Του ΔΗΜΗΤΡΗ Θ. ΓΙΩΤΙΤΣΑ*

(e-mail: dgiotitsas@gmail.com)

Η ιστορία αυτή ξεκινάει από παλιά και έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να τη θυµηθούµε. Τρεις µέρες πριν τη λήξη της θητείας της προηγούµενης δηµοτικής περιόδου και συγκεκριµένα την 29.12.2006, το Διοικητικό Συµβούλιο της ΔΕΥΑΙ, σε µεσηµεριανή συνεδρίασή του, αποφάσισε τη διαµόρφωση της τιµολογιακής πολιτικής για τη νέα τετραετή δηµοτική περίοδο 2007-2010. Με εκπληκτική ταχύτητα, η απόφαση αυτή εγκρίθηκε και από το Δηµοτικό Συµβούλιο την ίδια µέρα, χωρίς την παρουσία των δηµοτικών συµβούλων της αντιπολίτευσης, η οποία αποχώρησε και κατήγγειλε τη µεθόδευση και τις διαδικασίες που ακολούθησε η δηµοτική αρχή (αποφάσεις: Δ.Σ. ΔΕΥΑΙ, 13/328/29.12.2006 και Δηµοτικού Συµβουλίου, 12/373/27.12.2006).

Τα κύρια χαρακτηριστικά της απόφασης της ΔΕΥΑΙ, όπως προκύπτει από τη σύντοµη και, όπως πάντα, ασαφή εισήγηση του Γενικού Διευθυντή της επιχείρησης, είναι τρία:

1 Απόφαση τετραετίας με σημαντικές αυξήσεις

Αποφασίστηκε τιµολογιακή πολιτική τετραετούς διάρκειας µε σηµαντικές αυξήσεις για το πρώτο έτος της νέας δηµοτικής περιόδου οι οποίες κυµαίνονταν από 18,5% έως 26,5% για καταναλώσεις νερού µέχρι 50 κυβικά µέτρα (µ3), δηλαδή για τη συντριπτική πλειοψηφία των καταναλωτών. Οι αυξήσεις αυτές ήταν υπερεξαπλάσιες έως και υπερενεαπλάσιες σε σύγκριση µε τον επίσηµο δείκτη τιµών καταναλωτή, ο οποίος κατά το έτος 2007 διαµορφώθηκε στο επίπεδο του 2,9%. Για καταναλώσεις µεγαλύτερες των 50(µ3), οι αυξήσεις ήταν ακόµη υψηλότερες. Στόχος αυτών των υψηλών αυξήσεων ήταν να απορροφηθούν οι αναµενόµενοι κραδασµοί, στο πρώτο έτος της νέας δηµοτικής περιόδου κατά το οποίο η δηµοτική αρχή είχε πρόσφατη λαϊκή εντολή, έστω και αν αυτή ήταν πολύ µικρότερη του 50% του εκλογικού σώµατος µε τον περίφηµο νόµο «Παυλόπουλου».

Για τα επόµενα χρόνια οι αυξήσεις προσδιορίστηκαν σε χαµηλότερα επίπεδα, τα οποία όµως ήταν, και πάλι, υψηλότερα από την άνοδο του ετήσιου πληθωρισµού. Με την πολιτική αυτή οι συµπολίτες µας υποχρεώθηκαν να καταβάλουν κάθε χρόνο όλο και µεγαλύτερα ποσά, για φυσιολογικές καταναλώσεις νερού. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα τιµολόγια της ΔΕΥΑΙ για το έτος 2010, σε σύγκριση µε τα αντίστοιχα για το έτος 2006, είναι αυξηµένα κατά 32,6% για καταναλώσεις 10µ3 έως 40,7% για καταναλώσεις 50µ3, όταν για το σύνολο της ίδιας περιόδου (2007-2010), ο πληθωρισµός δεν προβλέπεται να αυξηθεί περισσότερο από 10%. Τα σχετικά στοιχεία µε τις ανωτέρω εξελίξεις  αποτυπώνονται στον πίνακα και στο γράφηµα που ακολουθούν.

