Σάββατο, 28 Οκτωβρίου 2017
|
ΑΛΕΚΟΣ ΡΑΠΤΗΣ

Η μάχη της Πίνδου ο στρατηγός Βραχνός και ο αντισυνταγματάρχης Δαβάκης.

1939: το νέο αµυντικό δόγµα Με την εισβολή των Ιταλών στην Αλβανία το Ελληνικό Γενικό Επιτελείο Στρατού, (ΓΕΣ) σχεδίασε στις 24 Μαρτίου 1939 ένα νέο αµυντικό δόγµα, το οποίο έφερε την κωδική ονοµασία (ΙΒ), όπου ο κωδικός (Ι) συµβόλιζε την Ιταλία και ο κωδικός (Β) τη Βουλγαρία.

Σε αυτό το απόρρητο αµυντικό δόγµα του ΓΕΣ, όµως, υπήρχε η λεπτή κόκκινη γραµµή που ανέφερε ρητά ότι: «…θα είχε πλήρη πρωτοβουλία ο εκεί διοικητής να προσαρµόσει το σχέδιο ενέργειάς του αναλόγως της καταστάσεως που θα αντιµετώπιζε, κατά την Ιταλική επίθεση, είτε αµυνόµενος επί Καλαµά, είτε επί της τοποθεσίας Άραχθος – αυχήν Μετσόβου, ελισσόµενος υποχωρητικώς…»

Κατά την επεξεργασία του σχεδίου (ΙΒ),  διαπιστώθηκε ότι είχαν γίνει δυσµενείς εκτιµήσεις της κατάστασης στο αλβανικό µέτωπο και γι' αυτό τον λόγο έγινε η επεξεργασία του σχεδίου (ΙΒα).

 

1939: τα Ανεξάρτητα Αποσπάσµατα

Το σχέδιο (ΙΒα) κοινοποιήθηκε από το ΓΕΣ στις ενδιαφερόµενες Μεγάλες Μονάδες, την 1η Σεπτεµβρίου 1939, µε τη ρητή εντολή όπως κατασκευασθούν ισχυρά αµυντικά έργα, ενώ δηµιουργούνται τα «Ανεξάρτητα Αποσπάσµατα», για δράση στο ορεινό της Ηπείρου.

 

1940: η προεπιστράτευση

Τον Μάιο του 1940 ο ελληνικός στρατός εφάρµοσε την προεπιστράτευση στην Ήπειρο και τη Δ. Μακεδονία. Στον τοµέα της Πίνδου στην προωθηµένη αµυντική γραµµή (ΙΒα), τοποθετήθηκαν δύο τάγµατα του 51ου  συντάγµατος πεζικού Τρικάλων µε στοιχεία πυροβολικού, µε διοικητή τον ανακληθέντα από την εφεδρεία αντισυνταγµατάρχη Δαβάκη Κων/νο.

 

1940: η κήρυξη του πολέµου

Στις 5:30 το πρωί της 28ης Οκτωβρίου 1940 οι ιταλικές δυνάµεις διατάσσουν επίθεση και εισβάλλουν σε όλο το µήκος των συνόρων Ελλάδας – Αλβανίας, σε ευθεία γραµµή 200 χιλιοµέτρων. Στην Πίνδο, από τον Σµόλικα µέχρι τον Γράµµο, στο Κεντρικό Μέτωπο οι Ιταλοί επιτίθενται µε την Μεραρχία «Τζούλια». Απέναντι στην επιθετική αυτή ενέργεια των Ιταλών παρατάσσεται το «Απόσπασµα Πίνδου» µε διοικητή τον αντισυνταγµατάρχη Κων/νο Δαβάκη, µε κύρια αποστολή να επιβραδύνει τον εχθρό και να συµπτυχθεί στην Πίνδο. Η ταχεία προέλαση των Ιταλών προκαλεί πανικό και κάποιες µονάδες του ελληνικού στρατού διασκορπίζονται ατάκτως στα ρέµατα και στην κοίτη του ποταµού Σαραντάπορου, ενώ στρέφονται προς το Επταχώρι, όπου είναι και η έδρα του «Αποσπάσµατος Πίνδου».

