Παρασκευή, 21 Απριλίου 2017
|
Ηπειρωτικός Αγών

Όταν η σκέψη παγιδεύεται

Η σχέση μεταξύ σκέψης και συναισθήματος είναι μία από τις βασικές αρχές της Γνωσιακής Ψυχοθεραπείας. Όταν ένα άτομο βιώνει δύσκολα συναισθήματα όπως το άγχος ή το καταθλιπτικό συναίσθημα, συνήθως υιοθετεί έναν αριθμό πεποιθήσεων και σκέψεων που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως μη βοηθητικές. Ο μη βοηθητικός τρόπος σκέψης διέπεται από κάποια δυσλειτουργικά μοτίβα και συνήθως προκύπτει αυτόματα στο άτομο, είναι ο τρόπος μέσα από τον οποίο αντιλαμβάνεται και ερμηνεύει τα γεγονότα και τον κόσμο. Κάτι που ενδέχεται να βοηθήσει στη διαχείριση του άγχους και της απογοήτευσης, είναι η απόκτηση συνείδησης πάνω στον τρόπο σκέψης και τις πεποιθήσεις μας. Το επόμενο βήμα σχετίζεται με την τροποποίηση των αυτόματων αυτών αντιδράσεων και την αντικατάστασή τους με πιο λειτουργικές - πιθανότατα και πιο ρεαλιστικές.

Κάποιοι από τους πιο συνηθισμένους μη βοηθητικούς τρόπους σκέψης καταγράφονται παρακάτω, με στόχο να αναρωτηθεί κανείς αν η σκέψη του έχει εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο αρνητικής «μετάφρασης» των ερεθισμάτων.

Επιλεκτική εστίαση ή νοητικό φιλτράρισμα. Στην περίπτωση αυτή , το άτομο επικεντρώνεται σε μία μόνο πτυχή μιας κατάστασης – συνήθως στην αρνητική – χρωματίζοντας ολόκληρη την εικόνα με μελανά χρώματα.

Υπεργενίκευση. Συχνά εκφράζεται με φράσεις του τύπου «Εσύ πάντα…» ή «Όλοι είναι /  κάνουν / πιστεύουν…» ή «Εγώ ποτέ…». Ουσιαστικά πρόκειται για την οριζόντια εφαρμογή του περιεχομένου ενός βιώματος / εμπειρίας σε όλα τα σχετικά βιώματα / εμπειρίες.

Αυθαίρετα συμπεράσματα. Όταν θεωρούμε ότι γνωρίζουμε τι σκέφτεται ένα άλλο άτομο σαν να διαβάζουμε τη σκέψη και προβλέπουμε – συνήθως με αρνητική χροιά – τι θα συμβεί στο μέλλον, ουσιαστικά προβαίνουμε σε αυθαίρετη συμπερασματολογία, κάτι που μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά τις επιλογές μας.

Καταστροφολογία. Η τάση υπερβολής και αντιμετώπισης ακόμη και μικρών, αντικειμενικά, δυσκολιών, ως δυνάμει καταστροφικών και ανεπανόρθωτων.

Σκέψη μαύρο – άσπρο. Αυτός ο τρόπος σκέψης μεταφράζεται σε αντίληψη των ερεθισμάτων είτε ως καλών, είτε ως κακών, είτε ως σωτήριων, είτε ως καταστροφικών, είτε ως σωστών, είτε ως λανθασμένων. Οι αποχρώσεις του γκρι φαίνεται ότι δεν αποτελούν μέση οδό στη σκέψη αυτού του ατόμου, το οποίο στερείται έτσι αρκετών εναλλακτικών οπτικών. Η λογική «όλα ή τίποτα» σαρώνει τα πάντα, αφήνοντας συχνά πίσω της καμένη γη.

Μεγιστοποίηση και ελαχιστοποίηση. Τα θετικά χαρακτηριστικά των άλλων υπερτονίζονται ενώ τα αντίστοιχα δικά μας υποτιμούνται και καταγράφονται με αχνά, «ασήμαντα» χρώματα. Έτσι, πάντα είμαστε κατώτεροι, υποδεέστεροι, χειρότεροι.

Τα άτεγκτα «πρέπει». Όταν η σκέψη μας κυριαρχείται σε μεγάλο βαθμό από το τι «πρέπει», τι οφείλουμε να κάνουμε ή τι πρέπει και οφείλουν οι άλλοι να πράξουν, δεν είναι απίθανο να δημιουργηθεί ένα πλέγμα παράλογων, επίμονων, αγχωτικών προσδοκιών που κάθε άλλο παρά βοηθητικό για τον εαυτό και τις σχέσεις μας θα μπορούσε να χαρακτηριστεί.

