Την Πέμπτη και την Παρασκευή διοργανώθηκε στο Ζάππειο συνδιάσκεψη με θέμα την εθνική πολιτική για τις βιβλιοθήκες. Η συνδιάσκεψη είχε και τοπικό ενδιαφέρον. Όχι μόνο γιατί τις τύχες των βιβλιοθηκών χειρίζεται ο Γιώργος Ζάχος, διευθυντής της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και ταυτόχρονα Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών. Στα Γιάννενα έχουμε μία δημόσια βιβλιοθήκη, τη «Ζωσιμαία», ενώ επίσης στο νομό υπάρχει και η βιβλιοθήκη της Κόνιτσας. Ασφαλώς και πρέπει να υπολογίσουμε και τη βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Χθες παρουσιάσαμε τα προβλήματα που καλείται να αντιμετωπίσει το ελληνικό κράτος για τη συντήρηση και ανάπτυξη των βιβλιοθηκών. (Διαβάστε εδώ το σχετικό ρεπορτάζ).

Ο Δημήτρης Γιογλής, είναι υπάλληλος στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη της Κόνιτσας. Εδώ και δύο χρόνια εργάζεται με απόσπαση στη διεύθυνση βιβλιοθηκών και γενικών αρχείων του υπουργείου Παιδείας. Βρίσκεται στον Φορέα που εποπτεύει τις 47 δημόσιες βιβλιοθήκες της χώρας και μεταφέρει την πραγματική εικόνα στον «Η.Α.». Ελλείψεις προσωπικού, αναξιοποίητος εξοπλισμός, αλλά και αδιαφορία από τις τοπικές κοινωνίες.

Οι περισσότεροι φανταζόμαστε τις βιβλιοθήκες ως χώρους που δανείζουν βιβλία και επομένως δεν έχουν ούτε μεγάλα έξοδα, ούτε ιδιαίτερη ανάγκη για κονδύλια.
Εδώ και αρκετά χρόνια έχει ξεκινήσει ένας μετασχηματισμός των βιβλιοθηκών ο οποίος βασίζεται κυρίως στις ανάγκες του αναγνωστικού κοινού. Η βιβλιοθήκη έχει πάψει πλέον να είναι μόνο δανειστικό κέντρο. Είναι ένας χώρος πληροφόρησης ο οποίος εκ των πραγμάτων έχει ενσωματώσει τις νέες τεχνολογίες, το διαδίκτυο και το πιο σημαντικό: τις ψηφιακές βάσεις δεδομένων. Ήδη έχουμε ψηφιοποιήσει 16 εκατομμύρια σελίδες. Βρισκόμαστε στη φάση του τελικού ελέγχου και σύντομα το υλικό θα ανέβει στη Europeana, στην ευρωπαϊκή βιβλιοθήκη.

Με ποιον τρόπο βλέπει ο επισκέπτης τον μετασχηματισμό που περιγράφετε;
Οι 29 από τις 47 βιβλιοθήκες έχουν κέντρα πληροφόρησης με δέκα ή δώδεκα υπολογιστές για το κοινό. Η Ζωσιμαία Βιβλιοθήκη -όπως και άλλες βιβλιοθήκες στην Ελλάδα- έχει 3 υπολογιστές για άτομα με αναπηρίες, προβλήματα όρασης κ.λπ. Υπάρχει επίσης στις βιβλιοθήκες ένας εντυπωσιακός εξοπλισμός με ειδικούς εκτυπωτές για τους τυφλούς, συστήματα laser κατάλληλα για όσους έχουν κινητικά προβλήματα. Μπορεί για παράδειγμα κάποιος χρήστης να κουνάει το ποντίκι με το κεφάλι του και να χρησιμοποιεί με αυτόν τον τρόπο τον υπολογιστή.

Αυτόν τον εξοπλισμό τον αξιοποιούν οι βιβλιοθήκες;
Όχι. Δυστυχώς στις περισσότερες βιβλιοθήκες έχει μείνει αναξιοποίητος. Δεν έχουν ενημερωθεί οι σύλλογοι τυφλών, ούτε οι υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας των νομών και των δήμων. Υπάρχει επίσης έλλειψη προσωπικού. Θα πρέπει σε κάθε βιβλιοθήκη να απασχολείται ένας εκπαιδευμένος άνθρωπος για να χειρίζεται αυτά τα μηχανήματα.

Ποια ήταν η εμπειρία σας ως εργαζόμενος στη βιβλιοθήκη της Κόνιτσας.
Με το μετασχηματισμό που σας περιέγραφα προηγουμένως, οι βιβλιοθήκες έχουν απορροφήσει σημαντικούς πόρους από την Κοινωνία της Πληροφορίας, αλλά και από τα Επιχειρησιακά Προγράμματα Εκπαίδευσης και Αρχικής Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΕΠΕΑΕΚ). Σε αυτό το πλαίσιο λειτουργούν και οι κινητές βιβλιοθήκες οι οποίες στην Ήπειρο με τα απομονωμένα χωριά μας ενδιαφέρουν ιδιαίτερα. Η πρόσβαση στο βιβλίο για τους ανθρώπους γίνεται μέσα από τις κινητές βιβλιοθήκες ή από το Πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι». Εμείς στην Κόνιτσα στέλναμε βιβλία σε ηλικιωμένους μέσα από το συγκεκριμένο πρόγραμμα. Συνεργαστήκαμε επίσης με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, τον Βασίλη Νιτσιάκο και το Summer School που μας βοήθησε να μπούμε σε καινούρια μονοπάτια γνώσης. Οι πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες είναι οργανωμένες. Έχοντας λοιπόν στην Κόνιτσα για τρεις εβδομάδες μεταπτυχιακούς φοιτητές από τα βαλκανικά πανεπιστήμια, αλλά και καθηγητές από όλο τον κόσμο που δίδασκαν στο σεμινάριο, ήμασταν αναγκασμένοι να ανεβάσουμε το επίπεδο μας. Μας λείπει όμως το προσωπικό. Πρόσφατα έφυγε μία βιβλιοθηκονόμος από την Κόνιτσα και δεν έχει αντικατασταθεί.

