Τρίτη, 17 Απριλίου 2018
|

Η ιστορική μνήμη

Ο αέρας φυσά δαιμονισμένα και το κύμα φοβερίζει. Δεν αισθανόμαστε αρκετά ασφαλείς μέσα σε ένα καράβι, που πλέει ανοιχτά στο πέλαγος και τρέμει και κουνιέται συνεχώς. Έχουμε περάσει τον Κάβο Ντόρο, όπου και φουρτούνα να μην έχει, το καράβι θα κουνήσει λιγάκι. Είμαστε περίπου στα δέκα ναυτικά μίλια από τον προορισμό μας, την πρωτεύουσα των Κυκλάδων. Ποιο είναι αυτό το νησί δίπλα μας και γιατί δεν το έχουμε εντοπίσει ποτέ, ταξιδεύοντας προς Σύρο τόσα χρόνια; Ώσπου να το συνειδητοποιήσουμε, το καράβι έχει ήδη αλλάξει πορεία, λόγω καιρικών συνθηκών, κι αυτό θα το μάθουμε στο τέλος του ταξιδιού. Μπροστά μας ένα ακατοίκητο σήμερα νησί, με κάποια οικήματα-φαντάσματα, που μοιάζουν μέσα στο σκοτάδι με λευκά αιγαιοπελαγίτικα σπιτάκια. Κι όμως, δεν είναι, παρά κτίρια, ίδια με κείνα στα ναζιστικά στρατόπεδα. Δεν είναι άλλα από τις διαβόητες φυλακές, τα κολαστήρια της Γυάρου. Είναι η Γυάρος, στην οποία επικρατούν σήμερα συνθήκες εγκατάλειψης και αίσθημα φόβου. Τελικά, η διατήρηση της ιστορικής μνήμης δεν είναι εύκολη υπόθεση.

Η τέχνη δρα σαν καταλύτης

Μια συγκυρία είναι αυτή εδώ. Δυο μέρες μετά από την άφιξή μου στη Σύρο, κρατώ στα χέρια μου την επανέκδοση -μετά από 30 χρόνια- ενός ογκώδους πονήματος, που φέρνει τον τίτλο «Συριανά Γράμματα» και ολόκληρο αυτό το τεύχος του είναι αφιερωμένο στη Γυάρο. Το βιβλίο, έργο ενός συριανού, του Δημήτρη Βαρθαλίτη, δεν αρκεί μόνο να το διαβάσει κανείς, αλλά να εντρυφήσει πάνω σ’ αυτό. Να μελετήσει τις εικόνες του, που είναι έργα καλλιτεχνών- εξόριστων ανθρώπων για τις ιδέες τους στις φυλακές του νησιού- και να εμπεδώσει καλά μέσα του τη φράση και τον συμβολισμό της: «Όταν η τέχνη δρα σαν καταλύτης στον βασανισμό του σώματος και της ψυχής και ως μέσον για την ενσάρκωση της μνήμης…». Να διαβάσει την ιστορία της γιατρού, υποψήφιας για το Νόμπελ ειρήνης, Μαρίας Πίνιου-Καλλή, που αντί για την ειδικότητά της στο εξωτερικό τον Απρίλη του ‘67, βρέθηκε στο νησί της εξορίας μόλις 23 χρονών κορίτσι, γιατί ο πατέρας της ήταν κομμουνιστής. Κι εμείς αναγνωρίζουμε τον κυρ Αντώνη, που πήγαινε τρόφιμα στο νησί κι έλεγε στον επίλογό του: «Γράψε κι αυτό, πως ακόμη κι ο αέρας και το θυμάρι στα Γιούρα μύριζε αίμα».

