Παρασκευή, 13 Ιουλίου 2018
|
ΤΟΥ ΔΗΜ. Α. ΣΙΔΕΡΗ*

Άρνηση

Βιολογικά η άρνηση είναι ισχυρότερη από τη θέση. Η συντήρηση της ζωής μας γίνεται με άρνηση των επιβλαβών ερεθισμάτων. Όταν με πληγώνει κάτι, κάνω κινήσεις για να απαλλαγώ. Και όταν πεινάω, υποφέρω και κινητοποιούμαι να βρω ό,τι χρειάζεται για να χορτάσω. Και στις δυο περιπτώσεις αρνητική συμπεριφορά. Από την άλλη, η διατήρηση του είδους γίνεται θετικά, με επιδίωξη της ηδονής. Χαίρομαι με την ηδονή, δεν υποφέρω από την απουσία της.

Τα θετικά και αρνητικά κίνητρά μας επεκτείνονται σε όλα τα θέλω μας. Και να το πρόβλημα. Η αρνητική στάση μας έχει άμεσες συνέπειες, απαλλαγή από μια παρούσα απειλή. Η θετική στάση μας έχει πιο έμμεσες συνέπειες, μια μελλοντική ευδαιμονία. Όσα έγραψα ισχύουν για τα πιο κοντινά σε μας, ζώα, όπως είναι τα θηλαστικά και τα πτηνά. Είναι υποχρεωμένα να ενεργούν με τα εγωιστικά κίνητρα που περιέγραψα. Στις κοινωνίες των εντόμων, αυτά ενεργούν όπως επιβάλλει το αλτρουϊστικό, όχι εγωιστικό,  συμφέρον της κοινωνίας τους. Εμείς οι άνθρωποι όμως έχομε αναπτυγμένες δυνατότητες επιλογής. Έχομε το προνόμιο (ή κατάρα;) να μπορούμε να επιλέγουμε, δηλαδή να κάνουμε λάθη – αν λάθος ορίζεται μια συμπεριφορά αντίθετη από τους νόμους της φύσης. Και οι δικές μας επιλογές είναι μεταξύ των αγελαίων ζώων, όπως είναι κυρίως τα θερμόαιμα σπονδυλωτά, και των κοινωνικών ζώων, όπως είναι κυρίως τα μυρμήγκια, οι μέλισσες κλπ. Έχομε επιθυμίες, αιτίες δηλαδή, που πηγάζουν από τις ανάγκες του αισθητού (σωματικού) Εγώ μας και σκοπούς που διαμορφώνονται για το μέλλον από το νοητό μας Εγώ. Έτσι, ενώ οι άμεσες αντιδράσεις μας είναι η αποφυγή των δυσάρεστων συνθηκών, οι έμμεσες και μακροχρόνια επωφελέστερες αντιδράσεις μας είναι η επιδίωξη δύσκολων, αλλά ευχάριστων συνθηκών.

Τα λέω όλα αυτά διότι οι άμεσες αντιδράσεις μας στηρίζονται περισσότερο στον εγωισμό μας, ενώ οι έμμεσες στηρίζουν τον αλτρουϊσμό μας. Και διότι, τελικά, οι περισσότεροί μας δεν ξέρομε τι θέλομε και δεν υπάρχει κανένας που να ξέρει πάντοτε τι θέλει.

Ο Αριστοτέλης ορίζει την ελευθερία: «Ἓν μὲν τὸ ἐν μέρει ἂρχειν καὶ ἂρχεσθαι…ἓν δὲ  τὸ  ζῆν  ὡς βούλεταἱ  τις». Και ο Kant είναι πιο σαφής. Ελευθερία δεν σημαίνει μόνο αρνητικά ότι δε ζω όπως θέλει κάποιος άλλος, αλλά θετικά, ότι ζω όπως εγώ επιλέγω. Κι έρχομαι στην πολιτική που μας καίει όλους.