Στα Γιάννενα η κατάσταση πώς είναι;
Πολύ καλύτερη. Είναι φυσικά μία μεγάλη βιβλιοθήκη με πάνω από 150.000 τίτλους που απευθύνεται σε μία μεγάλη πόλη.

Είναι συνδεδεμένες οι βιβλιοθήκες -μικρές ή μεγάλες- με τη ζωή των πόλεων;
Αυτό είναι ακριβώς το πρόβλημα. Και εκεί είναι που χρειαζόμαστε νέους ανθρώπους. Η στελέχωση των βιβλιοθηκών βρίσκεται σήμερα στο 20% περίπου. Είναι απαράδεκτο, αλλά τα τρία πανεπιστημιακά τμήματα βιβλιοθηκονομίας στην Ελλάδα έχουν το μεγαλύτερο ποσοστό ανέργων. Ενώ λοιπόν είναι νέα παιδιά με θέληση και γνώσεις, δυστυχώς δεν μπορούμε να τους αξιοποιήσουμε. Το ποσοστό πρέπει ανέβει στο 50% των οργανικών θέσεων των βιβλιοθηκών με βιβλιοθηκονόμους, πληροφορικάριους, εκπαιδευτικούς. Ιδίως οι τελευταίοι είναι απαραίτητοι για να λειτουργήσει το πρόγραμμα «Δια Βίου Μάθηση». Αυτή τη στιγμή είμαστε σε ικανοποιητικό βαθμό μόνο από πλευράς εξοπλισμού και hardware.

Τι συμβαίνει με τις ιδιωτικές βιβλιοθήκες σε σπίτια του νομού Ιωαννίνων; Πού καταλήγουν βιβλία για τα οποία δεν ενδιαφέρονται συγγενείς ή κληρονόμοι κ.λπ.;
Είναι πολύ άσχημο, αλλά συμβαίνει στην περιοχή μας όταν κλείνει ένα σπίτι τα βιβλία να καταλήγουν να γίνουν προσάναμμα. Την ίδια στιγμή υπάρχει μεγάλος αρχειακός πλούτος στην περιοχή μας. Είχαμε βρει ένα διαβατήριο που ήταν γραμμένο το μισό στη γαλλική επί εποχής Αλή Πασά και το άλλο μισό στα τούρκικα με αραβική γραφή, πριν το ’22 δηλαδή που οι Τούρκοι άρχισαν να χρησιμοποιούν τη λατινική γραφή. Είχε επίσης δημιουργηθεί ένα όργανο για να καταγραφούν οι βιβλιοθήκες στην περιοχή μας. Αυτό θα στεγαζόταν μέσα στα Γενικά Αρχεία του Κράτους. Έχουμε πλούτο στα Γιάννενα και πρέπει να τον αξιοποιήσουμε.


Φτιάχνοντας ελληνική βιβλιοθήκη στην Πρεμετή

Ο κ. Γιογλής περιγράφει στον «Η.Α.» το φιλόδοξο, αλλά δυστυχώς στάσιμο και εγκαταλειμμένο πρόγραμμα συνεργασίας της δημόσιας βιβλιοθήκης Κόνιτσας με τη δημοτική βιβλιοθήκη Πρεμετής στην Αλβανία.
«Το 2008 η δημόσια βιβλιοθήκη της Κόνιτσας είχε υπογράψει πρωτόκολλο συνεργασίας με τη δημοτική βιβλιοθήκη Πρεμετής. Εκεί το 60% του πληθυσμού είναι χριστιανοί ορθόδοξοι. Το 35% μιλάει άπταιστα ελληνικά και άλλο ένα 30% έχει γνώσεις ελληνικών. Σε μία πόλη 12.000 κατοίκων στείλαμε βιβλία, αγοράσαμε υπολογιστές με τη βοήθεια της Αγροτικής Τράπεζας. Ακόμη και εμείς δώσαμε παλιά μοντέλα υπολογιστών. Αξιοποιήσαμε επίσης το δορυφορικό ίντερνετ του δημαρχείου της Πρεμετής. Στόχος ήταν να καθιερωθούν στην πόλη μαθήματα ελληνικής γλώσσας. Το πρόγραμμα δυστυχώς δεν προχώρησε. Με την πρώτη ευκαιρία, μόλις πάει ένας βιβλιοθηκονόμος στην Κόνιτσα, ελπίζω να μπορέσουμε να προχωρήσουμε ξανά.