 

29 Οκτωβρίου 1940: η κατάρρευση του Κεντρικού Μετώπου

Τη δεύτερη ηµέρα του πολέµου, το Κεντρικό Μέτωπο έχει πλέον καταρρεύσει. Η ιταλική Μεραρχία «Τζούλια» από τον Γράµµο κατευθύνεται προς τον Σαραντάπορο και επιχειρεί προώθηση προς την Πίνδο, χωρίς ουσιαστικά να συναντήσει την παραµικρή αντίσταση από την πλευρά του ελληνικού στρατού. Ο διοικητής του Τµήµατος Στρατιάς Δ. Μακεδονίας (ΤΣΔΜ) αντιστράτηγος Ιωάννης Πιτσίκας, επιρρίπτει ευθύνες στον Δαβάκη για την κατάρρευση, ενώ το ΓΕΣ στις πολεµικές εκθέσεις του αναγράφει ότι: «…µονάδες δεν επέδειξαν το επιβαλλόµενον πνεύµα σταθερότητος και θυσίας…». Το ίδιο βράδυ το ΤΣΔΜ, διατάσσει τον υποστράτηγο Βάσο Βραχνό διοικητή της 1ης Μεραρχίας Λαρίσης, να µεταβεί στο Επταχώρι και να αναλάβει τη διεύθυνση των επιχειρήσεων.

 

30 Οκτωβρίου 1940: ο στρατηγός Βραχνός στο Επταχώρι

Στις 30 Οκτωβρίου ο στρατηγός Βραχνός βρίσκεται στο Επταχώρι, κοιτάζοντας αποσβωλοµένος στην πλατεία του χωριού να περιφέρονται άοπλοι στρατιώτες χωρίς κανένα λόγο. Τα όσα επακολούθησαν τα περιγράφει ο ταγµατάρχης Ιωάννης Καραβίας, που εκείνο το διάστηµα ήταν αξιωµατικός σύνδεσµος από το ΤΣΔΜ, µε το «Απόσπασµα Πίνδου» του αντισυνταγµατάρχη Δαβάκη.

«Τι είναι αυτοί;», ρωτάει ο στρατηγός Βραχνός.

«Φυγάδες», του απαντούν κάποιοι.

«Να συλληφθούν αµέσως», διατάζει µε τη χαρακτηριστική δυνατή στιβαρή φωνή του και εκνευρισµένος, όπως είναι από τους «Φυγάδες», κατευθύνεται στο γραφείο του Δαβάκη για να ενηµερωθεί για την υφιστάµενη κατάσταση.

«Να µην γίνει τίποτε», λέει ο Βραχνός και «εις τον Δαβάκην έδωσεν εντολήν την εποµένην πρωίαν 31 Οκτωβρίου να τον ακολουθήση εις αναγνώρισιν επί του υψώµατος Προφήτου Ηλία, διά να τον κατατοπίση επί του εδάφους γενικώς και επί των πληροφοριών επι του εχθρού». Η αναφορά του στρατηγού Βραχνού στο Β΄ Σώµα Στρατού αποκαλύπτει τη χαοτική κατάσταση που επικρατούσε τις προηγούµενες ηµέρες: «Το Απόσπασµα Πίνδου, ευρεθέν προ υπερτέρων εχθρικών δυνάµεων υπεχώρησεν κατατµηθέν… πλην των εις Επταχώριον εισρεόντων εν πλήρει αταξία και άνευ οργανικού δεσµού των… Η υποχώρησησις του Αποσπάσµατος εγγίζει τα όρια της φυγής… παρετήρησα διαρροήν τµηµάτων και αξιωµατικών, εγγίζουσαν τα όρια του πανικού. Ανάγκη αποσταλή δικαστικός σύµβουλος δι' ενέργειαν ανακρίσεων προς παραδειγµατικήν τιµωρίαν».

