Ωστόσο, το γεγονός ότι ο κόσμος κάθεται ακόμη έξω βοηθάει στο… κάπνισμα, καθώς ο νόμος αφορά τους εσωτερικούς χώρους μόνο. Επίσης, η πρώτη περίοδος της απαγόρευσης είναι «μεταβατική» οπότε, ακόμη και αν βρεθούν παραβάτες μάλλον θα τη γλιτώσουν όσο διαρκεί ο Σεπτέμβριος. Οι πρώτοι έλεγχοι που έγιναν σε καφετέριες της πόλης, πέρασαν «αναίμακτοι». Επίσης, στο ΙΚΑ όσοι καπνιστές περίμεναν στις ουρές, στον πρώτο όροφο του κτιρίου, βγήκαν στο μπαλκόνι για ένα τσιγάρο, πράγμα όμως που απαγορεύεται επίσης βάσει του νόμου.

Οι μαγαζάτορες πάντως δεν ατενίζουν με ιδιαίτερη αισιοδοξία το άμεσο μέλλον, δηλαδή μόλις σφίξουν τα κρύα και αποσυρθούν τα «τραπεζάκια έξω». Ο νόμος Ξενογιαννακοπούλου είναι σαφώς πιο αυστηρός από το νόμο Αβραμόπουλου που δεν εφαρμόστηκε ποτέ, ούτως ή άλλως. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι «πιάνει» και τους στεγασμένους χώρους μπροστά από τα καταστήματα, όπου με τα περσινά δεδομένα το κάπνισμα επιτρεπόταν γιατί θεωρούνταν… εξωτερικοί χώροι. Τώρα όμως ο νόμος ορίζει ότι εξωτερικός χώρος, είναι εκείνος που έχει τουλάχιστον δύο πλευρές ανοιχτές. Κάτι τέτοιο φυσικά δεν συμβαίνει στις μόνιμες κατασκευές που υπάρχουν σε αρκετά καταστήματα της πόλης και επιπλέον, δεν… νοείται καν όταν πιάσει ο γιαννιώτικος χειμώνας. Καταστηματάρχες της πόλης εκτιμούσαν χθες ότι θα έχουν μείωση κατά 15%-20% στην πελατεία, κυρίως γιατί πιστεύουν ότι οι καπνιστές, θα κάθονται λιγότερο στα μαγαζιά. Από την άλλη, πελάτες συζητούσαν χθες σε καφετέρια της πόλης ότι «δεν γίνεται να πληρώνουμε τον καφέ 3,5 ευρώ και να μην καπνίζουμε».

Από την άλλη όμως, υπάρχουν και οι εταιρίες που προτείνουν ήδη… λύσεις με διάφορες κατασκευές, με φυλλάδια και διαφημιστικά mail να προωθούν τα προϊόντα τους ελπίζοντας ότι οι δικές τους δουλειές, θα ανοίξουν.

Οκτώ ερωτήσεις και απαντήσεις για το νόμο

Τι προβλέπει ακριβώς όμως ο αντικαπνιστικός νόμος; Το υπουργείο Υγείας έδωσε χθες ένα «faq», απαντήσεις δηλαδή σε οκτώ τυπικές ερωτήσεις, τις εξής:

Πώς θα πιστοποιείται μία παράβαση; Πρέπει ο ελεγκτής να τη δει ο ίδιος ή μπορεί κάποιος τρίτος να την καταγγείλει;

Στον τηλεφωνικό αριθμό 1142 μπορεί κάποιος να δίνει πληροφορίες για χώρους, ή άτομα, που κατ' επανάληψη παραβαίνουν το νέο αντικαπνιστικό νόμο. Οι έλεγχοι είναι δύο ειδών. Κάποιοι θα γίνονται με στόχο να εντοπίσουν παραβάτες, οι οποίοι θα κληθούν επιτόπου από τους ελεγκτές να σβήσουν το τσιγάρο τους και να παραλάβουν την κλήση. Κάποιοι άλλοι θα γίνονται ύστερα από καταγγελίες, σε ανύποπτο χρόνο. Δεν μπορούν να επιβληθούν πρόστιμα που βασίζονται μόνον σε προφορικές καταγγελίες. Οι ελεγκτές θα πρέπει να διαπιστώνουν με τα μάτια τους την παράβαση.

