Τρίτη, 8 Μαΐου 2018
|
Ηπειρωτικός Αγών

Τα «Ταμπάκικα» της Άμφισσας

Τη φωτογραφική έκθεση «Χάρμαινα, τα βυρσοδεψεία της Άμφισσας» παρουσιάζει ο Άρης Πιπέλιας, στον εκθεσιακό χώρο του πολιτιστικού πολυχώρου «Δ. Χατζής», από αύριο Τετάρτη έως τις 19 Μαΐου, υπό την αιγίδα του Πνευματικού Κέντρου του δήμου Ιωαννιτών.

Η φημισμένη Χάρμαινα είναι η συνοικία της Άμφισσας, στην οποία, επί πολλούς αιώνες, ήταν συγκεντρωμένα όλα τα εργαστήρια, που ασχολούνταν με την κατεργασία του δέρματος (Ταμπάκικα ή Ταμπακαριά).
Ο Άρης Πιπέλιας φωτογράφισε τη Χάρμαινα από τον Σεπτέμβριο του 1990 έως και τον Φεβρουάριο του 1991. Δεν είχε πρόθεση να κάνει μια «οπτικά» περιγραφική δουλειά, αλλά μια προσωπική, τέτοια που να αντιπροσωπεύει και να πιστοποιεί το ύφος του ως φωτογράφου.
Η Χάρμαινα βρίσκεται νότια και σε απόσταση περίπου 500 μέτρων από το ιστορικό Κάστρο της Άμφισσας, ενώ στα δυτικά της και σε απόσταση επίσης περίπου 500 μέτρων, βρίσκεται ο σημαντικός Βυζαντινός Ναός του Σωτήρος (του 11ου αι. μ.Χ.).
Η τέχνη της κατεργασίας δερμάτων (βυρσοδεψία) στην Άμφισσα υπήρχε πολύ πριν το 1600, καθώς σ’ αυτή αναφέρεται ο άγγλος περιηγητής Dodwell, που, διερχόμενος από την Άμφισσα, θαύμασε καταρχήν το μέγεθος των ελαιόδεντρων και του καρπού της ελιάς, αλλά και τα παραγόμενα χρωματιστά δέρματα, που ήταν περιζήτητα σε όλη την Ελλάδα και αποτελούσαν προϊόντα εξαγωγής προς όλες τις γνωστές τότε χώρες του εξωτερικού.
Η κατεργασία των δερμάτων γινόταν με το άφθονο νερό της πηγής της συνοικίας Χάρμαινας, υπήρχε δε διαδεδομένη η πεποίθηση ότι το νερό αυτό είχε την εξαιρετική ιδιότητα να προσδίδει στα δέρματα της Χάρμαινας τον χαρακτηριστικό ανεξίτηλο και στιλπνό κίτρινο χρωματισμό τους.
Οι ταμπάκηδες της Χάρμαινας χρησιμοποιούσαν κυρίως το γίδινο (κατσικίσιο) δέρμα. Η εργασία τους ήταν πλήρως χειρονακτική και πολύ χρονοβόρα, η δε κατεργασία του δέρματος ήταν φυτική και η δέψη του γινόταν με κύρια υλικά το βελανίδι και το ρούδι. Η φυτική αυτή κατεργασία έδινε στα δέρματα τη μοναδικότητα να παρουσιάζουν ιδιαίτερη αντοχή στη χρυσή γραφή. Αφού λοιπόν διαπιστώθηκε ότι τα δέρματα, που τύγχαναν αυτής της επεξεργασίας (φυτικής), ήταν τα μοναδικά, που διατηρούσαν ανεξίτηλα στον χρόνο τα χρυσά γράμματα, άρχισαν να χρησιμοποιούνται ευρέως στη βιβλιοδεσία και στις περγαμηνές, αλλά ακόμη και για τσάντες, πορτοφόλια, χαρτοφύλακες, για την εσωτερική επένδυση των παπουτσιών κ.λπ.
Η μεγάλη ακμή των ταμπάκικων της Χάρμαινας διατηρήθηκε μέχρι και τον μεσοπόλεμο, ενώ μετά το Β΄ παγκόσμιο πόλεμο και σταδιακά η συνοικία των βυρσοδεψών παρήκμασε, εξαιτίας της δυναμικής εισόδου των πλαστικών υλικών, που αντικατέστησαν το δέρμα στις περισσότερες από τις εφαρμογές του.
Σήμερα έχουν απομείνει όλα κι όλα στη Χάρμαινα 3-4 εργαστήρια ταμπάκηδων, που αγωνίζονται να συντηρήσουν την προαιώνια τέχνη τους μέσα στις καταιγιστικές εξελίξεις της σύγχρονης ζωής. Η συνοικία της Χάρμαινας, ωστόσο, εξακολουθεί να ασκεί μια μοναδική γοητεία τόσο στους ντόπιους, όσο και στους επισκέπτες της. Τα μοναχικά και ατμοσφαιρικά σοκάκια της, τα ερειπωμένα παλιά εργαστήρια, η πηγή και τα παλιά πλατάνια, το γραφικό Τουλασίδι (κεντρικό κτίριο του οικισμού, παλιά κοινόχρηστος χώρος των ταμπάκηδων, σήμερα πολιτιστικός χώρος της Άμφισσας) συνθέτουν μια μοναδική στον ελληνικό χώρο γειτονιά, μεγάλης ιστορικής και αρχιτεκτονικής αξίας.
Από το 1989, 42 κτήρια της Χάρμαινας (παλιά βυρσοδεψεία – ταμπάκικα) έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα. Εξ αυτών τέσσερα ανήκουν στον δήμο Άμφισσας (νυν δήμος Δελφών), ενώ τα υπόλοιπα ανήκουν σε ιδιώτες και κυρίως σε παλιούς βυρσοδέψες, κάποια δε από αυτά έχουν ήδη αναπαλαιωθεί και αναδειχθεί.
Η έκθεση θα λειτουργεί καθημερινά από τις 11 το πρωί έως τις 2 το μεσημέρι και από τις 6 το απόγευμα έως τις 9 το βράδυ.