 

31 Οκτωβρίου 1940: ο στρατηγός Βραχνός ανιχνευτής στρατιώτης

Το ξηµέρωµα της 31ης  Οκτωβρίου ο Βραχνός µαζί µε τον Δαβάκη ανεβαίνουν στον Αι Λιά Επταχωρίου σαν απλοί στρατιώτες ανιχνευτές, για να κάνουν αναγνώριση στην περιοχή, καθώς η οπτική επαφή, που έχουν µε τους Ιταλούς, είναι απέναντι στη Φούρκα.

Το απόγευµα της ίδιας µέρας αποφασίζεται να διενεργηθεί επίθεση κατά των Ιταλών από τα τρία ανεξάρτητα Αποσπάσµατα. Στον Γράµµο το Απόσπασµα του ταγµατάρχη Μισύρη, στη Φούρκα το Απόσπασµα του αντισυνταγµατάρχη Δαβάκη, και στην Τσούκα το Απόσπασµα του ταγµατάρχη Καραβία, ενώ ο Βραχνός εγκαθιστά σταθµό διοικήσεως στον Αι Λιά Επταχωρίου.

Το στρατιωτικό αυτό εγχείρηµα του στρατηγού Βραχνού, αποτελεί ουσιαστικά και την πρώτη εκδοθείσα διαταγή επιχειρήσεων της Ι Μεραρχίας, αλλά ταυτοχρόνως είναι και η πρώτη διαταγή µονάδας µάχης του ελληνικού στρατού για επιθετική ενέργεια κατά του ιταλού εισβολέα.  

        

2 Νοεµβρίου 1940:

τραυµατίζεται ο Δαβάκης

Στις 2 Νοεµβρίου συναντώνται οι δύο διοικητές των Αποσπασµάτων, Δαβάκης και Καραβίας, κάπου ενδιάµεσα στη ζώνη ευθύνης των Αποσπασµάτων, και, σε εφαρµογή της διαταγής της Ι µεραρχίας, αποφασίζεται να εκτοξευθεί συνδυασµένη επίθεση την επόµενη µέρα.

Κατά το µεσηµέρι λύεται η σύσκεψη και οι δύο Αποσπασµατάρχες επιστρέφουν στις µονάδες τους, όταν ξαφνικά, όπως αναφέρει ο Καραβίας, «ακούει έναν πυροβολισµό και αµέσως µετά φωνές ότι σκοτώθηκε ο Δαβάκης».

Επιστρέφει ξανά πίσω και βρίσκει τον αντισυνταγµατάρχη τραυµατισµένο, αµέσως δε, µαζί µε έναν εφ. Ανθυπολοχαγό, τον ανεβάζουν σε ένα άλογο και τον προωθούν στο Επταχώρι.

 

2 Νοεµβρίου 1940: οι συνθήκες

του τραυµατισµού του Δαβάκη

Για τις συνθήκες του τραυµατισµού του το ΓΕΣ αναφέρει λιτά ότι: «Αργότερα τραυµατίζεται σοβαρώς εις το στήθος ο (αντι)συνταγµατάρχης Δαβάκης».

Μεταπολεµικά ο ταξίαρχος Υγειονοµικού Δρακούλης Μαντούβαλος οργισµένος απέστειλε επιστολή του στις 2/8/58 προς στην εφηµερίδα «Βραδυνή», όπου αναφέρει: «Ερωτώ όµως, πού εστηρίχθησαν οι Δήµαρχοι της (Μάνης)… δια την απονοµήν τοιούτων και τοσούτων διακρίσεων εις Αξιωµατικόν (Δαβάκη) τραυµατισθέντα εν τη εκτελέση του καθήκοντος;».

Για τα ίδια γεγονότα ο στρατηγός Βάσος Βραχνός και διευθυντής του Γραφείου Επιχειρήσεων της VIII µεραρχίας, ο στρατηγός Παναγιώτης Πετρουτσόπουλος καθώς και ο ταξίαρχος Υγειονοµικού Δρακούλης Μαντούβαλος, αλλά και ο Αντισυνταγµατάρχης Θεόδωρος Βουδικλάρης παραπέµπουν σε επιστολή της 2/11/1958 του αξιωµατικού της Χωροφυλακής Ηλία Χασιώτη, δηµοσιευµένη σε εφηµερίδες της εποχής.