Οι αετοί της Γυάρου

Και μια ιστορία με συμβολισμούς, όπως τη διηγήθηκε ο Σιδερής, που είχε πατρίδα του τη Γυάρο: «Πλησιάζει Πάσχα. Ξαφνικά ένας αετός ορμά και με τα γαμψά του νύχια γαντζώνει ένα νεογέννητο αρνάκι και χάνεται μες στα κρημνώδη βράχια.
-Πατέρα τρέχω να σου φέρω το τουφέκι, του λέω.
-Όχι γιόκα μου. Στα Γιούρα ζούνε μόνον αετοί».

Πνοή οράματος

Όταν λείπεις μέρες από την πόλη, χάνεσαι. Ίσως καμιά φορά η απουσία αυτή να σημαίνει και μια εθελουσία έξοδο για μια ανάσα από τα καθημερινά που βαραίνουν. Μέσα από ένα ευχαριστήριο πένθους, μαθαίνουμε για το χαμό του. Έφυγε τη δεύτερη ημέρα του Πάσχα, μας λένε οι άνθρωποί του. Μιλούμε για τον Σάκη Τσουκανέλη. Να τον παρομοιάσουμε με αετό κι εκείνον, έτσι ευθυτενής που ήταν, έτσι μεγάλο που ήταν το εκτόπισμά του, σαν τον συναντούσες στους δρόμους της πόλης, στα γήπεδα, στις πορείες, στις εκδηλώσεις για θέματα πολιτικής που αφορούσαν τα Γιάννενα; Να τον πούμε αγωνιστή από το δικό του μετερίζι; Μια σελίδα του αφιέρωσε ο αθλητικός Ηπειρωτικός Αγών. Κι εμείς κρατάμε μια μικρή στιγμή, τόση δα μικρή, όσο ένας αναστεναγμός. Κρατάμε την τελευταία κουβέντα του Σάκη, όρθιοι κι οι δυο στην οδό Μιχαήλ Αγγέλου: «Κράτα γερά», μου λέει. «Θα βρούμε εμείς πνοή οράματος και πάλι». Καλό ταξίδι στον γιατρό κι υπομονή στους δικούς του ανθρώπους.

Ανάσταση με καθυστέρηση

Ο κόσμος θέλει να επικοινωνήσει τα παράπονά του. Τόσα πολλά μέσα σε τόσες λίγες ώρες μας μεταφέρουν οι αναγνώστες. Κυριακή του άπιστου Θωμά κι ο πιστός «Θωμάς», ο ιερέας της εκκλησίας της Αγίας Μαρίνας Δημήτριος Μακρής, ζητά συγνώμη από το ποίμνιό του, γιατί, καθώς έγινε γνωστό, σταμάτησε στη μέση το Ευαγγέλιο την ώρα της Ανάστασης, για να κάνει παρατηρήσεις στους πιστούς, που κάθε άλλο παρά πιστοί ήταν εκείνη την ιερή στιγμή. Κι ενώ όλες οι εκκλησίες της πόλης με τις καμπάνες τους σήμαναν την Ανάσταση του Κυρίου, η Αγία Μαρίνα αργούσε. «Ραγιάδες και γκιαούρηδες» αποτελούσαν το χριστεπώνυμο πλήθος της δικής μας, της αγαπημένης εκκλησίας. Δίκιο μπορεί να έχει ο ιερωμένος για τα μουρμουρητά, τη φασαρία και την ανευλάβεια, δίκιο και για τα βαρελότα, τις κροτίδες, που κάθε άλλο, παρά θρησκευτικό συναίσθημα υποδηλώνουν. Αλλά αντί να τους διαολοστείλει τους ενορίτες- πράγμα ανεπίτρεπτο στον οίκο του θεού- είπε τους ανωτέρω χαρακτηρισμούς. Συγχωρητέος…

