Σάββατο, 18 Φεβρουαρίου 2017
|

«Η κρίση ανέκοψε την πορεία προς μια πιο ανοιχτή κοινωνία»

Με μια βαλίτσα «φορτωμένη» βραβεία από την Ελλάδα και το εξωτερικό, αλλά και ένα μήνυμα επίκαιρο όσο ποτέ, η σεναριογράφος και σκηνοθέτης Μαρία Ντούζα έρχεται στα Γιάννενα για την προβολή της ταινίας «Το δέντρο και η κούνια».

Για την ταινία, ελληνοσερβικής παραγωγής, η ίδια έχει γράψει ότι πραγματεύεται το πώς αυτές οι μετακινήσεις επηρεάζουν τις οικογενειακές δομές, πώς οι παραδοσιακές αντιλήψεις για το τι σημαίνει πατρίδα και «ανήκω» αλλάζουν στις σύγχρονες συνθήκες μετακίνησης, αλλά και πώς η ελληνική εμπειρία της διασποράς μπορεί να μετατραπεί σε μια νέα -διεθνιστική σχεδόν- αντίληψη του εαυτού μας και των άλλων.

Μιλώντας στον Η.Α., η κ. Ντούζα εκτιμά αν καταφέραμε τελικά να αποδεχθούμε τον «άλλο» και αναφέρεται στις αδυναμίες του κινηματογραφικού «τοπίου» στην Ελλάδα, κάποιες εκ των οποίων την οδήγησαν στη δημιουργία μιας πλατφόρμας, στην οποία σήμερα υπάρχουν δεκάδες σενάρια σεναριογράφων από ολόκληρη την Ευρώπη.

 

 Την Κυριακή θα βρεθείτε στην πόλη των Ιωαννίνων για την προβολή της ταινίας σας «Το δέντρο και η κούνια», μια ταινία που θίγει θέματα όπως η προσφυγιά, η μετανάστευση, αλλά και οι οικογενειακές σχέσεις. Θέματα που σήμερα είναι ίσως ακόμη πιο επίκαιρα σε σχέση με το 2014, όταν προβλήθηκε πρώτη φορά. Ποιο ήταν το έναυσμα και τι θέλατε να αναδείξετε μέσα από αυτή;

Το σενάριο άρχισα να το γράφω πολλά χρόνια πριν το γυρίσω -γύρω στο 2003- αν και το ολοκλήρωσα -ή μάλλον προσάρμοσα- πολύ αργότερα. Το έναυσμα τότε ήταν ο ρατσισμός που δείχναμε απέναντι στους πρώτους μετανάστες που είχαν έρθει στην Ελλάδα, κυρίως από την Αλβανία και τις χώρες του πρώην υπαρκτού σοσιαλισμού, ξεχνώντας πόσες φορές εμείς οι ίδιοι είχαμε υπάρξει πρόσφυγες και μετανάστες σε άλλους τόπους. Αυτό που με ενδιέφερε, ήταν να δείξω, μέσα από μια οικογενειακή ιστορία στην οποία βρίσκει κανείς κάθε τύπο μετακίνησης (προσφυγιά, αποδημία, μετανάστευση), ότι οι άνθρωποι πάντοτε μετακινούνταν, ότι η ιστορία της ανθρωπότητας είναι ιστορία μετακινήσεων. Κάποτε είμαστε εμείς, κάποτε οι άλλοι.

 

Με την εμπειρία των τελευταίων ετών, έχουμε καταφέρει ως χώρα να αποδεχτούμε τις μετακινήσεις, ηθελημένες και μη, και να αποδεχτούμε τον ξένο ουσιαστικά;

Νομίζω ότι σταδιακά η στάση μας απέναντι στους «ξένους» άλλαξε, βελτιώθηκε και καλλιεργήθηκε μια σύγχρονη αντίληψη αποδοχής και σεβασμού του «άλλου» (γενικότερα), που συνέβαλε στην ουσιαστική ενσωμάτωση της δεύτερης γενιάς μεταναστών. Δυστυχώς, η κρίση ανέκοψε αυτή την πορεία προς μια πιο ανοιχτή κοινωνία και δημιούργησε προϋποθέσεις ακριβώς για το αντίθετο, για ρατσισμό και απροκάλυπτο φασισμό που πάντοτε στρέφεται κατά του άλλου, κατά του ξένου και τον στοχοποιεί αποπροσανατολίζοντας με αυτόν τον τρόπο μια φοβισμένη κοινωνία από τα πραγματικά αίτια της κρίσης. Παρόλα αυτά, και παρά το γεγονός ότι αυξάνονται οι ξενοφοβικές και ρατσιστικές φωνές, πιστεύω ότι η πλειονότητα του κόσμου είναι ανεκτική και υποστηρικτική προς τους ξένους (αυτό φάνηκε περίτρανα με τον τρόπο που οι πολίτες –όχι το κράτος– συνέδραμαν και συνεχίζουν να συνδράμουν τους πρόσφυγες).

 

Διάβασα σε συνέντευξή σας ότι δυσκολευτήκατε να βρείτε σενάριο για την ταινία και έτσι αποφασίσατε μόνη σας να γράψετε. Πόσο εύκολη ή δύσκολη ήταν αυτή η διαδικασία; Ήταν αυτό η αιτία για τη δημιουργία της European Scripts Database, της διαδικτυακής πύλης που φιλοξενεί σενάρια, φέρνοντας σε επαφή τους δημιουργούς και καλλιτέχνες μεταξύ τους;

Σεναριογράφοι στην Ελλάδα υπάρχουν πολλοί και καλοί. Κανάλια επικοινωνίας μεταξύ αυτών και των σκηνοθετών δεν υπάρχουν. Και έτσι, εάν δεν έχεις φίλο ή φίλη σεναριογράφο, δεν υπάρχει τρόπος να συνεργαστείς με κάποιον και είσαι υποχρεωμένος να γράψεις το δικό σου σενάριο. Διότι δε συμβαίνει εδώ αυτό που συμβαίνει σε ανεπτυγμένες κινηματογραφίες (όπως στη Βρετανία, στη Γαλλία, για να μη μιλήσουμε για την Αμερική), όπου όλα ξεκινούν από τον παραγωγό. Κανονικά, ο παραγωγός βρίσκει ένα σενάριο και το αναθέτει σε έναν σκηνοθέτη, ο παραγωγός δημιουργεί την ομάδα έργου. Εδώ –επειδή είναι τέτοιος ο αγώνας να γίνει μια ταινία μεγάλου μήκους και η επισφάλεια του εγχειρήματος τεράστια– όλα ξεκινούν από τον σκηνοθέτη που έχει το «πάθος» (ή τον ‘κάλο’ αν προτιμάτε) να κάνει την ταινία. Όταν ήρθα από την Αγγλία, όπου σπούδασα σκηνοθεσία, και έδειξα σε όλους τους παραγωγούς που υπήρχαν τότε, τις έξι μικρού μήκους που είχα κάνει εκεί, η αντίδραση όλων ήταν η ίδια: «Έχεις κανένα σενάριο;» Κατάλαβα, λοιπόν, ότι έπρεπε να «βρω» ένα σενάριο. Μην έχοντας φίλους σεναριογράφους, αλλά ούτε και χρήματα για να πληρώσω κάποιον επαγγελματία, ένιωθα χαμένη. Άρχισα, λοιπόν, να γράφω, συμμετέχοντας στα εργαστήρια σεναρίου του Μεσογειακού Κινηματογραφικού Ινστιτούτου (MFI) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που γίνεται στην Ελλάδα. Η διαδικασία ήταν πολύ δύσκολη και μού πήρε χρόνια να καταλάβω τον μηχανισμό συγγραφής σεναρίου. Σας διαβεβαιώνω ότι πρόκειται για μια πολύ ιδιόμορφη, σύνθετη και δύσκολη γραφή. Για αρκετό καιρό δεν ήμουν καθόλου σίγουρη ότι θα τα καταφέρω. Για τον λόγο αυτό, παράλληλα, σχεδίασα και έστησα (με χρήματα του υπουργείου Ανάπτυξης) την ιστοσελίδα παρουσίασης και διακίνησης σεναρίων www.europeanscripts.net (European Script Data Base), ελπίζοντας να βρω κάποιο έτοιμο σενάριο. Όταν τελικά άρχισαν να «ανεβαίνουν» σενάρια στο esdb, το δικό μου είχε ολοκληρωθεί και λάβει χρηματοδότηση, και είχε ήδη μπει στο στάδιο της προεργασίας. Έτσι, εγώ δεν αξιοποίησα τότε την πλατφόρμα. Όμως, αυτή τη στιγμή νομίζω έχει πάνω από 50 σενάρια από όλη την Ευρώπη κι ελπίζω να φανεί χρήσιμη σε μένα και σε άλλους στο μέλλον.

 

Η κινηματογραφική παραγωγή στην Ελλάδα είναι περιορισμένη, με «φωτεινές», αλλά ελάχιστες εξαιρέσεις. Τι φταίει και τι θεωρείτε πως χρειάζεται για να μπορέσουν νέοι καλλιτέχνες να υλοποιήσουν τις ιδέες τους;