Αρνούμαστε στη FYROM το όνομα που επιθυμούν οι κάτοικοί της. Αρκετά δικαιολογημένα νομίζω. Αλλά τι θέλομε γι΄ αυτούς; Επιλέξτε και πληροφορήστε με: Α. Να διαλυθεί το κράτος της FYROM. Έτσι θα προκύψει μια Μεγάλη Βουλγαρία και μια Μεγάλη Αλβανία. Β. Να προσαρτήσουμε το κράτος της FYROM. Έτσι ο πληθυσμός της χώρας μας θα αποτελείται από (στρογγυλεμένα) 10 εκατομμύρια Έλληνες, 500 χιλιάδες Αλβανούς και 2 εκατομμύρια Σλαβομακεδόνες, με μερικές εκατοντάδες χιλιάδες άλλες μειονότητες. Γ. Να προσαρτήσουμε το κράτος της FYROM  εξοντώνοντας τους κατοίκους της. Έτσι θα απαλλαγούμε μια για πάντα από αυτούς και θα επισύρουμε την παγκόσμια οργή εναντίον μας (και τι μας νοιάζει;). Δ. Να τους αφήσουμε να επιλέξουν το όνομα του κράτους τους και την ταυτότητά τους, αρκεί το όνομα να μη δημιουργεί αλυτρωτικούς πόθους στη δικιά μας (που συμπίπτει με την αρχαία) Μακεδονία. Ούτε Δημοκρατία, ούτε Βασίλειο ούτε άλλο τι της Μακεδονίας. Ε. Άλλο (προσδιορίστε). Αν δεν ξέρουμε τι επιδιώκομε, αλλά μόνο λέμε όχι σε ό,τι θέλουν αυτοί, η (ένδοξη;) ήττα μας είναι εξασφαλισμένη.

Άλλο. Οι πολιτικοί μας έχουν αποδειχθεί κάκιστοι. Εδώ και 10 τουλάχιστον χρόνια, κάθε πρωθυπουργός αποδεικνύεται χειρότερος από τον (κακό) προηγούμενό του. Θα έλθουν σε κάνα χρόνο οι εκλογές. Παρακαλώ επιλέξτε: Α. Ένα από τα υποψήφια κόμματα, το καλύτερο ή το λιγότερο κακό. Ίσως αποδειχθεί ότι είναι μη σημαντικά καλύτερο ή χειρότερο από τα προϋπάρξαντα. Β. Κανένα κόμμα (λευκό), διότι θεωρείτε ότι όλα τα κόμματα είναι κατώτερα από τις ελάχιστες δικές σας προσδοκίες. Έτσι αφήνετε τους άλλους να αποφασίσουν για σας. Γ. Αποχή. Σημαίνει ότι απορρίπτετε όχι κόμματα και πολιτικούς, αλλά σύστημα. Αν όμως απορριφθεί το σύστημά μας, ποιο θα είναι το εναλλακτικό διάδοχό του; Είστε διατεθειμένοι να αγωνισθείτε για κάποιο δικό σας σκοπό; Δ. Άλλη επιλογή (προσδιορίστε). Όλες οι επιλογές συνεπάγονται ρίσκο. Αυτό μόνο εσύ, αναγνώστη μου, μπορείς να ζυγίσεις πόσο το αντέχεις. Όμως αποφάσισε τι θέλεις.

Όχι στην Ε.Ε., όχι στο ΝΑΤΟ; Κακά, ψυχρά κι ανάποδα και τα δύο. Αλλά σήμερα δεν μπορούμε να σταθούμε ακέραιοι έξω από ένα συνασπισμό, είμαστε ανίσχυροι μόνοι μας  απέναντι στον οικονομικό και στρατιωτικό οδοστρωτήρα. Βλέπετε εναλλακτική λύση; Ποια;

Όχι στην ανάπτυξη πάνω σε αρχαιολογικούς χώρους. Μα όλη η Ελλάδα είναι αρχαιολογικός χώρος. Καθήκον μας, ισχυρίζομαι, δεν είναι να λέμε όχι, αλλά να σκεφτούμε πώς θα αναδειχθούν και αξιοποιηθούν τα αρχαία ευρήματα, ενώ θα γίνεται τοπική ανάπτυξη. Και η φύση, χωρίς ανθρώπους, εξελίσσεται σε ζούγκλα ή έρημο. Αντί όχι στην ανάπτυξη διότι καταστρέφει τη φύση, ναι στην οικολογική ανάπτυξη με συγκεκριμένες προτάσεις. Ρέματα και ακτές από σκουπιδότοποι να γίνουν πάρκα και αισθητικά τουριστικοί τόποι σεβόμενοι το περιβάλλον.

