Οι ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες δεν εντάχθηκαν στο Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς, ακόμη τουλάχιστον, χρήματα για τις συνδρομές δεν υπάρχουν και αυτό για το οποίο προειδοποιούν εδώ και 1,5 χρόνο οι ακαδημαϊκοί είναι πλέον προ των πυλών. Η πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών (ΣΕΑΒ) Μυρσίνη Κακούρη σε πρόσφατη επιστολή της προς τις μονάδες βιβλιοθηκών σε όλα τα ΑΕΙ και ΤΕΙ της χώρας, αναφέρει ότι ναι μεν η χρηματοδότηση έχει προβλεφθεί στον προϋπολογισμό του 2010 και έχουν ενταχθεί στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, αλλά τα χρήματα καθυστερούν, οι συνδρομές έχουν λήξει και οι εκδότες, παρότι μέχρι τώρα παρείχαν πρόσβαση κατά συνθήκη, περιμένοντας τις πληρωμές, τώρα, με τον ερχομό του 2010 δεν φαίνονται διατεθειμένοι να συνεχίσουν το «βερεσέ». Η κα Κακούρη αναφέρει μεταξύ άλλων στην ενημέρωση προς τις βιβλιοθήκες ότι αφενός, οι εκδότες παρείχαν πρόσβαση και το 2009, παρότι δεν πληρώθηκαν οι συνδρομές, αλλά τώρα «επειδή ήδη  μας έχει παραχωρηθεί πρόσβαση για  δεύτερο χρόνο χωρίς συμβάσεις  και φυσικά χωρίς πληρωμή των οφειλών, τα μηνύματα που δεχόμαστε δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά για το μέλλον της ενημέρωσης από επιστημονικές πηγές. Οι εκδότες δηλώνουν ότι δεν είναι δυνατό να συνεχίσουν την παροχή της πρόσβασης, εφόσον μάλιστα δεν διαφαίνεται ακόμη δυνατότητα καθορισμού συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος για τις πληρωμές». Ήδη ο εκδοτικός οίκος Elsevier έχει ενημερώσει τον ΣΕΑΒ ότι από τον προσεχή Μάρτιο, κόβει την πρόσβαση στις βάσεις ScienceDirect και Scopus. Αν συμβεί το απευκταίο, να κοπεί δηλαδή η πρόσβαση στις επιστημονικές βάσεις δεδομένων, εκδόσεων και άρθρων, θα σημάνει δύο βασικά πράγματα για τα ελληνικά πανεπιστήμια: Το ουσιαστικό, ότι όλοι οι ερευνητές χάνουν το βασικό εποπτικό μέσο της άμεσης παρακολούθησης των αλλαγών και μεταβολών στις επιστήμες και τα αντικείμενά τους. Το ηθικό, ότι είναι πραγματικά απαράδεκτο να συμβαίνει αυτό σε μια οργανωμένη κοινωνία που υποτίθεται ότι στηρίζει την ακαδημαϊκή έρευνα.  Η κα Κακούρη κρούει  τον κώδωνα του κινδύνου τονίζοντας ότι πρώτον, δεν θα μπορέσουν τα ιδρύματα από μόνα τους να ανταποκριθούν οικονομικά (ιδέα που έχει ακουστεί από την προηγούμενη ηγεσία του υπουργείου Παιδείας) δεδομένων και των κακών οικονομικών συνθηκών, δεύτερον ότι εάν χαθούν οι συνδρομές, η ζημιά θα είναι μη αναστρέψιμη.

Με… δανεικούς κωδικούς
Ήδη, το πρόβλημα είναι έντονο και στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων από πέρυσι. Μπορεί μεν να εξασφαλίστηκε η πρόσβαση, έστω και χωρίς να έχουν πληρωθεί συνδρομές σε κάποιες βάσεις δεδομένων, άλλες όμως πιο εξειδικευμένες (και κάποιες εξ αυτών, πιο ακριβές), έκλεισαν για τους έλληνες ερευνητές. Δεν είναι λίγες οι φορές που πέρυσι καθηγητές και μεταπτυχιακοί του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων έψαχναν κάποιο άρθρο με… δανεικούς κωδικούς από συναδέλφους τους από πανεπιστήμια του εξωτερικού. Το διαβόητο «ελληνικό δαιμόνιο» όμως ή καλύτερα ο τρόπος να μπαλώνονται προσωρινά μεγάλα προβλήματα και μετά να διογκώνονται περισσότερο, δεν μπορεί να βοηθήσει άλλο σε αυτή την περίπτωση. Εργαστήρια τομέων στη χημεία, την ιατρική και τη βιοτεχνολογία, ήδη αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα. Ο διευθυντής της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γιώργος Ζάχος, έχει ήδη ενημερώσει τη γιαννιώτικη ακαδημαϊκή κοινότητα για το πρόβλημα και προτείνει, εκτός από την άσκηση πίεσης στο ΥΠΕΠΘ για να πληρωθούν άμεσα οι συνδρομές, την επανεξέταση και το «ξεσκαρτάρισμα» των εκδόσεων στις οποίες είναι συνδρομητές οι βιβλιοθήκες. Το κόστος δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητο, καθώς φτάνει μέχρι και τα 20 εκ. ευρώ το χρόνο! Ο κ. Ζάχος προτείνει ακόμη θεσμοθέτηση φορέα διαχείρισης της πρόσβασης στις βάσεις δεδομένων, καθώς τώρα το θέμα το χειρίζεται η Επιτροπή Ερευνών του ΕΜΠ για όλα τα πανεπιστήμια και στο πλαίσιο των δυνατοτήτων του προϋπολογισμού του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων να συμπληρωθεί η λίστα των περιοδικών της Κεντρικής Βιβλιοθήκης με την ένταξη των απολύτως απαραιτήτων περιοδικών στα οποία διακόπηκε η πρόσβαση.