Με δεδομένο ότι χρειάζονται χρήματα, γιατί ο κινηματογράφος είναι ακριβή υπόθεση, για μένα χρειάζεται πρωτίστως πολιτιστική πολιτική και θέληση αυτής της κοινωνίας να προβάλει τον εαυτό της, την ιστορία της, την κουλτούρα της και τις αξίες της προς τα έξω, με ειλικρίνεια και σοβαρότητα. Καλές οι αφηγηματικές ακροβασίες και οι παιγνιώδεις δημιουργίες για τα φεστιβάλ (όπως θα λέγαμε κάποτε για τα πανηγύρια), όμως σε μια χώρα που ο κινηματογράφος γίνεται με κρατική χρηματοδότηση, οι δημιουργοί θα πρέπει να αντιληφθούν την ευθύνη που έχουν να παραδώσουν στο ελληνικό και διεθνές κοινό ένα έργο σωστά πραγματωμένο, έντιμο και ουσιώδες. Νομίζω, δηλαδή, ότι πρέπει κάποτε να αποφασίσουμε ότι τις ταινίες τις κάνουμε για να τις δει ο κόσμος, το ευρύ κοινό, το οποίο -ας μην το υποτιμάμε- είναι εξαιρετικά εκπαιδευμένο στον καλό κινηματογράφο και έχει αξιώσεις. Ταυτόχρονα, πρέπει να υπάρχει ευνοϊκό νομικό πλαίσιο, παιδεία (ανεξάρτητη Σχολή Κινηματογράφου) και έξυπνη πολιτική που να ενθαρρύνει τη συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών στην παραγωγή, αφού τα χρήματα που απαιτούνται είναι πραγματικά πάρα πολλά. Εν ολίγοις, χρειάζεται κι εδώ, όπως παντού, οργάνωση και επαγγελματισμός. Κι επειδή με ρωτάτε για τους νέους καλλιτέχνες, θα πω ότι πέρα από το ταλέντο που τυχόν έχουν, χρειάζεται ειλικρίνεια, γνώση, σκληρή δουλειά, καλλιτεχνική αυτάρκεια και ταπεινότητα.

 

Είστε έτοιμη για την επόμενη ταινία;

Ετοιμότατη. Υπάρχει σενάριο, υπάρχει όραμα, υπάρχουν συνοδοιπόροι. Αρκεί να έρθουν τα χρήματα!

 

 

Info

Η ταινία «Το Δέντρο και η Κούνια» θα προβληθεί αύριο Κυριακή, στις 8.30 το βράδυ, στον πολιτιστικό πολυχώρο «Δ. Χατζής», με είσοδο ελεύθερη. Εμπνευσμένη από ένα πραγματικό περιστατικό, «Το Δέντρο και η Κούνια» είναι μια ιστορία οικογενειακής συμφιλίωσης, που αφηγείται πώς τα μέλη μιας οικογένειας, για χρόνια χωρισμένα, ξαναβρίσκονται ένα Πάσχα, κάτω από την πατρογονική στέγη, σε μια συνάντηση η οποία θα έχει, για τον καθένα από τους χαρακτήρες, απροσδόκητες συνέπειες.

Πρωταγωνιστούν οι Μυρτώ Αλικάκη, Ηλίας Λογοθέτης, John Bicknell, Ίρις Μήττα, Mirjanna Karanovic και Ελένη Κουλέτση.

 

5 / 5 (1 Ψήφοι)
Το όνομά σας:
Το email σας:
Θέμα:
Σχόλιο: (μέχρι 1000 χαρακτήρες)


Προσφατα

06.12.16 | Στις μνήμες μπορείς να πατήσεις για να...

Λίγες ώρες πριν την παρουσίαση του βιβλίου του στα Γιάννενα, ο Βαγγέλης Σιαφάκας μίλησε στον «Η.Α.»...

02.12.16 | «Ξεχάσαμε τα οράματα της Ευρώπης»

Τη Δευτέρα το βράδυ το βράδυ στις 28 Νοεµβρίου ο Σύλλογος Φιλίας Ελλάδας-Ιταλίας και ο Όµιλος...

02.09.16 | «Το κοινό των Ιωανίνων δεν είναι επαρχιώτικο»

Το φετινό καλοκαίρι, ένα καινοτόμο δρώμενο, μια ξεχωριστή σύνθεση επτά τραγωδιών ανέβηκε στην...

11.08.16 | Η αφήγηση για το νησί που ξεχώρισε

Η αρχιτεκτονική, μητέρα των τεχνών, «βλέπει» ένα κτίριο εκεί που όλοι κοιτάζουν ένα σωρό από...

19.01.16 | Ο πολιτισμός είναι επικοινωνία, σχέση βαθιά...

Πάει καιρός που κάναμε ετούτη την κουβέντα με την κυρία Στρατσάνη. Το θέμα μας ο Πολιτισμός. Τα...

26.01.13 | «Είμαι εδώ στην Αθήνα και η ψυχή μου κι ο...

Σκοπός ζωής ήταν για τον Κώστα Μαλάμο η δημιουργία Πινακοθήκης στα Γιάννενα. Σαράντα χρόνια και δεν...

15.12.12 | Χρειάζομαι Ψυχανάλυση;

Διηγήματα Ψ, από τις εκδόσεις Κοντύλι, είναι το βιβλίο του Γιάννη Βαϊτσαρά που θα παρουσιάσει στις...

31.10.12 | Οι «λίγοι» και το σπουδαίο ιστορικό μήνυμά...

Αν πληκτρολογήσεις τη λέξη «Ιoannina» στον κατάλογο της Βρετανικής Βιβλιοθήκης στο Λονδίνο, το...