Τρίτη, 14 Νοεμβρίου 2017
|
Της Βίκυς Βάββα*

Η δύναμη των λέξεων

Οι λέξεις είναι η πηγή των παρεξηγήσεων (Saint-Exupéry, 2011)

Σε μία «άσκηση» στην Ομάδα Σχολής γονέων, καλούμαστε να καταγράψουμε το περιεχόμενο της επικοινωνίας μας με τα παιδιά μας μέσα σε ένα συγκεκριμένο  διάστημα, ας πούμε μίας εβδομάδας. Σημειώνουμε κατά προσέγγιση, πόσα λόγια ενθάρρυνσης εκτιμούμε ότι τους απευθύναμε, πόσες συμβουλές («να το κάνεις έτσι»), οδηγίες, προσταγές («ετοιμάσου», «φόρα αυτό», μάζεψε τα παιχνίδια», κτλ), πόσες απαγορεύσεις («ΜΗ!!»), πόσες ερωτήσεις ουσιαστικού ενδιαφέροντος (π.χ. «πώς νιώθεις με αυτό;»), πόσες ερωτήσεις «καθημερινότητας» (π.χ. «έφαγες;», «πλύθηκες;», «διάβασες;»), πόσες προσβολές ή απορρίψεις τυχόν εκτοξεύουμε και εν γένει ανατέμνουμε το περιεχόμενο των λόγων μας, προκειμένου να διαπιστώσουμε ποια μηνύματα εκπέμπουμε στα παιδιά και πώς θα νιώθαμε αν εμείς ήμασταν στη θέση τους.
Όταν πάρουμε στα σοβαρά την παραπάνω άσκηση, το πιθανότερο είναι ότι αρκετοί από εμάς θα εκπλαγούμε.  Ίσως ανακαλύψουμε ότι δεν είμαστε τόσο ενθαρρυντικοί όσο νομίζαμε ή ότι χρησιμοποιούμε την προστακτική πολύ συχνότερα από όσο θα θέλαμε. Ίσως διαπιστώσουμε ότι σπάνια ρωτάμε τα παιδιά ερωτήσεις για τα ίδια και τη ζωή τους με γνήσιο ενδιαφέρον και ότι συχνά αναλωνόμαστε σε συζητήσεις τυπικές, προβλέψιμες για τα καθημερινά ζητήματα.
Κάποιοι μπορεί να ανακαλύψουν ότι μιλάνε στα παιδιά σαν να είναι φίλοι τους ή ενήλικες, εκθέτοντάς τα σε πληροφορίες και αναλύσεις που δεν αναλογούν στην τρυφερή τους ηλικία και το ρόλο τους, συμβάλλοντας ενίοτε σε μια τραυματική αντιστροφή ρόλων, εκεί όπου το παιδί καλείται να φροντίσει την πληγωμένη από τον πατέρα μητέρα ή να στηρίξει έναν γονιό με ψυχολογικά προβλήματα ως μαθητευόμενος επαγγελματίας ψυχικής υγείας.
Ο τρόπος που μιλάμε στα παιδιά μας επηρεάζει τον τρόπο που βλέπουν τον κόσμο γύρω τους. Τα κάνει να διαμορφώνουν εικόνα και εκτίμηση εαυτού, να νιώθουν αν αξίζουν και αν υπάρχει κάποιος που να ενδιαφέρεται πραγματικά για τη ζωή τους. Όπως αντιλαμβανόμαστε, δεν υπάρχουν και πολλοί γονείς – ή παιδαγωγοί – που ξυπνάνε το πρωί με την πρόθεση να καταστρέψουν τη μέρα ενός παιδιού, μιλώντας του με τρόπο δυσλειτουργικό. Υπάρχουν όμως αρκετοί που αναπαράγουν άκριτα τρόπους άγονης επικοινωνίας που έχουν οι ίδιοι βιώσει, που αναβάλουν τη διαχείριση των προσωπικών τους δυσκολιών στο σήμερα, εκφορτίζοντας την ένταση αυτή στην επικοινωνία τους με τα παιδιά και που τελικά δεν κατανοούν την ισοπεδωτική δύναμη των λέξεων. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Haim G. Ginott στο βιβλίο του «Between Parent and Child»
Τι λέμε σε μια καλεσμένη που ξέχασε την ομπρέλα της στο σπίτι μας; Μήπως την κυνηγάμε και της λέμε «Τι σου συμβαίνει; Κάθε φορά που έρχεσαι στο σπίτι ξεχνάς κάτι. Αν δεν ξεχάσεις το ένα, θα ξεχάσεις το άλλο. Γιατί δεν μπορείς να μοιάζεις περισσότερο στην αδελφή σου; Όταν έρχεται εκείνη να με επισκεφτεί ξέρει πώς να συμπεριφερθεί. Είσαι 44 χρονών! Δε θα μάθεις ποτέ; Δεν είμαι εδώ να σε υπηρετώ! Βάζω στοίχημα ότι θα ξέχναγες και το κεφάλι σου αν δεν ήταν κολλημένο στους ώμους σου.»
Δεν μιλάμε έτσι σε μια καλεσμένη. Της λέμε απλά «Αλίκη, η ομπρέλα σου!» χωρίς να την αποκαλέσουμε «αφηρημένη». Οι γονείς πρέπει να μάθουν να μιλάνε στα παιδιά τους με τον ίδιο τρόπο που μιλάνε στους καλεσμένους. (https://www.aspaonline.gr)
Αντίστροφα, ας αναλογιστούμε αν η Αλίκη θα ξαναρχόταν να μας επισκεφθεί μετά την πρώτη εκδοχή… Πολλές φορές ακούω τους γονείς να διαμαρτύρονται, να απορούν, να προβληματίζονται με τον τρόπο που συμπεριφέρονται τα παιδιά, που (αντι)μιλάνε, που αδιαφορούν και «δεν ακούνε». Στρέφω τότε την προσοχή τους στο δικό τους μερίδιο στην επικοινωνία. Τι έχουν συνεισφέρει; Και κυρίως, τι μπορούν να αλλάξουν οι ίδιοι; Όπως σε όλες τις διαπροσωπικές δυσκολίες που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε, έτσι κι εδώ, είναι καλό να εστιάσουμε στο τι μπορούμε να τροποποιήσουμε εμείς και όχι τι περιμένουμε να αλλάξει ο απέναντι, πώς μπορούμε εμείς να φιλτράρουμε τα λόγια μας με έναν αποτελεσματικότερο τρόπο και να δημιουργήσουμε ένα περιεχόμενου λόγου που οικοδομεί μια θετική αίσθηση εαυτού και σχέσεων, που αξίζει να ακουστεί.
 


