Το περιφρονημένο ρητό «η καθαριότητα είναι μισή αρχοντιά» και το άμεσο προγονικό μας παρελθόν μάς δίδαξαν το λιτό βίο και την καθόλου ή την ελάχιστη παραγωγή απορριμμάτων. Ο σύγχρονος Έλληνας όμως έχει χάσει εντελώς την έννοια του μέτρου.

Έλλειψη συμμετοχής στα κοινά. Βασική αξία το βόλεμα. Λίγη δουλειά –πολλά λεφτά. Πολλή κατανάλωση. Πολλή παραγωγή απορριμμάτων και απόρριψή τους όπου να’ ναι. Αρκεί να μην είναι στο σπίτι μας και την αυλή μας.

Όμως, δεν είναι όλοι οι Έλληνες ίδιοι. Είναι πολλοί εκείνοι που πληγώνονται απ’ αυτή την κατάσταση. Μας πληγώνει το να έχουμε άπειρες αρνητικές πρωτιές και να είμαστε ο περίγελος της υφηλίου. Μας πληγώνει ως Έλληνες και ως Ηπειρώτες να μας αντιμετωπίζουν οι άλλοι απαξιωτικά. Θέλουμε να κάνουμε κάτι και μεις ως πολίτες. Το να βρούμε τρόπους να διαφυλάξουμε την ποιότητα του πολιτισμού μας και παράλληλα να σώσουμε οικονομικά τον τόπο μας, είναι πολύ σημαντικό σε αυτή τη συγκυρία, όπου τα οικονομικά μέσα που διατίθενται από την κεντρική πολιτεία είναι πενιχρά και τα μηνύματα απαισιόδοξα.

Εμείς βέβαια δε μπορούμε να λύσουμε το πρόβλημα της οικονομικής κρίσης. Μπορούμε όμως να βοηθήσουμε τον τόπο μας. Υπάρχουν λύσεις. Το θέμα μιας νοικοκυρεμένης, καθαρής περιοχής, μιας διευθετημένης πόλης είναι πολύ σημαντικό.

Θέλουμε σωστή διαχείριση του τοπίου. Θέλουμε καθαρή πόλη, καθαρά χωριά, καθαρούς δρόμους. Θέλουμε να χαιρόμαστε το χώρο που ζούμε. Ένας πολιτισμένος χώρος είναι επένδυση στην ψυχική και σωματική μας υγεία, αλλά είναι και οικονομική επένδυση.

Η Ήπειρος είναι ένας τόπος παραγωγικός, με γεωργικά, κτηνοτροφικά, δασικά προϊόντα αλλά και τόπος με προοπτική στον τομέα του τουριστικής ανάπτυξης.

Το σύνθημα «Πόλεις και χωριά χωρίς σκουπίδια» έχει ως στόχο την ποιότητα ζωής των ίδιων των πολιτών (την ψυχική, τη σωματική τους υγεία, την οικονομική ευρωστία), αλλά και την ποιότητα της παραμονής και των επισκεπτών, τους οποίους επιζητούμε, γιατί τονώνουν την αγορά, λειτουργούν οι τουριστικές επιχειρήσεις, τονώνεται η παραγωγή.

Μπορεί σήμερα στην Ελλάδα να υπάρχει βέλτιστη περιβαλλοντική πολιτική στη διαχείριση απορριμμάτων; Αυτό είναι βέβαια θέμα κεντρικού σχεδιασμού και η δική μας φωνή δε φτάνει στο κέντρο.

Υπάρχει πρόταση, ώστε να μπορεί να γίνει κάτι σε μικρές κοινωνίες, για το πρόβλημα των απορριμμάτων, τα οποία αποτελούν τον εφιάλτη της τοπικής αυτοδιοίκησης και των ευαισθητοποιημένων πολιτών;

Λογικά πρέπει να ξεκινήσουμε από τις συνεργασίες όλων (κεντρικήεξουσία, ΟΤΑ, κοινωνία), ώστε να θεσμοθετηθούν μέτρα και να υιοθετηθούν δράσεις για πρόληψη και μείωση της παραγωγής απορριμμάτων στο σπίτι, στο σχολείο, στις επιχειρήσεις. Υπάρχουν θεσμικές προτάσεις που είναι αυτονόητες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Λύσεις υπάρχουν

