Τετάρτη, 21 Ιανουαρίου 2015
|

Η επιστροφή των ιδεολογιών

Εδώ και μερικούς μήνες, ένα βιβλίο πολλών σελίδων με πολλές εξισώσεις και μαθηματικούς τύπους, που είναι γεμάτο οικονομικά θέματα κάνει θραύση στα βιβλιοπωλεία. Πρόκειται για το «Κεφάλαιο στον 21ο αιώνα» του Τομά Πικετί, γάλλου οικονομολόγου, καθηγητή στο Ecole d’ economie στο Παρίσι, ένα όχι τόσο γνωστό δα ή ιστορικό πανεπιστημιακό ίδρυμα.

Γιατί όμως ένα βιβλίο δύσκολο, «στρυφνό», που δεν μιλάει για βαμπίρ και δεν έχει νεαρούς ήρωες, δεν διαδραματίζεται στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη ή στη Μόρντορ, δεν έχει ελπίδες μεταφοράς στην τηλεόραση ή στο σινεμά, δεν έχει ούτε μια σελίδα σεξ, γίνεται μπεστ σέλερ;

Ο Πικετί προσπαθεί στα σοβαρά να κάνει πιο εύληπτο το βιβλίο του. Η συγκριτική του μελέτη με βάση τα οικονομικά αρχεία του γαλλικού κράτους από τον 18ο αιώνα «εμπλουτίζεται» με τις παραβολές από το οικονομικό σύμπαν του «Πατέρα Γκοριό», του ήρωα του Μπαλζάκ, στην προσπάθειά του να αμβλύνει κάπως το οικονομικό χάος που προσπαθεί να βάλει σε τάξη. Δεν είναι πρωτόγνωρη η καταφυγή στη λογοτεχνία για τους ανθρώπους που γράφουν επιστημονικά και πολιτικά εγχειρίδια. Ο Τρότσκι, πολύ αυστηρός σε θέματα ερμηνειών, κατέφευγε συχνά στον Φλωμπέρ και στη «Μαντάμ Μποβαρύ».

Γιατί όμως ένα βιβλίο 752 σελίδων που θα μπορούσε να είναι ο φόβος και ο τρόμος των φοιτητών μιας οικονομικής σχολής μοσχοπουλιέται; Δεν το έχουμε απαντήσει ακόμα αυτό. Γιατί το σύγγραμμα ενός «όχι ακραίου» επιστήμονα (με δεδομένη τη διαστολή του όρου «ακραίος» στις μέρες μας) γίνεται στόχος σφοδρής κριτικής, τόσο από τα αριστερά, αλλά κυρίως από τα δεξιά του πολιτικού (και οικονομικού) φάσματος;

Γιατί τελικά ένας τύπος που μοιάζει βγαλμένος από τις ιστορίες του Ντέιβιντ Λοτζ με τους χαχόλους βρετανούς καθηγητές που φοράνε τουίντ σακάκια με δερμάτινη επένδυση στους αγκώνες, γίνεται σημείο αναφοράς για κάθε λογής αναγνώστες και πολιτικές δυνάμεις;

Για τον εξής απλό λόγο: γιατί οι ιδεολογίες δεν πέθαναν ποτέ, συνεχίζουν να υπάρχουν, σύμφυτες με την κοινωνική λειτουργία, άρρηκτα δεμένες με την πολιτική δραστηριότητα (που είναι αυτό που κάνει ο πολίτης, μην ξεχνάμε και τους κυριολεκτικούς όρους). Παραμένουν παρούσες, απαιτητικές και απειλητικές, με όλα τα ελκώδη συμπτώματα κατάκλισης, όταν οι φορείς τους τις παραμελούν.

Ο Πικετί λοιπόν, αυτός ο «μέσος άνθρωπος» με τις εξαιρετικές προσβάσεις σε αρχεία και εποπτικά αντικείμενα, με το σκαμπρόζικο για οικονομολόγο ύφος και τη συζητήσιμη πολιτική θέση (προσωπικά διαφωνώ με τη θέση του απέναντι στο διαλεκτικό υλισμό), έγινε μπεστ σέλερ και μοσχοπουλημένος γιατί οι αναγνώστες του θέλουν να μάθουν γιατί συμβαίνει αυτό που συμβαίνει στον πλανήτη αυτή τη στιγμή. Γιατί προέκυψε η κρίση, ποιος τη συντήρησε, ποιον ευνοεί, ποιους καταστρέφει (δεν είναι η τυχαία η επιλογή του προσώπου και των αριθμών), πώς φεύγει και αν ξαναέρχεται.

Σήμερα, εν έτει 2015, σχεδόν 25 χρόνια από τη στιγμή που ο Φράνσις Φουκουγιάμα είπε μια από τις μεγαλύτερες απερισκεψίες του προηγούμενου αιώνα, ότι δηλαδή «η ιστορία τελείωσε», οι ιδεολογίες είναι πιο παρούσες από ποτέ, οι πολίτες αναζητούν τα «εγχειρίδια χρήσης» και συχνά συμπεριφέρονται απέναντί τους όπως ο άσχετος με την τεχνολογία που αναγκάζεται να αγοράσει αποκωδικοποιητή για την τηλεόρασή του, σπασμωδικά. Ωριμάζουν όμως κιόλας και αυτή η ωρίμανση εξηγεί πολλά πράγματα.

5 / 5 (3 Ψήφοι)
Το όνομά σας:
Το email σας:
Θέμα:
Σχόλιο: (μέχρι 1000 χαρακτήρες)


Προσφατα

18.08.15 | Οι κακές διακοπές

Υπάρχουν πάρα πολλές θεωρίες για πάρα πολλές συνήθειες του σύγχρονου ανθρώπου. Πολλές από αυτές...

04.08.15 | Αντί για καλοκαίρι, μόνιμος Σεπτέμβριος

Για τέταρτη συνεχή χρονιά παραμένουμε σε… συνεχή Σεπτέμβριο, χωρίς καλοκαίρι. Προφανώς, ο καύσωνας...

20.07.15 | Τι είδαμε, πού το είδαμε και τι δεν είδαμε

Αυτό το τριήμερο που πέρασε, άφησε στην Ήπειρο ένα αναφορικό σημείο: τις τρεις παραστάσεις του...

11.07.15 | Λίγο πιο «γέροι» σε δέκα χρόνια

Πολύ ενδιαφέροντα είναι τα πιο πρόσφατα στοιχεία που δημοσιοποίησε η ΕΛΣΤΑΤ σχετικά με το εισόδημα...

17.06.15 | Το brand name και η γιόγκα

Η Εκκλησία συνεδρίασε προχτές δια του ανώτατου οργάνου της και αποφάσισε ότι το βασικό πρόβλημα των...

04.03.15 | Γιατί τόσο non paper;

Η επικοινωνιακή τακτική μιας κυβέρνησης στον καιρό μας είναι το ήμισυ του παντός. Η αντίληψη για το...

26.02.15 | Να μας κόψουν τη μπάλα;

Δύσκολα μιλάει ένας άντρας για το ποδόσφαιρο χωρίς να γίνεται αυτοαναφορικός. «Θυμάμαι όταν ήμουνα...

25.02.15 | Ένας μήνας ΣΥΡΙΖΑ

Ένας κυβερνητικός μήνας, είναι τίποτα. Κυριολεκτικά τίποτα, χρονικά, αλλά και πολιτικά. Η πρόβλεψη...