Το όνομά σας:
Το email σας:
Θέμα:
Σχόλιο: (μέχρι 1000 χαρακτήρες)


Προσφατα

19.10.18 | Πρεμιέρα προβολών με το «Ίσως, Αύριο»

Με ένα αφιέρωμα στον ευρωπαϊκό κινηματογράφο και με επιλογή ταινιών, που επικεντρώνονται στις...

18.10.18 | «Πνοές ανέμων» σε Γιάννενα και Άρτα

Με εκπαιδευτικές δράσεις για μαθητές και ενήλικες και θεματικές περιηγήσεις συμμετέχει η Εφορεία...

17.10.18 | Η φωτογραφία ως… αγχολυτικό

Πόσο δημιουργικά μπορεί να είναι η κρίση και τα μνημόνια; Πώς μια μαμά τριών παιδιών καταφέρνει να...

16.10.18 | Πρεμιέρα με «Μικρές Νοθείες»

Με μια μεγάλη μουσική παράσταση, με τον τίτλο «Μικρές νοθείες», ανοίγει ξανά στις 20 Οκτωβρίου το...

13.10.18 | Μια χορευτική αλληγορία για τον άνθρωπο

Μια ακόμη συμπαραγωγή παρουσιάζει το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Ιωαννίνων, αγκαλιάζοντας, αυτή τη...

12.10.18 | Μια βιωματική performance στους κοιτώνες του...

Με τη βιωματική performance «Resetting Homeland» της θεατρικής ομάδας Lotus Eaters, το...

11.10.18 | «Ο μικάδος» στο… πανί

Την κωμική όπερα των Γκίλμπερτ και Σάλλιβαν «Ο μικάδος» παρουσιάζει το Πνευματικό Κέντρο του δήμου...

10.10.18 | «Φώτο-Γυάλινα Γιάννινα» στο Μουσείο...

Την έκθεση εικαστικής φωτογραφίας της Βιργινίας Χορμοβίτη εγκαινιάζει το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου...