Τρίτη, 6 Φεβρουαρίου 2018
|
Της Βίκυς Βάββα*

Το τίμημα της αφθονίας

Σύμφωνα με την κλινική ψυχολόγο Madeline Levine, συγγραφέα του βιβλίου «Το τίμημα της αφθονίας» (εκδόσεις Μάρτης), οι έρευνες των τελευταίων ετών δείχνουν ότι τα έξυπνα, φαινομενικά σίγουρα για τον εαυτό τους παιδιά, τα οποία προέρχονται από οικονομικά ευκατάστατες οικογένειες της μεσαίας ή ανώτερης τάξης κι έχουν γονείς που νοιάζονται γι’ αυτά και ασχολούνται με την ανατροφή τους, εκδηλώνουν υψηλότερα ποσοστά κατάθλιψης, άγχους και χρήσης ουσιών σε σύγκριση με παιδιά άλλων κοινωνικοοικονομικών ομάδων

Η πίεση για επιτυχία, η τελειοθηρία και η αναγωγή των υλικών αγαθών σε αξία είναι οι βασικοί λόγοι που συμβάλλουν στα προβλήματα αυτών των παιδιών.
Χαρακτηριστική η περίπτωση της 16χρονης Άλισον, την οποία οι γονείς της «βομβάρδιζαν» επί σειρά ετών με άφθονα υλικά αγαθά και προτείνανε μία βόλτα στα μαγαζιά όταν η ίδια παρουσίαζε μία «πεσμένη» διάθεση. Η ζωή της Άλισον, περιστρέφεται γύρω από το να ικανοποιεί τους άλλους και αξιολογεί τον εαυτό της μέσα από τα μάτια τους. Εμφανίζεται υπάκουη, συνεργάσιμη, συνεπής, δε θυμώνει σχεδόν ποτέ και δεν δημιουργεί κανένα πρόβλημα, μοιάζει με ένα ιδανικό παιδί. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει μέσα της μια εντυπωσιακή απουσία. Μιλάει πολύ, αλλά μοιάζει κενή από ουσία. Κουβεντιάζει για ακριβά ρούχα, αυτοκίνητα και διακοπές αλλά σπανίως για τις εσωτερικές της διαμάχες ή τα όνειρά της. Η ταυτότητά της φαίνεται να προέρχεται αποκλειστικά από τα αντικείμενα που κατέχει και από τους ανθρώπους γύρω της, έχοντας παραμελήσει εντελώς την βασική ίσως προβληματική της εφηβείας, που δεν είναι άλλη από την αυτονομία. Αναδεικνύεται έτσι μία σκοτεινή πλευρά της ευμάρειας, ο υλισμός, δηλαδή ένα σύστημα αξιών που τονίζει τον πλούτο, το φαίνεσθαι και τον καταναλωτισμό, αναστέλλοντας επ’ αόριστον την ομαλή ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του εφήβου προς την κατεύθυνση της συγκρότησης ενός υγιούς εαυτού.
Η αίσθηση πως είμαστε αγαπητοί αποτελεί τον πυρήνα της υγιούς ανάπτυξης του εαυτού μας. Η σωστή ανάπτυξη της αίσθησης εαυτού είναι εξαιρετικά σημαντική γιατί μας παρέχει μια ασφαλή βάση και μια εσωτερική πυξίδα στις δύσκολες στιγμές, όταν η εξωτερική υποστήριξη θα εκλείψει. Αυτό προϋποθέτει σταθερή αγάπη και υποστήριξη από τους γονείς, ενθάρρυνση στην αυτόνομη σκέψη και στη δημιουργία προσωπικών απόψεων και αξιακού συστήματος.
Σύμφωνα με τη συγγραφέα, φαίνεται ότι υπάρχει μια σημαντική μερίδα εφήβων που όλο και διευρύνεται, οι οποίοι, μέσα από τις έντονες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν αναδεικνύουν ένα σύγχρονο πρόβλημα: ότι οι γονείς πιέζουν τα παιδιά τους να είναι εξαιρετικά, ενώ παραμελούν την ίδια τη διαδικασία που διαμορφώνει εξαιρετικά παιδιά – εξαιρετικά υπό την έννοια της διαμόρφωσης ενός αυθεντικού εαυτού. Τα παιδιά που έχουν υγιή εαυτό είναι σε θέση να πάρουν τη ζωή στα χέρια τους, χαρακτηρίζονται από αυτεπάρκεια – πεποίθηση πως μπορούμε να επηρεάσουμε με επιτυχία τον κόσμο μας – και αυτενέργεια – ενεργούμε κατάλληλα προς όφελος των συμφερόντων μας. Μπορούν να ελέγχουν τις παρορμήσεις τους, να είναι γενναιόδωρα και στοργικά, οικοδομούν ένα φιλόξενο και αποτελεσματικό εσωτερικό «σπίτι», στο οποίο καταφεύγουν προκειμένου να αναστοχαστούν και να δράσουν, να επεξεργαστούν και να εμπεριέξουν.
Δύο βασικά χαρακτηριστικά που συμβάλλουν στη διαμόρφωση των παραπάνω χαρακτηριστικών, είναι ο τρόπος που συνδέονται οι γονείς με τα παιδιά τους και η πειθαρχία, οι τρόποι που χρησιμοποιούν οι γονείς για να πετύχουν την επίλυση συγκρούσεων και να καθοδηγήσουν τα παιδιά τους. Στο άλλο άκρο της σταθερής, ασφαλούς σύνδεσης τοποθετούνται ορισμένα από τα τιμήματα που πληρώνουμε στην κουλτούρα της αφθονίας και έχουν να κάνουν με την μη διαθεσιμότητά μας σε σχέση με τα παιδιά – χρονική και ψυχική – λόγω υπερβολικού φόρτου εργασίας, με την υπερεστίαση στην εικόνα της οικογένειας και στην ανάγκη διατήρησης ενός τέλειου, αδιατάρακτου φαίνεσθαι, κάτι που παρεμποδίζει την αυθεντική συσχέτιση, με τη μοναξιά και τις εξαρτητικές σχέσεις, με τις υπερβολικές προσδοκίες, την τελειομανία, τον ανταγωνισμό.
Τα παιδιά χρειάζονται πολλές ευκαιρίες για να φανταστούν και να βρουν τις λεπτομέρειες του μελλοντικού τους εαυτού. Όταν όμως ένα παιδί προσπερνά αυτή τη διαδικασία και υιοθετεί μια προκατασκευασμένη εκδοχή του εαυτού του, καλοδεχούμενη από τους ενήλικες, είναι πολύ πιθανό ότι ως έφηβος θα βρει έναν τρόπο να ξεφύγει από την εισβολή αυτή των ενηλίκων. Ο τρόπος που συνδεόμαστε με τα παιδιά και όχι τόσο τα υλικά αγαθά που τους παρέχουμε, θα καθορίσει την επιτυχή ολοκλήρωση των αναγκαίων διεργασιών προς την απαρτίωση του εαυτού τους…