Αναφέρουμε μόνο ένα παράδειγμα:

Όχι δημοτικά τέλη με βάση τα τετραγωνικά μέτρα της κατοικίας μας, άλλα με βάση τα παραγόμενα απορρίμματα. Έτσι ισχύει η αρχή της «ανταποδοτικότητας» και λειτουργούμε ως υπεύθυνοι πολίτες, που αποφεύγουν, όσο μπορούν, την άσκοπη κατανάλωση, που ανακυκλώνουν ή λιπασματοποιούν τα απορρίμματα, γιατί διαφορετικά έχουν μεγαλύτερα τέλη. Αυτό βέβαια έχει να κάνει με τους θεσμούς και την κεντρική πολιτική. Οι τοπικές κοινωνίες μπορούν να κάνουν κάτι;

Η πρώτη απάντηση στον εφιάλτη των σκουπιδιών είναι η ενημέρωση των πολιτών, η πρόληψη και η συμμετοχή. Εδώ μεγάλο ρόλο παίξουν τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Μεγάλο ρόλο μπορούν να παίξουν και οι φορείς, η τοπική αυτοδιοίκηση, το σχολείο, η εκκλησία, τα ΜΜΕ.Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση μικρών και μεγάλων, για να μην παράγουμε σκουπίδια ή να τα ελαχιστοποιούμε, ώστε να καταλήγουν ελάχιστα στον ΧΥΤΑ.

Έχουμε ιδέες για μηδενικά σκουπίδια. Όλοι μπορούμε να βρούμε λύσεις. Υπάρχει εξάλλου μεγάλη διεθνείς εμπειρία και Έλληνες επιστήμονες που μπορούν να βοηθήσουν.

Η λιπασματοποίηση των οργανικών απορριμμάτων (φλούδες φρούτων, άχρηστα λαχανικά, κλαδέματα, χόρτα, τσόφλια αυγών κ.ά.) είναι μία λύση που και οι πρόγονοί μας τη γνώριζαν. Τώρα μπορεί να γίνει με σύγχρονες προδιαγραφές και απλές οδηγίες. Τα σπίτια ιδιαίτερα των μικρών πόλεων και των χωριών διαθέτουν κήπους. Σε μια γωνιά μπορεί κάλλιστα να γίνεται λιπασματοποίηση. Υπάρχουν και ειδικές συσκευές που βοηθούν. Άλλη λύση είναι να λειτουργήσουν δημοτικοί χώροι παραγωγής λιπάσματος (κομπόστ), από οργανικά που θα εναποθέτουν οι πολίτες.

Η δεύτερη απάντηση είναι ο περιορισμός των περιττών καταναλωτικών αγαθών, των υπερβολικών συσκευασιών, των υλικών μιας χρήσης.

Τρίτη απάντηση είναι η ανακύκλωση. Ο Δήμος Κόνιτσας π.χ. έχει το προνόμιο να διαθέτει Πάρκο Ανακύκλωσης, το οποίο δημιουργήθηκε με τη συνεργασία του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Λειτουργεί από το Μάρτη του 2010. Συγκεντρώνονται σε ειδικούς χώρους χαρτί, ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές, μπαταρίες, γυαλί, αλουμινόχαρτο, λάμπες. Πολύς κόσμος συμμετέχει. Προτάσεις για την καλύτερη λειτουργία του υπάρχουν πάντα. Τα προς ανακύκλωση υλικά αποστέλλονται με έξοδα του Δήμου Κόνιτσας, στα Γιάννενα, στο Κέντρο Διαλογής Απορριμμάτων.

Η τέταρτη και πολύ βασική απάντηση, γιατί δεν επιβαρύνει οικονομικά κανέναν, είναι η επαναχρησιμοποίηση των υλικών ή απόδοσή τους σε ανθρώπους που τα χρειάζονται. Ρούχα που δε χρησιμοποιούμε, παιχνίδια των παιδιών μας, έπιπλα κ.α. είναι πολύ χρήσιμα σε πολλούς.