Δρομολόγιο express
Τα εύσημα πρέπει να πάρει ο οδηγός του λεωφορείου του ΚΤΕΛ, που εκτελούσε το ταχύ δρομολόγιο ώρα 1 το μεσημέρι της Παρασκευής. Ευγενής, ευπροσήγορος, προσεκτικός και, κυρίως, υπομονετικός. Μόνο οι επιβάτες του λεωφορείου του ήταν αντίθετοι στους χαρακτηρισμούς, που έφερε ο οδηγός ως άτομο, αλλά και ως επαγγελματίας. Ενώ το συγκεκριμένο δρομολόγιο καθορίστηκε ως exress χωρίς στάσεις, έπεσαν όλοι πάνω του και ζητούσαν στάσεις έξω από το σπίτι τους. Για μια στιγμή υπέκυψε ο άνθρωπος, αφού ανοίχτηκε το κουτί της Πανδώρας με αιτήματα από τους επιβάτες και είπε λίγο προβληματισμένος: «Αν δεν έχετε αντίρρηση, να κάνουμε στάση στα ΤΕΙ». Ευθύς αμέσως μια μοναδική φωνή διαμαρτυρίας απέτρεψε τις στάσεις σε ένα-υποτίθεται-ταχύ δρομολόγιο.
Πάει η σκόνη σύννεφο
Η πρώτη μας επαφή με την Καλούτσιανη την Κυριακή μας γέμισε σκόνη. Και δεν είναι μόνο αυτή της Αφρικής, που μας επισκέπτεται τελευταία συχνά, είναι και η σκόνη σε όλη τη διάρκεια του δρόμου από το Τζαμί ως τα Πλατανάκια. Ανεπίβλεπτα είναι τα έργα ύδρευσης, που ξεκίνησαν εδώ και λίγο καιρό και αργούν να περατωθούν, καθώς προχωρούν με… ρυθμό χελώνας. Λακκούβες παντού, γκάπα-γκούπα τα αυτοκίνητα να χτυπάνε πάνω τους κι οι περίοικοι να εύχονται να μην κατοικούσαν στην περιοχή. Εμείς πάντως ευχόμαστε να λήξουν οι ταλαιπωρίες και του δρόμου και των κατοίκων του.

Το όνομά σας:
Το email σας:
Θέμα:
Σχόλιο: (μέχρι 1000 χαρακτήρες)


Προσφατα

22.09.18 | Η Τέχνη μέσα από παιδιά κι ενήλικες

Τα εγκαίνια της έκθεσης των μαθητών του Εικαστικού Εργαστηρίου έγιναν την Πέμπτη το βράδυ στο...

21.09.18 | Είναι σίγουρο;

Κατά πολύ έχει αυξήσει το τελευταίο διάστημα τη συχνότητα των δημόσιων παρεμβάσεών του ο πρόεδρος...

20.09.18 | Αντίο Φίλε

Έφυγε ήσυχα, όπως άλλωστε ήσυχη υπήρξε η ζωή του. Ο Λεωνίδας Δερβέντζας, γεωπόνος, πρώην Τεχνικός...

19.09.18 | Η παρουσίαση του κ. Συνολάκη…

Την περασμένη εβδομάδα η ΝΔ διοργάνωσε μια εκδήλωση στην Αθήνα με καλεσμένο τον ακαδημαϊκό...

18.09.18 | Με τον λόγο και το έργο;

Συνέπεσε -κι όχι επί τούτου- να βρεθούμε στη Θεσσαλονίκη με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Μόνο που...

15.09.18 | Η διάβαση της Φρόντζου

Μαζί με τις ευχές για καλή σχολική χρονιά, τις αγορές των τετραδίων «που ζήτησε η κυρία» και τα...

14.09.18 | Οδηγός για τις διαδρομές

Σίγουρα η Ήπειρος ή το «Διάζωμα» δεν είναι οι πρώτοι, που είχαν την ιδέα των πολιτιστικών...

13.09.18 | Κατά λάθος

Δεν είναι ο μόνος -δυστυχώς- που πλήρωσε δυο φορές τον λογαριασμό της ΔΕΗ ο πατέρας παλιάς...