* Η Βίκυ Βάββα είναι MSc δραματοθεραπεύτριας-συντονίστρια σχολών γονέων-θεατροπαιδαγωγού (www.anoixto-parathiro.blogspot.gr)



Το όνομά σας:
Το email σας:
Θέμα:
Σχόλιο: (μέχρι 1000 χαρακτήρες)


Προσφατα

17.02.18 | Το «μυστήριο της μικρής αρκούδας» στα σχολεία

Με ένα νέο, δυναμικό και διασκεδαστικό πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, το «μυστήριο της...

16.02.18 | Ξετυλίγοντας τη σύγχρονη ιστορία της πόλης

Μία ιδιαίτερη αναδρομή στη νεώτερη ιστορία της πόλης έχουν την ευκαιρία να κάνουν όσοι επισκεφθούν...

15.02.18 | «Οι φύλακες των αφανών»

Μετά την Αθήνα, την Καβάλα, τη Θεσσαλονίκη και τον Πειραιά, η έκθεση φωτογραφίας με θέμα «Εύζωνες /...

14.02.18 | Βραβείο για «Το Ήλεκτρον της Νιότης»

Το 1ο βραβείο καλύτερης μαθητικής ταινίας απέσπασε το Δημοτικό Σχολείο Κατσικά, με την ταινία «Το...

13.02.18 | Από τα χρόνια της εξορίας έως την τοπιογραφία

Μια αναδρομική έκθεση ενός από τους σπουδαιότερους έλληνες καλλιτέχνες, του Χρίστου Δαγκλή,...

10.02.18 | Με την ευχή να είναι αχρείαστοι

Επτά αυτόματους εξωτερικούς απινιδωτές παρέδωσε ο δήμος Ιωαννιτών στους διευθυντές ισάριθμων...

09.02.18 | Τίμησε δρομείς, αρχές και εθελοντές

Μια εκδήλωση απονομής τιμής στις αρχές των Ιωαννίνων πραγματοποίησε ο Σύλλογος Δρομέων Ιωαννίνων,...

08.02.18 | Οι εκπαιδευτικοί μπήκαν στη θέση των μαθητών

Από την αθρόα προσέλευση 200 και πλέον εκπαιδευτικών και στελεχών της εκπαίδευσης όλων των βαθμίδων...