Στην επιστολή του Μαντούβαλου, απάντησε τότε ο Ηλίας Χασιώτης, ο οποίος περιγράφει λεπτοµερώς τις συνθήκες κάτω από τις οποίες τραυµατίστηκε ο συνταγµατάρχης Δαβάκης:

«… πιστεύω ότι δεν είναι εκτέλεσις καθήκοντος ανώτερου αξιωµατικού (Δαβάκη) να ραπίζη (χαστουκίζει) αιχµάλωτον αξιωµατικόν παρ' ού ετραυµατίσθη ουχί εν ώρα µάχης, αλλά εις τα µετόπισθεν…

…ο ήρως ανθυπολοχαγός, όστις εν ώρα µάχης κατόρθωσε να συλλάβη οµάδα ιταλών πολεµιστών µεταξύ των οποίων και βαθµοφόρους (δύο υπολοχαγούς), µετά την αιχµαλωσίαν των δεν τους αφήρεσεν τα πιστόλια... τον έναν (Ιταλό) αξιωµατικόν τούτων ερράπισεν ο ηρωποιηθείς Δαβάκης…

…τότε αφιππεύσας κατέφερε ράπισµα δια της χειρός του εις τον έναν εκ των δύο αξιωµατικών, όστις, χωρίς να χάση καιρόν, εξήγαγεν το πιστόλιόν του και επυροβόλησεν εξ επαφής τον Δαβάκην.

Οι φρουροί στρατιώται και οι συνοδοί του Δαβάκη χολωθέντες, εφόνευσαν αυτοστιγµεί  τους έξη αιχµαλώτους στρατιώτας και τους δύο αξιωµατικούς...

…ανεύροµεν εκεί πτώµατα Ιταλών στρατιωτών και δύο βαθµοφόρων, παραµορφωµένα από νύγµατα λογχών, τας δε κεφαλάς των δύο βαθµοφόρων πολτοποιηµένας. Ερρίψαµεν τα πτώµατα εις οµαδικόν τάφον και εκαλύψαµεν ταύτα επιπολαίως δι ολίγου χώµατος και λίθων…

Ηλίας Χασιώτης».

 

2 Νοεµβρίου 1940:

το Απόσπασµα Κετσέα

Με διαταγή του Β΄ Σώµατος Στρατού, σε αντικατάσταση του Δαβάκη, αναλαµβάνει τη διοίκηση του 51ου συντάγµατος ο αντισυνταγµατάρχης Θεµιστοκλής Κετσέας, στο οποίο σύνταγµα ο στρατηγός Βραχνός εντάσσει και στρατιωτικές µονάδες προερχόµενες από το Απόσπασµα Πίνδου, ονοµάζοντας πλέον το νέο συγκρότηµα Απόσπασµα Κετσέα.

Την επόµενη µέρα 3 Νοεµβρίου στις 5 το πρωί ο στρατηγός Βραχνός, εκτοξεύει επίθεση στις πλαγιές της Βόρειας Πίνδου, µε τον ίδιο τον στρατηγό να διευθύνει τις επιχειρήσεις από τον σταθµό διοικήσεως στον Αι Λιά Επταχωρίου.

 

2 – 8 Νοεµβρίου 1940:

η απόσυρση των Ιταλών

Οι Ιταλοί µετά από τις επιθετικές ενέργειες των Αποσπασµάτων στου Βραχνού, αποσύρονται και οι Έλληνες καταλαµβάνουν συνολικά την πλαγιά της Βόρειας Πίνδου και κατέχουν πλέον την ευρύτερη περιοχή από το Κεράσοβο έως και τη Σαµαρίνα.

