Παρασκευή, 21 Απριλίου 2017
|
Ηπειρωτικός Αγών

Όταν η σκέψη παγιδεύεται

Η σχέση μεταξύ σκέψης και συναισθήματος είναι μία από τις βασικές αρχές της Γνωσιακής Ψυχοθεραπείας. Όταν ένα άτομο βιώνει δύσκολα συναισθήματα όπως το άγχος ή το καταθλιπτικό συναίσθημα, συνήθως υιοθετεί έναν αριθμό πεποιθήσεων και σκέψεων που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως μη βοηθητικές. Ο μη βοηθητικός τρόπος σκέψης διέπεται από κάποια δυσλειτουργικά μοτίβα και συνήθως προκύπτει αυτόματα στο άτομο, είναι ο τρόπος μέσα από τον οποίο αντιλαμβάνεται και ερμηνεύει τα γεγονότα και τον κόσμο. Κάτι που ενδέχεται να βοηθήσει στη διαχείριση του άγχους και της απογοήτευσης, είναι η απόκτηση συνείδησης πάνω στον τρόπο σκέψης και τις πεποιθήσεις μας. Το επόμενο βήμα σχετίζεται με την τροποποίηση των αυτόματων αυτών αντιδράσεων και την αντικατάστασή τους με πιο λειτουργικές - πιθανότατα και πιο ρεαλιστικές.

Κάποιοι από τους πιο συνηθισμένους μη βοηθητικούς τρόπους σκέψης καταγράφονται παρακάτω, με στόχο να αναρωτηθεί κανείς αν η σκέψη του έχει εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο αρνητικής «μετάφρασης» των ερεθισμάτων.

Επιλεκτική εστίαση ή νοητικό φιλτράρισμα. Στην περίπτωση αυτή , το άτομο επικεντρώνεται σε μία μόνο πτυχή μιας κατάστασης – συνήθως στην αρνητική – χρωματίζοντας ολόκληρη την εικόνα με μελανά χρώματα.

Υπεργενίκευση. Συχνά εκφράζεται με φράσεις του τύπου «Εσύ πάντα…» ή «Όλοι είναι /  κάνουν / πιστεύουν…» ή «Εγώ ποτέ…». Ουσιαστικά πρόκειται για την οριζόντια εφαρμογή του περιεχομένου ενός βιώματος / εμπειρίας σε όλα τα σχετικά βιώματα / εμπειρίες.

Αυθαίρετα συμπεράσματα. Όταν θεωρούμε ότι γνωρίζουμε τι σκέφτεται ένα άλλο άτομο σαν να διαβάζουμε τη σκέψη και προβλέπουμε – συνήθως με αρνητική χροιά – τι θα συμβεί στο μέλλον, ουσιαστικά προβαίνουμε σε αυθαίρετη συμπερασματολογία, κάτι που μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά τις επιλογές μας.

Καταστροφολογία. Η τάση υπερβολής και αντιμετώπισης ακόμη και μικρών, αντικειμενικά, δυσκολιών, ως δυνάμει καταστροφικών και ανεπανόρθωτων.

Σκέψη μαύρο – άσπρο. Αυτός ο τρόπος σκέψης μεταφράζεται σε αντίληψη των ερεθισμάτων είτε ως καλών, είτε ως κακών, είτε ως σωτήριων, είτε ως καταστροφικών, είτε ως σωστών, είτε ως λανθασμένων. Οι αποχρώσεις του γκρι φαίνεται ότι δεν αποτελούν μέση οδό στη σκέψη αυτού του ατόμου, το οποίο στερείται έτσι αρκετών εναλλακτικών οπτικών. Η λογική «όλα ή τίποτα» σαρώνει τα πάντα, αφήνοντας συχνά πίσω της καμένη γη.

Μεγιστοποίηση και ελαχιστοποίηση. Τα θετικά χαρακτηριστικά των άλλων υπερτονίζονται ενώ τα αντίστοιχα δικά μας υποτιμούνται και καταγράφονται με αχνά, «ασήμαντα» χρώματα. Έτσι, πάντα είμαστε κατώτεροι, υποδεέστεροι, χειρότεροι.

Τα άτεγκτα «πρέπει». Όταν η σκέψη μας κυριαρχείται σε μεγάλο βαθμό από το τι «πρέπει», τι οφείλουμε να κάνουμε ή τι πρέπει και οφείλουν οι άλλοι να πράξουν, δεν είναι απίθανο να δημιουργηθεί ένα πλέγμα παράλογων, επίμονων, αγχωτικών προσδοκιών που κάθε άλλο παρά βοηθητικό για τον εαυτό και τις σχέσεις μας θα μπορούσε να χαρακτηριστεί.