Ποιος χώρος είναι εξωτερικός, σύμφωνα με τον νέο νόμο, και συνεπώς επιτρέπεται σ’ αυτόν το κάπνισμα;

Εξωτερικός χώρος είναι αυτός, που έχει τουλάχιστον δύο πλευρές του ανοιχτές. Δεν είναι για παράδειγμα εξωτερικός χώρος ένα μπαρ με τέσσερις πλευρές κλειστές, παρότι δεν έχει σκεπή. Τα καπνιστήρια κάθε μορφής καταργούνται εάν βρίσκονται στο εσωτερικό του κτηρίου. Τα μπαλκόνια και οι ταράτσες δεν θεωρούνται εξωτερικοί χώροι, άρα το κάπνισμα απαγορεύεται και σ' αυτά. Κάποιος μπορεί να καπνίζει μόνον έξω από το κτήριο. Παρά τις εντολές αυτές, οι υπεύθυνοι για την εφαρμογή του νόμου θα παρακολουθήσουν τους επόμενους μήνες τις συμπεριφορές των καπνιστών, θα λάβουν υπόψη τις κλιματολογικές συνθήκες στη χώρα μας και ίσως αναθεωρήσουν με στόχο βελτιώσεις του νόμου.

Με ποιον τρόπο θα εισπράττονται τα πρόστιμα και πού θα πηγαίνουν τα χρήματα αυτά;

Τα πρόστιμα θα καταγράφονται, όπως συμβαίνει και με άλλες παραβάσεις, και οι παραβάτες θα καλούνται να τα πληρώσουν στις κατά τόπους υπηρεσίες. Αν η εξόφληση γίνεται στις δύο πρώτες εβδομάδες, το πρόστιμο θα είναι μειωμένο κατά 50%. Τα χρήματα αυτά, σε ποσοστό άνω του 80%, θα επιστρέφονται στους ελεκτικούς μηχανισμούς και θα αξιοποιούνται για να καλυφθούν ανάγκες, όπως οι αμοιβές για υπερωρίες και νυχτερινά.

Πώς θα γνωρίζουν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί ποιοι «υποτροπιάζουν»;

Δημιουργείται στο υπουργείο Υγείας ηλεκτρονική βάση δεδομένων για τους παραβάτες, η οποία θα επεκταθεί και στις έδρες των ελεγκτικών μηχανισμών (π.χ. γραφεία Δημοτικής Αστυνομίας). Με τον τρόπο αυτόν οι ελεγκτές θα είναι σε θέση να γνωρίζουν σε ποιους παραβάτες έχουν γίνει συστάσεις, ή έχουν επιβληθεί πρόστιμα κατά το παρελθόν.

Με τι κριτήρια θα επιβάλλονται τα πρόστιμα στους καπνιστές;

Ένας καπνιστής που καπνίζει στο γραφείο του θα τιμωρείται με πρόστιμο 50 ευρώ, αλλά κάποιος που ανάβει τσιγάρο σε χώρους ευαίσθητους για τη δημόσια υγεία, σε ένα νοσοκομείο για παράδειγμα, θα πληρώνει 100 ευρώ. Τα ανώτατα πρόστιμα αφορούν ομάδες επαγγελματιών, όπως οι οδηγοί, οι οποίοι επιτρέπουν τη χρήση καπνού σε μέσα μεταφοράς, για τα οποία φέρουν την ευθύνη. Αν ο καπνιστής δεν συνεργαστεί με τους ελεγκτές, αρνηθεί να σβήσει το τσιγάρο, τους εξυβρίσει ή δεν δεχθεί να παραλάβει την κλήση, ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπος ακόμη και με αυτόφωρο».

Σε ένα χώρο θα τιμωρείται μόνον ο καπνιστής, ή και ο υπεύθυνος διαχείρισης του χώρου;

Εκτός από τον καπνιστή θα τιμωρείται και ο υπεύθυνος του χώρου, ο οποίος μπορεί να είναι ιδιοκτήτης εστιατορίου, διευθυντής τραπεζικού υποκαταστήματος, διοικητής νοσοκομείου κ.α. Μάλιστα, τα πρόστιμα στις περιπτώσεις αυτές θα είναι μεγάλα και θα κυμαίνονται από 500 έως 10.000 ευρώ.

Αν σε έναν χώρο παρατηρούνται συνεχείς υποτροπές, τα πρόστιμα θα αυξάνονται;

Το πρόστιμο διπλασιάζεται ανά υποτροπή, τόσο όσον αφορά τον καπνιστή, όσο και τον υπεύθυνο του χώρου, όπου καταγράφεται η παράβαση.

Πότε και ποια καταστήματα θα σφραγίζονται;

Ο Σεπτέμβριος θα λειτουργήσει ως περίοδος χάριτος για όλους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι παραβάσεις δεν θα καταγράφονται. Μετά την τέταρτη υποτροπή το κατάστημα θα κλείνει για δέκα ημέρες και μετά την πέμπτη, θα κλείνει οριστικά. Σε πρώτη φάση εξαιρούνται ως την 31η Μαϊου 2011 τα καζίνο και τα κέντρα διασκέδασης με ζωντανή μουσική άνω των 300 τ.μ..