Αυτό που μετράει είναι το πνεύμα, η φαντασία, η γνώση και η τέχνη των ειδικών, αλλά, προπάντων, η βούληση του καθενός μας. Σε καλύτερα οργανωμένες χώρες γίνονται τοπικά και γενικά δημοψηφίσματα. Αν θέλει κάποιος να οικοδομήσει ένα κτίσμα, θα πρέπει να παρουσιάσει τα σχέδιά του, οι γείτονες να τα κρίνουν, ενώ η δημόσια (τοπική, κρατική) πολεοδομία θα αποφασίσει αφενός αν τηρούνται οι αναγκαίοι κανόνες ασφάλειας και αφετέρου αν τυχόν οι ενστάσεις των γειτόνων έχουν λογική βάση. Κτίσματα σύμβολα του τόπου τους μπορεί να είναι είτε ταιριαστά με το περιβάλλον τους (Παρθενώνας!) είτε τελείως αταίριαστα (Πύργος Άιφελ!). Προϋπόθεση είναι πάντοτε να ξέρουμε τι θέλομε, όχι μόνο τι δεν θέλομε.

Ενεργούμε με ιεραρχημένα κίνητρα. Πιο ισχυρά είναι του αισθητού Εγώ, οι σωματικές μας ανάγκες, που αν δεν τις ικανοποιήσουμε πεθαίνομε. Παραπάνω είναι τα κίνητρα του κοινωνικού Εγώ, πώς μας πιέζει η κοινωνία, η ανάγκη μας για αγάπη και κοινωνική αναγνώριση. Κορυφαία είναι τα κατεξοχήν ανθρώπινα κίνητρα του νοητού Εγώ, η αυτοπραγμάτωσή μας, με δημιουργία σκοπού που τον επιδιώκομε εφόσον δεν εμποδίζει τους σκοπούς των άλλων. Για δικούς τους σκοπούς οι άλλοι μπορεί να μας στερούν την ικανοποίηση σωματικών μας αναγκών ή μας προσφέρουν το δόλωμα της ηδονικής ικανοποίησης επιθυμιών μας. Πάντοτε οφείλομε να ξεκινούμε συνειδητοποιώντας το δικό μας σκοπό. Καλύτερα συμπληρωματικό, όχι μιμητικό ή συγκρουσιακό με των άλλων.

 * Ο Δημ. Α. Σιδερής είναι ομ. Καθηγητής καρδιολογίας, dimitris.sideris@gmail.com

 

 

Το όνομά σας:
Το email σας:
Θέμα:
Σχόλιο: (μέχρι 1000 χαρακτήρες)


Προσφατα

15.11.18 | Ο τουρισμός στην υπηρεσία της αγροτικής...

Ο τόπος μας άντεξε στους ισχυρούς κλυδωνισμούς της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης, παρά τις...

15.11.18 | Ιδεοληψίες ή συμπλέγματα;

Η λέξη Τυρόλο προκαλεί σε όλους συνειρμό (κάνει κλικ… στα σύγχρονα ελληνικά) με τη χώρα της...

14.11.18 | Το μυαλό του Αλέξη Τσίπρα

Πριν από λίγες μέρες ο Αλέξης Τσίπρας μας είπε πως με καθαρό μυαλό πήρε την απόφαση τον Ιούλιο του...

13.11.18 | Απορία ψάλτου… βηξ

Η έκφραση, αν και λαϊκή, έγινε γνωστή στην καθαρεύουσα. Ο ψάλτης, όταν έβρισκε τα σκούρα στα...

10.11.18 | Η αλαζονεία της εξουσίας

Ένα από τα σημαντικά προσόντα του ασκούντος οποιασδήποτε μορφής εξουσία, είναι ασφαλώς και η...

09.11.18 | Μια εξομολόγηση

Σήμερα θα προβώ σε μια προσωπική εξομολόγηση. Είμαι βέβαιος πως αυτά που γράφω αφορούν χιλιάδες...

07.11.18 | Το σύνδρομο της Καρμπαλά

Την Κυριακή 11 Νοεμβρίου, με επίκεντρο τη Γαλλία, τιμάται η επέτειος των 100 χρόνων από τη...

06.11.18 | Κληροδοτήματα: Μια παλιά ιστορία

Με τη συζήτηση στο δημοτικό συμβούλιο για τα κληροδοτήματα στις αρχές του περασμένου μήνα, επανήλθε...