Απόδοση ταμπέλας (labeling) στον εαυτό μας ή σε άλλους. Π.χ. είμαι άχρηστος, είναι ηλίθιοι, κοκ. Συχνά πέφτουμε στην παγίδα να χρησιμοποιούμε την ταμπέλα ακόμη και όταν έχουμε αρκετά παραδείγματα που δεν συνάδουν με αυτή. Ο στρεβλός αυτός τρόπος σκέψης είναι ένας από τους τρόπους που επιμένουμε στο να αποφεύγεται στην επικοινωνία μας με τα παιδιά, μιας που οι αρνητικοί χαρακτηρισμοί ακολουθούν και καθορίζουν το άτομο μέχρι και την ενήλικη ζωή.

Το παίρνω προσωπικά. Η ανάληψη προσωπικής ευθύνης και η πεποίθηση ότι φταίμε εμείς για όλα, είτε συμμετέχουμε μερικώς σε ένα γεγονός ή και χωρίς καν να σχετιζόμαστε με αυτό. Η άλλη όψη αυτού του τρόπου σκέψης έχει να κάνει με το ότι πάντα φταίει κάποιος άλλος για τα στραβά της δικής μας ζωής.

Μια μόνιμα απαισιόδοξη προσέγγιση της ζωής μπορεί να μας κρατά δέσμιους σε ένα συναισθηματικά άγονο, ολοσχερώς στενάχωρο τοπίο. Αν και όλα τα συναισθήματα έχουν θέση στη ζωή μας, η μακρά παραμονή μας στα πιο δύσκολα, βαριά από αυτά, μοιραία θα επηρεάσει την ικανοποίηση που αντλούμε από τη ζωή μας. Αντίθετα, το θετικό πρόσημο σε ένα ρεαλιστικό τρόπο σκέψης μπορεί να αποτελέσει μια βάση σχετικής ευελιξίας και ευπροσαρμοστικότητας σε σχέση με τα πολλαπλά, ενίοτε καταιγιστικά ερεθίσματα της ζωής μας.

 

Περισσότερα:

http://psychologytools.com/


* Η Βίκυ Βάββα είναι MSc δραματοθεραπεύτριας-συντονίστριας σχολών γονέων-θεατροπαιδαγωγού (www.anoixto-parathiro.blogspot.gr)

 

Το όνομά σας:
Το email σας:
Θέμα:
Σχόλιο: (μέχρι 1000 χαρακτήρες)


Προσφατα

28.04.17 | Με αφορμή μια «Κατερίνα»

Είναι από τα πιο σημαντικά ραντεβού της ζωής μου. Φοράω τα καλά μου – από μέσα – και πάω. Έχω...

27.04.17 | «Τόλμα να Διαβάζεις»

Τη διαδραστική πρωτοβουλία «Τόλμα να Διαβάζεις», που ήδη έχει υλοποιηθεί στην Ευρώπη με κοινωνικό...

26.04.17 | Εθελοντές για μια ημέρα

Για δεύτερη χρονιά πραγματοποιείται φέτος το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Νοιάζομαι και Δρω», το οποίο...

25.04.17 | Δημοτικό Οδοντιατρείο και με… κορδέλα

Και επίσημα σε λειτουργία είναι από χθες το Δημοτικό Οδοντιατρείο, που εγκαινίασε ο Οργανισμός...

22.04.17 | Οι Ασπροπάρηδες επέστρεψαν στην Ήπειρο

Μαζί με την Άνοιξη έφτασαν ξανά στην περιοχή μας οι Ασπροπάρηδες, γνωστοί στην Ήπειρο ως Κουκάλογα...

20.04.17 | Έκθεση θεατρικού βιβλίου στο Αρχοντικό...

Με έναν αστερισμό δράσεων, το υπουργείο Πολιτισμού στήνει φέτος μια γιορτή αφιερωμένη στην...

19.04.17 | Ένα βιβλίο για το Ανώγειο

Το βιβλίο του Ευθύμιου Ρέντζιου με τίτλο «Ανώγειο. Η αετοφωλιά του Ξηροβουνίου» παρουσιάζεται τη...

15.04.17 | Μια μέρα στο Φορητό Πλανητάριο

Στην αυλή του Tranzistor Kids Club (Γκραμπάλας 6) θα στηθεί το Φορητό Ψηφιακό Πλανητάριο την...