Πρόκληση για τους πολίτες του Δήµου αποτελούν και οι λεόντειες συµφωνίες της ΔΕΥΑΙ µε γειτονικούς Ο.Τ.Α. και µε Ν.Π.Δ.Δ., οι οποίες οδήγησαν στην καθιέρωση, µε την ίδια απόφαση, ειδικών µειωµένων (έως και 67%)  και µη κλιµακωτών τιµολογίων ύδρευσης και αποχέτευσης.  

2 Κατάργηση του ειδικού τέλους 80%

Αποφασίστηκε η κατάργηση του ειδικού τέλους 80% επί της αξίας του καταναλισκόµενου ύδατος το οποίο προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 11 του ν. 1069/1980 και προορίζεται «…δια την µελέτην, κατασκευήν και επέκτασιν έργων υδρεύσεως και αποχετεύσεως…». Μεταφέρω το σχετικό απόσπασµα από την εισήγηση του Γενικού Διευθυντή για το εν λόγω θέµα: «..Στο σηµείο αυτό θα πρέπει να σας πω ότι εισηγούµαι το µηδενισµό του πόρου του Ειδικού Τέλους για τη µελέτη και κατασκευή έργων ύδρευσης και αποχέτευσης, λόγω της φύσεως των εργασιών της ΔΕΥΑΙ και του τρόπου κατασκευής των έργων και µελετών». Πέρα από τη συντακτική διατύπωση του συγκεκριµένου εδαφίου της εισήγησης, κατά την οποία οι µελέτες δεν εκπονούνται αλλά κατασκευάζονται, η αναφορά του Γενικού Διευθυντή στον τρόπο κατασκευής των έργων µοιάζει προφητική, αν αναλογιστούµε όσα συνέβησαν στην τελευταία δηµοπράτηση αγοράς σωλήνων, µε χρηµατοδότηση από το ΕΣΠΑ, προϋπολογισµού ύψους τεσσάρων εκατοµµυρίων ευρώ.

Η νοµιµότητα της κατάργησης του ειδικού τέλους αµφισβητείται σοβαρά από νοµικούς και ειδήµονες σε θέµατα λειτουργίας των ΔΕΥΑ, για πολλούς και ισχυρούς λόγους οι οποίοι δεν είναι δυνατόν να αναλυθούν στα πλαίσια του παρόντος σύντοµου κειµένου. Παράγοντες της δηµοτικής αρχής και της ΔΕΥΑΙ δήλωναν ανεπίσηµα ότι στην ουσία δεν πρόκειται για κατάργηση αλλά για ενσωµάτωσή του στις τιµές του νερού, δηλαδή για κάλυψη λειτουργικών δαπανών και όχι δαπανών µελέτης και κατασκευής έργων ύδρευσης και αποχέτευσης όπως προβλέπεται από τη σχετική διάταξη του ν. 1069/1980. Η υπόθεση αυτή δεν αποκλείεται να εµπλέξει την επιχείρηση σε σοβαρές οικονοµικές και άλλες περιπέτειες.

3 Απόφαση μόνο με εισπρακτική λογική

Η συγκεκριµένη τιµολογιακή πολιτική έχει καθαρά εισπρακτικό χαρακτήρα. Δεν αντιµετωπίζει τα σοβαρά προβλήµατα των τοµέων ύδρευσης – αποχέτευσης και δεν ενσωµατώνει τις κατευθύνσεις της οδηγίας 2000/60/ΕΚ της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Η οδηγία αυτή, πέρα από τη φιλοσοφία ανάκτησης του κόστους και διασφάλισης οικονοµικής βιωσιµότητας των υπηρεσιών νερού, καθιερώνει κίνητρα για τη σωστή και βιώσιµη διαχείριση και χρήση του νερού. Προτείνει επίσης την υιοθέτηση µέτρων για τη µείωση της ρύπανσης και σπατάλης του νερού και την επιβολή αποτελεσµατικών αποτρεπτικών κυρώσεων στις περιπτώσεις κακοδιαχείρισης.