Απόδοση ταμπέλας (labeling) στον εαυτό μας ή σε άλλους. Π.χ. είμαι άχρηστος, είναι ηλίθιοι, κοκ. Συχνά πέφτουμε στην παγίδα να χρησιμοποιούμε την ταμπέλα ακόμη και όταν έχουμε αρκετά παραδείγματα που δεν συνάδουν με αυτή. Ο στρεβλός αυτός τρόπος σκέψης είναι ένας από τους τρόπους που επιμένουμε στο να αποφεύγεται στην επικοινωνία μας με τα παιδιά, μιας που οι αρνητικοί χαρακτηρισμοί ακολουθούν και καθορίζουν το άτομο μέχρι και την ενήλικη ζωή.

Το παίρνω προσωπικά. Η ανάληψη προσωπικής ευθύνης και η πεποίθηση ότι φταίμε εμείς για όλα, είτε συμμετέχουμε μερικώς σε ένα γεγονός ή και χωρίς καν να σχετιζόμαστε με αυτό. Η άλλη όψη αυτού του τρόπου σκέψης έχει να κάνει με το ότι πάντα φταίει κάποιος άλλος για τα στραβά της δικής μας ζωής.

Μια μόνιμα απαισιόδοξη προσέγγιση της ζωής μπορεί να μας κρατά δέσμιους σε ένα συναισθηματικά άγονο, ολοσχερώς στενάχωρο τοπίο. Αν και όλα τα συναισθήματα έχουν θέση στη ζωή μας, η μακρά παραμονή μας στα πιο δύσκολα, βαριά από αυτά, μοιραία θα επηρεάσει την ικανοποίηση που αντλούμε από τη ζωή μας. Αντίθετα, το θετικό πρόσημο σε ένα ρεαλιστικό τρόπο σκέψης μπορεί να αποτελέσει μια βάση σχετικής ευελιξίας και ευπροσαρμοστικότητας σε σχέση με τα πολλαπλά, ενίοτε καταιγιστικά ερεθίσματα της ζωής μας.

 

Περισσότερα:

http://psychologytools.com/


* Η Βίκυ Βάββα είναι MSc δραματοθεραπεύτριας-συντονίστριας σχολών γονέων-θεατροπαιδαγωγού (www.anoixto-parathiro.blogspot.gr)

 

Το όνομά σας:
Το email σας:
Θέμα:
Σχόλιο: (μέχρι 1000 χαρακτήρες)


Προσφατα

27.06.17 | Ένα ταξίδι με προορισμό τα όνειρα

Την ανάγκη να εκφράσουν τις εμπειρίες και τα βιώματα από το ταξίδι τους από τις εμπόλεμες ζώνες,...

24.06.17 | «Ένας μεγάλος παίκτης στον τοπικό κόσμο της...

Σε έναν οδηγό με τις κορυφαίες γκαλερί της Ελλάδας συγκαταλέγεται ο «Τεχνοχώρος» των Ιωαννίνων,...

23.06.17 | Φιλία, μια αστείρευτη πηγή

Η χειρότερη μοναξιά είναι να σου λείπει μια αληθινή φιλία Φ. Μπέικον

22.06.17 | Επανασύνδεση με τη φύση

Με μία πεζοπορία ολοκλήρωσε ο Φορέας Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου – Αώου και Πίνδου τις...

21.06.17 | «Τέρμινους» για τους ανθρώπους του Εμφυλίου

Στους ανθρώπους του Εμφυλίου αναφέρεται το τρίτο βιβλίο του Λευτέρη Παπαθανάση, που ήδη κυκλοφορεί...

20.06.17 | Το Γεωπάρκο Βίκου- Αώου αποκάλυψε τα μυστικά...

Με δύο σεμινάρια εκλαϊκευμένης γεωλογίας συνέχισε τις δράσεις του το Παγκόσμιο Γεωπάρκο Βίκου- Αώου...

17.06.17 | Το σχολείο των μαστόρων που έγινε Πολυτεχνείο

Tους ευεργέτες του τιµά το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, στο πλαίσιο του εορτασµού των 180 χρόνων...

16.06.17 | Ναρκισσισμός

Ο Νάρκισσος δεν πέθανε γιατί καθρεφτίστηκε Στα νερά μιας λίμνης στην Ελλάδα, Πέθανε γιατί...