβα. Τα Ιταλικά από το Πέζαρο και την Απουλία τα οποία χρησιμοποιούνταν και στα Γιάννενα, συνυπάρχουν με πίνακες που απεικονίζουν την Βενετία (Σ. Σκαρβέλης), την Κέρκυρα (Σ. Μωραΐτης) και τα Γιάννενα (Κ. Πλακωτάρης) οι οποίοι σηματοδοτούν τον θαλάσσιο δρόμο του Ιονίου και της Αδριατικής που ακολουθούσαν τα εκθέματα για να φτάσουν στην Ήπειρο και στα Γιάννενα.

Πάνω από τα Γιαννιώτικα κεραμεικά, ο επισκέπτης απολαμβάνει την υπέροχη υδατογραφία της Αγγελικής Χατζημιχάλη με άποψη των Ιωαννίνων από τον λόφο της Αγίας Τριάδας και στις διπλανές κολώνες της αίθουσας πίνακες με νεκρές φύσεις του Λουκά Γεραλή και της Νίκης Καραγάτση που απεικονίζουν πήλινα ανθοδοχεία. Τα πιάτα με φιλελληνικά θέματα και επιγράμματα συζητάνε με τις μορφές του Ρήγα Φεραίου, της Μπουμπουλίνας και του Κολοκοτρώνη, σε ξυλογραφίες του Ευθ. Παπαδημητρίου, του Άγγ. Θεοδωρόπουλου και του Γ. Βελισσαρίδη. Στις λοιπές ενότητες, μερικά από τα καλύτερα έργα της Δημοτικής Πινακοθήκης συνοδεύουν τα εκθέματα, με θέματα στα οποία είναι διακριτή ή και αποκλειστική η απεικόνιση διακοσμητικών ή χρηστικών κεραμεικών. Η ελαιογραφία (νεκρή φύση) του Δ. Γαλάνη με φρούτα σε κεραμική φρουτιέρα. Ο πίνακας αυτός ήταν το θέμα της αφίσας και του ενημερωτικού φυλλαδίου των εγκαινίων της Δημοτικής Πινακοθήκης την 21.2.2000. Οι ξυλογραφίες του Γ. Μόσχου (Σκυριανή κανάτα και Χωριάτικη κουζίνα) και του Άγγ. Θεοδωρόπουλου (νεκρή φύση με κανάτες), η ελαιογραφία (Κανάτι) της Κερκυραίας Αγλ. Παππά, η λιθογραφία του Γιάννη Τσαρούχη (νεκρή φύση-ανθοδοχείο με λουλούδια) και πολλών άλλων.

Θα μπορούσαν να γραφούν πολλά ακόμη γι αυτή τη σημαντική έκθεση, τα οποία ίσως να είναι έξω από τον σκοπό του παρόντος κειμένου, το οποίο κλείνω με μια παρότρυνση. Όσοι δεν είδαν ακόμη την έκθεση αξίζει να κλέψουν λίγο από τον ελεύθερο χρόνο τους και να επισκεφτούν τη Δημοτική Πινακοθήκη για να θαυμάσουν αυτή τη σπάνια συλλογή κεραμεικών. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι για την άρτια οργάνωση της έκθεσης, πολύτιμη ήταν η συμβολή της προϊσταμένης της Δημοτικής Πινακοθήκης και του ολιγάριθμου προσωπικού της. Εργάστηκαν με ζήλο και πολύ κόπο, με την καθοδήγηση και του Φώτη Ραπακούση. Το αποτέλεσμα τους δικαίωσε.

*Ο Δημήτρης Θ. Γιωτίτσας είναι πρώην πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου και της Δημοτικής Επιτροπής Επιτροπής Πινακοθήκης.

Το όνομά σας:
Το email σας:
Θέμα:
Σχόλιο: (μέχρι 1000 χαρακτήρες)


Προσφατα

04.07.15 | Χαμένοι στη μετάφραση του διλήμματος …

Μου ζητάνε να πω ΝΑΙ, αλλά αλήθεια σε τι; Να συνεχίσει η χώρα μου να αποπληρώνει τοκογλύφους που...

04.07.15 | Εμφανής η ασάφεια

Κύριε Διευθυντά, Την τελευταία φορά που ο Ελληνικός λαός κλήθηκε σε δημοψήφισμα, οι λόγοι που το...

04.07.15 | O ευρωπαϊκός δρόμος ως μέσον ανασυγκρότησης...

Οι τελευταίες εξελίξεις, με την κατάρρευση των τραπεζών και την έλλειψη ρευστότητας της πραγματικής...

04.07.15 | Η επόμενη μέρα

Τεράστια κουβέντα γίνεται για το δημοψήφισμα την Κυριακή. Ο καθένας, είτε από συμφέρον, είτε από...

04.07.15 | Ιστορικές στιγμές

Οι στιγμές είναι κρίσιμες, ακούγεται καθαρά ο γοργός βηματισμός της Ιστορίας. Οι Έλληνες πολίτες...

04.07.15 | Να μετατρέψουμε τη μιζέρια του σήμερα σε...

Η επιλογή της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝΕΛ να οδηγήσει τη χώρα σε δημοψήφισμα ολίγων ημερών αναδεικνύει...

04.07.15 | Η Ελλάδα σε σταυροδρόμι

Το άρθρο αυτό γράφεται για να καταγράψει κάποια δεδομένα που θα βοηθήσουν τους πολίτες να...

04.07.15 | Η μόνη διέξοδος

Η πατρίδα μας βρίσκεται στο χείλος της αβύσσου. Οι λανθασμένοι χειρισμοί της κυβέρνησης, οι...