Οι παραλήψεις αυτές έχουν ιδιαίτερη σηµασία αν αναλογιστεί κανείς ότι, α) η ΔΕΥΑΙ τιµολογεί µόνο το 50% του νερού που αντλεί. Το υπόλοιπο 50% είτε χάνεται σε διαρροές είτε δεν τιµολογείται λόγω παράνοµων υδροληψιών, στάσιµων υδροµέτρων, κ.λπ. β) το διάτρητο δίκτυο ύδρευσης αποτελεί µόνιµη και εξαιρετικά επικίνδυνη πηγή µόλυνσης του νερού µε αποτέλεσµα να γίνεται πολύ συχνά υπερχλωρίωσή του και γ) η παροχέτευση µεγάλων ποσοτήτων οµβρίων υδάτων από οικοδοµές στο δίκτυο λυµάτων, απορυθµίζει πολύ συχνά την οµαλή λειτουργία της µονάδας βιολογικού καθαρισµού µε αποτέλεσµα να καταγράφονται σοβαρά προβλήµατα στην ποιότητα των εκροών του συστήµατος. Συχνές είναι επίσης και οι υπερχειλίσεις των δικτύων αποχέτευσης, ιδιαίτερα στα χαµηλά σηµεία της πόλης, µε προφανείς κινδύνους µόλυνσης της λίµνης.

Όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω, επιτρέπουν στον καθένα να κατανοήσει την προχειρότητα µε την οποία λαµβάνονται, από τη δηµοτική αρχή και τη ΔΕΥΑΙ, σηµαντικές αποφάσεις που αφορούν οικονοµικές επιβαρύνσεις όλων των νοικοκυριών του Δήµου, την ποιότητα του νερού που καταναλώνουν, αλλά και την ποιότητα διαχείρισης και επεξεργασίας των λυµάτων που σχετίζονται µε την προστασία του περιβάλλοντος και της λίµνης.

Με την εισπρακτική λογική που χαρακτηρίζει την τιµολογιακή πολιτική της ΔΕΥΑΙ κατά την  τρέχουσα δηµοτική περίοδο, η επιχείρηση θα µπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να καλύψει τα σοβαρά ελλείµµατα που είχαν αρχίσει να εµφανίζονται από το 2001 και αυξάνονταν διαχρονικά µε εντεινόµενους ρυθµούς. Ούτε αυτό το κατάφερε η πολιτική και υπηρεσιακή ηγεσία της γιατί επικράτησαν άλλες σκέψεις. Αυτές που στην πραγµατικότητα οδήγησαν και στην υπερβολική αύξηση των τιµολογίων. Με την επαρκή ρευστότητα που διασφάλισαν, δροµολόγησαν υπεράριθµες και αδιαφανείς προσλήψεις, αύξησαν θεαµατικά τις λειτουργικές δαπάνες και οδήγησαν την επιχείρηση σε σηµείο να έχει την 31.12.2008: 220 εργαζόµενους, 10,6 εκατ. € δανειακές υποχρεώσεις, 11,8 εκατ. € λοιπές τιµολογηµένες υποχρεώσεις, συσσωρευµένες ζηµιές 14,2 εκατ. € και για το σύνολο της χρήσης 2008 µεγαλύτερο ποσό λειτουργικών δαπανών από το συνολικό ύψος του κύκλου εργασιών της. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα τελευταία χρόνια, αδυνατεί να εξοφλήσει τις τοκοχρεολυτικές δόσεις από δάνεια που έλαβε και τα σχετικά ποσά καταβάλλονται από το Δήµο, µε παρακράτηση κεντρικών αυτοτελών πόρων που δικαιούται να λαµβάνει ο Δήµος από τον κρατικό προϋπολογισµό. Το χειρότερο από όλα όµως είναι ότι αυτός ο απίστευτος χορός σπατάλης και κακοδιαχείρισης γίνεται στις πλάτες των συµπολιτών µας.

* Ο Δηµήτρης Θ. Γιωτίτσας είναι Οικονοµολόγος, πρ. Πρόεδρος του Δηµοτικού Συµβουλίου Ιωαννίνων και Αντιδήµαρχος