Στις 8 Νοεµβρίου η ιταλική  Μεραρχία «Τζούλια» αρχίζει να συµπτύσσεται, καταγράφοντας απίστευτες απώλειες, οπισθοχωρώντας στην Κόνιτσα.

Η υποχώρηση της µεραρχίας ήταν πιο αστραπιαία και κράτησε µόνο πέντε ηµέρες, πολύ µικρότερο διάστηµα από εκείνο της εισβολής.

Στις 18 Νοεµβρίου 1940 ο ιταλός δικτάτορας Μπενίτο Μουσολίνι, σε σύσκεψη αξιωµατούχων του φασιστικού κόµµατος, ανέφερε ότι: «αυτή η µεραρχία Αλπίνων «Τζούλια» που υπέστη τροµακτικές απώλειες, που ετράπηκε σε φυγή που ξεχαρβαλώθηκε ολότελα από τουςΈλληνες…».

Η ελληνική πλευρά και το ΓΕΣ σε έκθεσή του εκφράζονται µε πιο µετριοπαθείς χαρακτηρισµούς για τη µεραρχία «Τζούλια» αναφέροντας ότι: «παρά την αρίστην συγκρότησιν, εκπαίδευσιν και υψηλόν ηθικόν… είχον απωλέσει, µετά από περίπου δέκα ηµέρας από της εισβολής, κατά µέγα µέρος και το ηθικόν των».

Αυτή είναι και η πρώτη ενότητα του ελληνοϊταλικού πολέµου 1940 – 41 που χαρακτηρίζει την ιταλική εισβολή (28/10/1940 έως 13/11/1940) και η οποία θα αποτελέσει την απαρχή αυτού του πολέµου, για την οριστική εκδίωξη του ιταλού εισβολέα από το ελληνικό έδαφος.

Το όνομά σας:
Το email σας:
Θέμα:
Σχόλιο: (μέχρι 1000 χαρακτήρες)


Προσφατα

26.09.17 | Νίκολα Τέσλα, ο «Προμηθέας» του ηλεκτρισμού...

«Οι αυτοκινητοβιομηχανίες μπαίνουν στην πρίζα…», «μέχρι το 2040 το 1/3 των αυτοκινήτων θα κινείται...

26.07.17 | Μαρία-Σίβυλλα Μέριαν, οι μεταμορφώσεις των...

Ποιος είναι άραγε ο συνδετικός κρίκος που ενώνει μια σειρά από ετερόκλητα (σε πρώτη ανάγνωση)...

10.06.17 | Ηπειρώτες κρατούμενοι στις ναζιστικές...

Σε απόσταση 85 περίπου χιλιομέτρων ανατολικά του Βερολίνου, στην πόλη του Βρανδεμβούργου, ...

17.01.17 | Βλάχοι εκτοπισμένοι στον πόλεμο του ‘40

Τον Νοέμβριο του 1940, λίγες μόνο μέρες μετά την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέμου, οι ελληνικές...

10.01.17 | Η Τουρκία σε εμφύλιο πόλεμο και η εμπλοκή...

Η κρίση στη Συρία το 2011 μετατράπηκε την επόμενη χρονιά σε εμφύλιο πόλεμο, ο οποίος με τη σειρά...

25.11.16 | Η Ακροδεξιά στην σύγχρονη Ευρώπη

Στην Ευρώπη του Μεσοπολέμου ο μακροχρόνιος επιθανάτιος ρόγχος της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης σε...

30.08.16 | Ο πόλεμος στη Συρία για την ανεξαρτησία του...

Οι τελευταίες πολεμικές εξελίξεις όπως αυτές καταγράφονται στην εμπόλεμη ζώνη της Συρίας,...

05.07.16 | Από την Πίνδο στα δίκτυα της διεθνούς...

Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΡΑΖΙΤΟΥΛΗΣ ΔΙΗΓΕΙΤΑΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΩΔΗ ΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΔΩΣΙΛΟΓΟΥ ΡΟΥΜΑΝΙΖΟΝΤΑ ΒΛΑΧΟΥ ΣΤΑ...