Το όνομά σας:
Το email σας:
Θέμα:
Σχόλιο: (μέχρι 1000 χαρακτήρες)


Προσφατα

18.11.17 | Ο Ζώης Καπλάνης «επέστρεψε» στο Γραμμένο

Στον γενέθλιο τόπο του, στο Γραμμένο του δήμου Ζίτσας, «επέστρεψε» ο Ζώης Καπλάνης μέσα από την...

17.11.17 | Πενήντα υπότροφοι από 27 χώρες

Τους αλλοδαπούς υποτρόφους του 24ου Προγράμματος Ελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού 2017-2018 του...

16.11.17 | Επίτιμος διδάκτορας η Μαίρη Κουτσελίνη

Σε επίτιμο διδάκτορα του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών θα αναγορευτεί η καθηγήτρια του τμήματος...

15.11.17 | «Σφήνα» με τρεις εκδηλώσεις

Τρεις εκδηλώσεις προγραμματίζει έως το τέλος του μήνα ο πολιτιστικός χώρος «Σφήνα», που ξεκίνησε τη...

11.11.17 | Από την Αστερούπολη στα «Ασημένια...

Ένα χριστουγεννιάτικο χωριό σε χρώμα… ασημί θα πάρει τη θέση της Αστερούπολης στο παραλίμνιο...

10.11.17 | Μαγειρεύουμε έναν καλύτερο κόσμο για τα...

Στα Γιάννενα ταξιδεύει το WWF Ελλάς στις4 και 5 Δεκεμβρίου, περιμένοντας γονείς και παιδιά να...

09.11.17 | «Οινολογώντας» στο Κατώγι Αβέρωφ

Την προσοχή του στη νέα γενιά στρέφει το Κατώγι Αβέρωφ, εγκαινιάζοντας ένα καινοτόμο εκπαιδευτικό...

08.11.17 | Γνωριμία με το σωφρονιστικό σύστημα

Πιστά στις επιταγές του σύγχρονου εκπαιδευτικού συστήματος για «Σχολεία ανοιχτά στην κοινωνία», τα...